Hogeschool van Amsterdam

Hoe denken jongeren op het vmbo en het vwo over democratie?

Promotie-onderzoek laat omgekeerde opleidingskloof zien

30 jun 2016 16:57 | Afdeling Communicatie

Op basis van het promotieonderzoek van Hessel Nieuwelink, waarbij 20 vwo’ers en 20 vmbo’ers gevolgd zijn, blijkt dat jongeren in het vmbo genuanceerder denken over democratie dan jongeren in het vwo. Nieuwelink is onderzoeker bij het lectoraat Didactiek van de maatschappijvakken en promoveerde op 23 juni aan de UvA.

Vwo’ers: meeste stemmen gelden

Hessel Nieuwelink volgende een groep jongeren en onderzocht hun denkbeelden over democratie. De twintig jongeren in het vwo legden naar verloop van tijd steeds meer en ook uitsluitend de nadruk op meerderheidsbesluiten. In de ogen van deze jongeren gaat het bij democratie alleen nog maar over de wil van de meerderheid. Minderheidsrechten of het zoeken naar consensus speelt voor hen vrijwel geen rol.

Vmbo’ers: niet alleen meerderheid telt

Jongeren in het vmbo bleven juist vasthouden aan hun complexe denkbeelden over democratie. Ook zij vonden het belangrijk dat een meerderheid besluiten kan nemen, maar gaven tegelijkertijd aan dat je rekening moet houden met minderheidsrechten, de argumenten die mensen hanteren en consensus proberen te zoeken.

Verklaring

Een belangrijke verklaring voor deze trend is dat jongeren op school en via (sociale) media het beeld oppikken dat democratie gelijk staat aan meerderheidsbesluiten. Omdat vwo’ers meer gericht zijn op nieuws en politiek, krijgen zij daar meer van mee en ontwikkelen zij ook in sterkere mate deze denkbeelden. Voor een democratie die recht doet aan meerderheden en minderheden is het belangrijk dat zowel het onderwijs als media bewust zijn van deze invloed.

Nieuwelink: “Het is onverwacht dat met name de vwo’ers zo sterk nadruk leggen op meerderheidsbesluiten. Het lijkt een aanwijzing voor een politieke cultuur waarbij meer nadruk komt op meerderheden in plaats van op consensus, compromissen en minderheden.”

Foto: CC-BY-SA David van der Mark / Flickr Door Tim Engelbart 22 maart 2016

Hessel Nieuwelink voerde een kwalitatieve, longitudinale studie uit onder veertig jongeren die afkomstig zijn van verschillende scholen in Nederland en op het vmbo basis/kader of vwo zaten. Hij interviewde de leerlingen tweemaal zeer uitgebreid toen zij in de tweede klas of de vierde klas zaten. Bij de selectie van de scholen en leerlingen is gezocht naar zo groot mogelijke diversiteit (locatie, sociaal milieu, sekse, levensbeschouwing, etniciteit, denominatie school) zodat leerlingen van veel lagen van de samenleving zouden participeren.

Neem voor meer informatie contact op met onderzoeker Hessel Nieuwelink: h.nieuwelink@hva.nl/ 06- 50 51 85 26