Hogeschool van Amsterdam

+FinanceLab

HvA-onderzoekers: 'Repareer nu het droog is dak arbeidsmarkt'

18 jun 2019 12:07 | CAREM

In de lage werkloosheid en krapte schuilt volgens onderzoekers van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) Elke van der Heijden en Hafid Ballafkih het gevaar dat deze blind maken voor de fundamentele problemen op de arbeidsmarkt. Die leiden tot mismatches en onderbenutting, waarschuwen de arbeidsmarktdeskundigen op de dag van de conferentie Werk in uitvoering tijdens festival WeMakeThe.City. “Straks is er weer een crisis, en dan?”

Hoe duurzaam is de positieve stemming op de arbeidsmarkt?

“We hebben onszelf opgesloten in een ingewikkeld systeem van opleidingen, functie-eisen en werkervaring. Dit leidt tot mismatches tussen vraag en aanbod op de arbeidsmarkt en onderbenutting van arbeidskapitaal”, stelt onderzoeker maatschappelijke transities Van der Heijden van het HvA-onderzoeksprogramma Urban Management.

“Als we dat nu niet onder ogen zien, zullen we bij een nieuwe crisis opnieuw grote groepen mensen verliezen. Mensen die we hard nodig hebben en die niet zomaar hun weg vinden op een veranderlijke en flexibele arbeidsmarkt.”

Ballafkih, onderzoeker op het gebied van arbeidsmarktontwikkelingen: “Wat weten we nog van de vorige keer dat de groei stagneerde en de crisis een feit was? In bepaalde sectoren en beroepen zijn toen veel ontslagen gevallen. De arbeidsmarkt liep vast, het overschot aan onbenut arbeidskapitaal stapelde zich op. En waar bleef de uitrol van een preventieve werk-naar-werkaanpak zoals die al in de jaren ‘80 besproken werd? Er waren enkele initiatieven, maar die konden het overschot niet aan.”

Zijn werkgevers en werknemers klaar voor mindere tijden?

“De primaire reactie van mensen die hun baan verliezen of dreigen te verliezen, is op zoek gaan naar soortgelijke functies. Werkervaring telt en betaalt, is de redenering. Werknemers vinden het moeilijk zichzelf in een andersoortige functie te zien. We blijken niet zo arbeidsmarktmobiel en vooruitdenkend te zijn als we daartoe niet worden gedwongen,” stelt Ballafkih vast.

Ballafkih: “Werkgevers nemen het liefste mensen aan die direct productief zijn en geen training of scholing nodig hebben. Dit komt neer op het aannemen van mensen met ervaring. Dit kunnen werkgevers lang volhouden. Nu pas, in tijden van krapte, worden werkgevers minder kieskeurig. Ze bieden zelfs leer-werk-trajecten aan met baangarantie. Dit mechanisme is niet duurzaam. Straks is er weer een crisis, en dan?”

Hoe kunnen veranderingen op de arbeidsmarkt in worden gezet? 

Van der Heijden: “Verschillende regionale strategische samenwerkingen zoeken naar een fundamentele verandering van de arbeidsmarkt, zoals House of Skills in de Metropoolregio Amsterdam en HalloWerk in Rotterdam. Deze initiatieven proberen ruimte te maken voor arbeidsmobiliteit tussen sectoren.”

“Zo kan een nauwkeurige en klantgerichte baliemedewerker bij een bank een hele goede apothekersassistent in spé zijn. Een verandering van loopbaan die voor werknemer en werkgevers niet zomaar voor de hand ligt en waarop de huidige afspraken op de arbeidsmarkt niet op zijn ingericht.”

“De arbeidsmarkt van de toekomst begint bij anders denken over sectoren, arbeidsmarktpotentieel en functies. We moeten op zoek naar een aanpak die veel meer flexibiliteit biedt in het matchen van vaardigheden en ontwikkelingsmogelijkheden van werknemers en werkzoekenden met de verschillende beroepspraktijken,” aldus onderzoeker  Ballafkih.

Wat zijn daar concrete voorbeelden van?

Van der Heijden: “Binnen House of Skills werken partners bijvoorbeeld aan een dataplatform dat relaties tussen vaardigheden in verschillende sectoren, functies en opleidingen laat zien. Werkgevers, werknemers en werkzoekenden worden met digitale hulpmiddelen zoals een skillspaspoort dat kennis, vaardigheden, voorkeuren en aanleg in kaart brengt en een paskamer die het verkennen van mogelijkheden binnen andere sectoren ondersteunt, in staat gesteld om buiten hun eigen vakgebied te kijken.”

“Om echt succesvol te zijn, moeten deze initiatieven de mogelijkheid krijgen om ook te raken aan de kern van duurzame innovatie: onze instituties, ons denken en ons handelen.” Ballafkih tot besluit: “Bij een reactieve houding verschuiven we de problemen tot er minder mooie cijfers naar voren komen. We weten waar het dak lekt. Laten we alvast een deel repareren nu het nog droog is.”

Elke van der Heijden en Hafid Ballafkih zijn onderzoekers op het gebied van maatschappelijke transities en arbeidsmarktontwikkelingen aan de Hogeschool van Amsterdam en betrokken bij het project House of Skills. Op dinsdag 18 juni is in het kader van het festival WeMakeThe.City de conferentie Werk in uitvoering georganiseerd. Verschillende onderzoekers van de HvA zijn betrokken bij het programma.