Hogeschool van Amsterdam

Kenniscentrum Techniek

Digitale sporen voor bewijs over handeling

Christianne De Poot (HvA en Politieacademie) en Hans Henseler (HSL) pleiten voor onderzoek naar welke handeling af te leiden is uit digitale sporen

12 jun 2020 07:36 | Faculteit Techniek

Nu smartphones, sociale media, slimme assistenten en horloges steeds persoonlijker worden, zijn digitale sporen steeds belangrijker voor forensisch onderzoek. Maar hoe kan digitaal bewijs gebruikt worden bij het vormen en toetsen van hypothesen en scenario’s op activiteitniveau (de handeling)? Christianne de Poot, lector Forensisch Onderzoek aan de Hogeschool van Amsterdam en de Politieacademie, en Hans Henseler, lector Digital Forensics & E-Discovery aan de Hogeschool Leiden, laten in hun recente publicatie zien dat digitale sporen een schat aan informatie bevatten.

Het vaststellen van de bron van een spoor is niet altijd voldoende om een verdachte of verdacht object aan een misdrijf te koppelen. Vaak moet daarvoor ook worden achterhaald door welke activiteit het spoor terecht gekomen is waar het werd aangetroffen. Zo ook bij digitale sporen. Is er gezocht op bepaalde termen in zoekmachines, was de verdachte of het slachtoffer aan het wandelen, wat was de locatie van de smartphone of auto, wie waren er nog meer aanwezig op dat moment? Over dit soort vragen kunnen digitale sporen informatie verschaffen die helpen bij het reconstrueren van een delict. Henseler en De Poot pleiten daarom voor onderzoek naar welke handeling af te leiden is uit digitale sporen door verbanden te leggen tussen verschillende apparaten.

Zoektermen als digitaal bewijs

Aan de hand van drie concrete zaken laten Henseler en De Poot zien dat digitale sporen een schat aan informatie bevatten waarmee scenario’s over misdrijven kunnen worden gevormd, aangepast en getoetst. Zoals bij de moord op Koen Everink . Het digitale bewijs dat in het vonnis van deze zaak wordt genoemd, heeft met name betrekking op zoektermen die zijn gevonden op de iPad van de verdachte. De rechtbank concludeert dat de verdachte voorafgaand aan het misdrijf op zijn iPad heeft gezocht naar mogelijkheden om iemand van het leven te beroven. Daarnaast heeft de verdachte voorafgaand aan het misdrijf gezocht op ‘serienummer horloge iwc’. Het IWC-horloge dat bij het misdrijf uit de woning is weggenomen, is aangetroffen in het bezit van verdachte.

Echtgenote verdacht door apparaten te verbinden

Een ander voorbeeld omtrent digitaal bewijs is de moord op de Bûterwei . De echtgenote van het slachtoffer komt daarin als verdachte naar voren en wordt aangehouden. Door middel van telefoongegevens en -gesprekken, de route op het navigatiesysteem van de verdachte naar de locatie van de moord, en beelden van beveiligingscamera’s van drie verschillende bedrijven langs de route, zijn verbanden gelegd tussen de apparaten. Dankzij het digitale bewijs heeft de rechtbank de verdachte gewezen op een aantal vastgestelde feiten die niet overeenkomen met de gegeven verklaringen.

Toekomst van digitaal bewijs

Digitale sporen, zo betogen Henseler en De Poot, zijn nu nog bij uitstek het werkveld van digitaal forensisch experts. Echter, om deze informatie goed te kunnen benutten in het opsporingsproces, zullen andere specialisten in de forensische opsporing, rechercheurs, officieren van justitie, advocaten en rechters beter inzicht moeten krijgen in het werk van deskundigen op het gebied van digitaal forensisch onderzoek. Daarnaast is een harmonisatie nodig tussen digitaal forensisch onderzoek en traditioneel forensisch onderzoek om digitale sporten optimaal te kunnen analyseren.

Inhoudelijk zullen experts de snelle ontwikkelingen op het gebied van (consumenten)elektronica en digitaal forensisch onderzoek moeten blijven volgen. Gelet op de grote hoeveelheid aan digitale sporen zullen de experts ook in staat moeten zijn met behulp van data science en datavisualisatietechnieken te zoeken naar verbanden en naar patronen in de activiteiten die relevant zijn voor het evalueren van een scenario.

Lees meer in publicatie

Benieuwd naar meer voorbeelden omtrent digitale sporen, zoals een zaak over kinderporno? En wat de betekenis van digitaal bewijs is voor de opsporingspraktijk? Lees de volledige publicatie van Hans Henseler en Christianne de Poot en kom ook meer te weten over diverse technologische ontwikkelingen waar forensisch onderzoekers wegwijs in moeten krijgen.