Hogeschool van Amsterdam

Autonomie van student en docent centraal op afscheidssymposium

ter gelegenheid van het afscheid van voorzitter Huib de Jong

7 okt 2020 16:04 | Afdeling Communicatie

Vanwege de aangescherpte maatregelen waren er slechts een handjevol aanwezigen in de Kohnstammzaal en was het ochtendsymposium te volgen via een livestream. Het thema was ‘Radicale verbinding: reflecties op bestuur, organisatie en persoonlijk leiderschap in het hoger onderwijs’. Waarnemend voorzitter Hanneke Reuling haastte zich toe te lichten dat ‘radicaal’ in de betekenis van geworteld werd gebruikt.

Vier sprekers gaven vorm aan die radicale verbinding. Nienke Meijer, oud-voorzitter van Fontys Hogescholen misschien nog het meest activistisch. Sinds zij afscheid nam van Fontys zet zij zich in voor de Buitenboordmotor, een denktank om zoveel mogelijk (boventallige) mensen aan het werk te krijgen en te houden. Onderwijs speelt daarin een cruciale rol. Ministeries, vakbonden, ondernemers en onderwijsinstellingen werken erin samen. Het gevaar van een dergelijk initiatief is dat er te veel gepraat en gepolderd wordt en te weinig gedaan. Daar riep Meijer dus toe op: “Maak niet een heel dik plan van 50 pagina’s, maar ga leren on the road.”

Leren on the road ging ook op voor de bijdrage van Louise Elffers, lector Kansrijke Schoolloopbanen in een Diverse Stad en sinds 1 oktober directeur van het Kenniscentrum Ongelijkheid. Haar verhaal over kansenongelijkheid in het onderwijs was op het lijf van de oud-voorzitter geschreven, aangezien hij ooit begon in het lager beroepsonderwijs. Elffers hield een pleidooi om bij studenten met een migratieachtergrond altijd te blijven kijken naar de individuele capaciteiten. En om hen kansen te bieden, zoals het brugprogramma Tune In.

Joseph Kessels, emeritus-hoogleraar HRM, vroeg zich af wat de aria was van De Jong, die bekend staat als een groot liefhebber van Bach. Kessels concludeerde op basis van de jarenlange 'kritische vriendschap' met hem dat de kern van De Jongs handelen als bestuurder was dat de autonomie van docent en student een voorwaarde is voor leren en ontwikkelen. “Als je niet kunt kiezen, kun je ook nergens verantwoordelijk voor zijn.”

De woorden van Jean Tillie, decaan van de FMR en hoogleraar Politicologie, sloten daar naadloos op aan. Hij stelde dat een netwerkorganisatie als de HvA het beste functioneert met een bestuurder die zo min mogelijk ingrijpt. Hij moet luisteren en de juiste vragen stellen. “Als hij moet handelen, faalt de organisatie.” Tillie toonde met twee voorbeelden aan, dat dergelijk leiderschap werkt. Een vergadering van zijn faculteit verliep prima zonder dat hij een woord gezegd had.

Het thema van de ochtend is ook terug te vinden in de rede die Huib de Jong ter gelegenheid van zijn afscheid schreef. In Ver van de stam? gaat hij onder andere in op wat leren betekent (vrijheid), de botsende visies van de instanties in het onderwijsnetwerk (ministerie OCW, belangenbehartigers, de kennisinstellingen zelf) en de gewenste autonomie van studenten en docenten.