Hogeschool van Amsterdam

Urban Technology

Van ArenA-stoel naar designstoel

De HvA ontwikkelt ontwerpstrategieën voor afgedankte MKB-producten

4 feb 2020 09:55 | Urban Technology

Hoe maak je nieuwe producten van afgedankte materialen en (onderdelen van) producten uit het MKB, zoals oude ArenA-stoeltjes en de gele NS-borden met vertrektijden? Ze zijn te waardevol om te recyclen of zelfs te verbranden, maar voor zo’n specifiek doel ontworpen dat opknappen weinig zin heeft. De Hogeschool van Amsterdam (HvA) onderzoekt in het project REPURPOSE nieuwe ontwerp- en businessstrategieën waarmee dit soort materialen toch een nieuwe bestemming kunnen krijgen.

Het Amsterdamse MKB heeft veel van dit soort reststromen. Ze belanden vaak in de verbrandingsoven, omdat de mogelijkheden voor herbestemming beperkt zijn. Terwijl hergebruik ervan de inzet van nieuwe materialen reduceert. Huidige ontwerp- en productietechnieken en business modellen lenen zich niet voor deze producten, omdat ze zijn ontworpen voor een zeer specifiek doel, de kwaliteit ervan behoorlijk verschilt en de beschikbaarheid van de materialen niet constant of zelfs beperkt is. De ArenA-stoeltjes worden bijvoorbeeld (gelukkig) niet jaarlijks vervangen.

Repurpose Driven Design & Manufacturing

De beste optie is hergebruik van materialen en (onderdelen van) producten voor een andere functie of andere context dan waar ze oorspronkelijk voor zijn gemaakt. In de circulariteitsladder heet dat Repurpose. Recycling van het materiaal is dikwijls downcycling (de waarde neemt af) en hogere circulaire verwaarding zoals Repair of Refurbish is meestal geen optie vanwege de specifieke functie van het product. Maar hoe realiseer je dat?

‘Met behulp van Repurpose Driven Design & Manufacturing (RDD&M), ofwel ontwerp- en productietechnieken speciaal voor Repurpose-doelen,’ vertelt projectleider Mark Lepelaar van REPURPOSE . ‘Mooie bestaande voorbeelden zijn designstoelen gemaakt van oude ArenA-stoeltjes en dienbladen gemaakt van de gele NS-borden.’

Repurpose-typologie

‘Binnen RDD&M ontwikkelen we een typologie van Repurpose. Daarvoor onderzoeken we vragen als: Welke soorten Repurpose kennen we en wat zijn de kenmerken daarvan? In hoeverre zijn bestaande ontwerpmethoden geschikt? En welke business modellen passen daar bij? Dat doen we samen met bedrijven die ervaring hebben met Repurpose, zoals Studio Hamerhaai , Tolhuijs Design , Cartoni Design en Verdraaid Goed .

Repurpose-ontwerpstrategie

Lepelaar: ‘Onze zoektocht naar efficiënte Repurpose-methoden is nog maar net gestart, dus we moeten eerst kennis ontwikkelen. Aan het einde van het project presenteren we een heldere typologie en een aanzet tot een Repurpose-ontwerpstrategie. We ontwikkelen dus geen productietechniek, maar een methode waarmee ontwerpers producten kunnen ontwerpen van grondstoffen van variabele kwaliteit (samenstelling, vorm, kleur, mate van slijtage, ed.) en aanbod. Een methode die wellicht in een later stadium ook voor andere reststromen kan worden gebruikt.’

De resultaten worden breed gedeeld, zodat iedereen deze kennis kan toepassen. Dat doen de onderzoekers op wetenschappelijke conferenties, maar ook in tentoonstellingen tijdens de Dutch Design week en in het circulaire paviljoen CIRCL .