Hogeschool van Amsterdam

Kenniscentrum Techniek

Second life voor afgedankte producten en gebouwen

Hoe versnelt de HvA de transitie naar een circulair Amsterdam?

3 feb 2020 08:55 | Urban Technology

‘Het barst van de circulaire initiatieven in Amsterdam, maar om de ambitie van de gemeente voor 2050 te kunnen realiseren (een schone stad zonder restafval) moet de transitie sneller’, zegt Inge Oskam, lector Circulair Ontwerpen en Ondernemen aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA). ‘Door nieuwe producten circulair te ontwerpen, maar ook door te kijken naar bestaande producten die worden afgedankt. ‘Ik zie veel kansen voor Repurpose; hergebruik van onderdelen in een andere functie.’

In het kader van De Week van de Circulaire Economie licht de HvA dagelijks één onderzoek uit die de transitie naar een circulaire stad een boost geeft. Lector Inge Oskam vertelt alvast wat meer over deze projecten.

Waardevolle materialen in omloop houden

‘Door circulair te ontwerpen kunnen producten en gebouwen eindeloos worden hergebruikt. Een product dat uit modules bestaat is bijvoorbeeld eenvoudig te repareren en te upgraden. Een perfecte oplossing voor de toekomst, maar bijna alle producten en gebouwen die we nu gebruiken zijn ontworpen voor één gebruiksronde. Ze zitten boordevol waardevolle materialen, maar hoe zorg je dat die in omloop blijven? Het makkelijkst is natuurlijk om een product op te knappen en de functie ervan te behouden. Denk aan een gerepareerde stoel die opnieuw wordt verkocht in de kringloopwinkel (Re-use). Dat gebeurt volop, maar kan lang niet altijd’, aldus Oskam.

Nieuwe functie voor afdankers

‘De uitdaging zit in de grote hoeveelheid ‘afdankers’, in Amsterdam, maar ongetwijfeld ook in de rest van het land’, vertelt Oskam. ‘Denk aan oude deuren of meubels die bij het grof vuil belanden, terwijl (delen van) het product vaak nog prima bruikbaar zijn. Het materiaal wordt veelal verbrand of gerecycled, maar dat is meestal een vorm van downcycling, ofwel de waarde van het materiaal neemt af. Door de onderdelen of materialen van afgedankte producten een nieuwe functie te geven (Repurpose), verleng je de levensduur, bespaar je de inzet van nieuwe grondstoffen en doe je ook nog eens kennis op over ontwerpprincipes voor nieuwe circulaire producten.’

Behoefte aan kennis

Oskam: ‘Het probleem is dat we (nog) onvoldoende kennis hebben over deze vorm van verwaarding. Hoe bepaal je bijvoorbeeld welke materialen of onderdelen van het product bruikbaar zijn? Welke nieuwe toepassingen zijn mogelijk? En hoe bewerk je de onderdelen en materialen voor hun nieuwe functie? Maar ook, hoe zorg je dat de nieuwe producten daadwerkelijk waarde toevoegen voor de gebruiker?’

Transitie boost

De HvA onderzoekt dit in vier verschillende projecten. Oskam is ervan overtuigd dat - bij succesvolle onderzoeksresultaten – deze projecten de transitie naar een circulaire stad een boost zullen geven. Aan de hand van een casus wordt in elk project een nieuwe methode, techniek of blauwdruk ontwikkeld die ook weer ingezet kan worden voor andere reststromen of opgeschaald kan worden naar andere steden. In het kader van De Week van de Circulaire Economie licht de HvA dagelijks één van deze projecten uit:

Vier projecten die de transitie versnellen

  • RECURF-UP!: van spijkerbroek naar wandpaneel - Hoe kun je complexe reststromen zoals textielafval zo hoogwaardig mogelijk verwerken tot nieuwe producten? En hoe zet je die succesvol in de markt? In het project RECURF-UP! ontwikkelde de HvA samen met Ahrend, Starbucks en Sympany een aanpak voor hoogwaardige verwerking van dit soort reststromen in design interieurproducten én een circulair business model.
  • REPURPOSE: van ArenA-stoel naar designstoel - Hoe maak je nieuwe producten van afgedankte producten, zoals de oude ArenA-stoeltjes en de gele NS-borden met vertrektijden? En hoe voeg je waarde toe met deze nieuwe producten? Door 50 voorbeelden uit de MKB-praktijk te evalueren ontwikkelt de HvA in het project REPURPOSE nieuwe ontwerp- en productiestrategieën en business modellen om producten die niet meer bruikbaar zijn te kunnen herbestemmen.
  • CIRCL-WOOD: van afvalhout naar designmeubel met digitale productieprocessen - Hoe ontwerp je (design)producten van reststromen met zeer uiteenlopende eigenschappen (kleur, vorm, ed.), zoals afvalhout? In het project CIRCL-WOOD onderzoekt de HvA samen met Heineken Interior Design, Amsterdamse Fijnhout en Nijboer hoe je er aantrekkelijke objecten van kan maken met behulp van digitale productie en robots.
  • RAW2U: onderzoek naar ciculair systeem voor grof afval - Hoe kan een gemeente circulair omgaan met bijzonder en grof afval? Dat betekent een andere manier van denken over afval en een complete systeemverandering, onder andere met kleinere inzamelpunten in de wijken, nieuwe logistiek en plekken waar materialen verwerkt worden tot nieuwe producten. In het project RAW2U ontwikkelt de HvA een toekomstvisie en onderzoeksagenda voor de gemeente Amsterdam die bij succes kan worden opgeschaald naar andere steden.

Meer weten?

Alle vier de projecten worden afgerond in 2020. Voor meer informatie over deze of andere projecten, bekijk de pagina over het lectoraat Circulair Ontwerpen en Ondernemen of neem contact op met Inge Oskam .