Hogeschool van Amsterdam

Vingersporen ontmaskerd

Onderzoek van de HvA toont aan dat vingersporen meer onthullen dan de identiteit van de dader

23 mrt 2020 10:42 | Faculteit Techniek

Vertellen vingersporen meer dan de identiteit van degene die het spoor achterliet? Welk merk condoom iemand gebruikte? Of een bierflesje is gebruikt om uit te drinken of om mee te slaan? Onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) bewijzen dat het kan. Tijdens de bijeenkomst Frontiers of Forensic Science vertelden zij over de toekomst van vingersporenonderzoek.

Bij de HvA lopen drie onderzoekslijnen naar vingersporen: naar de activiteit die plaatsvond tijdens het achterlaten van vingersporen op het plaats delict; naar de chemische samenstelling van vingersporen; en een onderzoek naar vingersporen in de strafrechtketen. Wat zorgt ervoor dat vingersporen als bewijs gebruikt kunnen worden in een rechtszaak?

Vingersporen verraden dader

Wat er is gebeurd op een plaats delict blijft gissen als er geen camera’s hangen. Maar slim speurwerk biedt antwoorden, en de nieuwste inzichten uit onderzoek helpen om achtergelaten sporen steeds beter te ‘lezen’. HvA-onderzoeker Anouk de Ronde: ‘Vingersporen op een bierflesje kunnen mogelijk verraden of iemand eruit heeft gedronken of dat er mee is geslagen. De handeling is af te lezen door te kijken naar de locatie, richting en andere eigenschappen van de afdruk’. Eerder deed de Ronde een grootschalige experiment op Lowlands met kussens: is de kussensloop verwisseld of is de kussen gebruikt om iemand mee te smoren?

Zelfgeschreven zelfmoordbrief?

‘Dezelfde methoden pas ik toe op brieven’, zegt de Ronde. ‘Je kunt je voorstellen dat vingersporen anders zijn gezet wanneer iemand een brief schrijft of leest; de locatie van de vingerafdrukken verschilt. Bij lezen vinden we meer vingersporen op de buitenkant van het papier. Bij schrijfbewegingen verspreiden de vingersporen meer over het papier en wordt de palm vaak in het midden van het papier geplaatst. Deze informatie helpt de recherche een completer verhaal te krijgen over een plaats delict en verklaringen op de proef te stellen. Was het een zelfmoordbrief of heeft er iets anders plaatsgevonden?’

Chemische samenstelling vingersporen 

‘De stoffen in sporen leveren mogelijk gedetailleerde informatie op over de gewoontes van de donor’, vertelt Ward van Helmond. Hij doet bij de HvA op een andere manier onderzoek naar vingersporen dan de Ronde. Namelijk door de chemische samenstelling ervan te analyseren. ‘Volgt de donor bijvoorbeeld een bepaald dieet of rookt hij/zij? Een vingerspoor verklapt het mogelijk door de chemische profilering.’ De methode geeft zelfs informatie uit sporen wanneer deze van slechte kwaliteit zijn, of de referentieafdruk niet beschikbaar is in de database van de politie. Recent deed van Helmond onderzoek naar condooms en glijmiddelen. ‘Blijven er restjes glijmiddel achter in vingerafdrukken? En is het mogelijk te achterhalen om welk merk en type glijmiddel en condoom het gaat?’

Vingersporen naar de rechtbank

Maar hoe vinden deze resultaten de weg naar de rechtbank, zodat ze ook daadwerkelijk als bewijs dienen? Deze onderzoeksmethoden zijn immers nog nooit eerder benut in de praktijk. ‘Voordat we kunnen innoveren moeten we eerst evalueren. Wat is nu de rol van vingersporen bij het oplossen van een zaak? Welke vingersporen worden nu geselecteerd en meegenomen op een plaats delict? En waar is eigenlijk behoefte aan vanuit de praktijk?’ Dit is het onderzoeksterrein van Elmarije van Straalen (HvA).

Daarbij is ook belangrijk: begrijpt iedereen die met het bewijs werkt wat de waarde ervan is? ‘Uit mijn onderzoek blijkt dat de interpretatie van forensische conclusies onder professionals verschilt’, aldus van Straalen. Aan haar onderzoek deden forensisch onderzoekers en tactisch rechercheurs van de politie, officieren van justitie, strafrechtadvocaten en rechters mee. ‘Streven is dat rechters, advocaten en andere betrokkenen deze nieuwe opsporingsmethoden op de juiste manier begrijpen en meenemen in hun overwegingen en beslissingen.’

Meer Lezen: 

Anouk de Ronde, Elmarije van Straalen en Ward van Helmond vormen het HvA-team in dit project genaamd Vingersporen, de bron en verder.
Lectoraat: Forensisch Onderzoek.