Hogeschool van Amsterdam

Meer vrijheid in de bijstand: HvA onderzoekt A'dams experiment

22 mrt 2018 09:17 | Afdeling Communicatie

De HvA gaat onderzoeken hoe het experiment van de gemeente Amsterdam uitpakt, waarbij bijstandsgerechtigden meer vrijheid krijgen of juist meer begeleiding. Ook mogen de deelnemers tot tweehonderd euro per maand houden uit deeltijdwerk. Het experiment duurt twee jaar, maar HvA-onderzoekers en -studenten gaan de deelnemers gedurende vier jaar volgen, om te kijken wat het effect is op de lange termijn. Komen er uiteindelijk meer mensen aan het werk als de gemeente de teugels wat laat vieren?

Doel van het Amsterdamse experiment is om te kijken hoe het uitpakt als bijstandsgerechtigden meer vrijheid krijgen bij het zoeken naar werk. De gemeente Amsterdam vermoedt dat dit uiteindelijk effectiever kan zijn dan de 'strenge' aanpak die de Participatiewet officieel voorschrijft, waarbij werkzoekenden zich aan veel regels moeten houden en verplicht een tegenprestatie moeten leveren.

Onderzoeker Mathieu Portielje van het HvA-lectoraat Gedifferentieerd HRM begeleidt het experiment met zijn collega’s en studenten: “De huidige, verplichte trajecten leveren niet zoveel op als wordt gesuggereerd. Bijstandsgerechtigden zijn vaak meermaals aan trajecten begonnen, die niet altijd hebben opgeleverd waarop zij hoopten. Uiteindelijk belanden zij in een spiraal, ze raken gedemotiveerd. Meer controle kan dan verlammend werken. Wij willen onderzoeken of het beter uitpakt als mensen het vertrouwen krijgen om eigen keuzes te maken in de zoektocht naar werk.”

Lector Gedifferentieerd HRM Martha Meerman met studenten die meedoen aan het project

Momenteel loont het voor bijstandsgerechtigden in veel gevallen niet om deeltijdwerk te doen: wat zij bijverdienen wordt gekort op hun uitkering, en tegelijk blijven zij de sollicitatieplicht houden. In het experiment mogen Amsterdamse bijstandsgerechtigden tot maximaal 200 euro per maand houden uit deeltijdwerk. Dat heeft al tot veel aanmeldingen geleid: ruim 1500 werkzoekenden schreven zich de afgelopen weken al in, en de teller loopt hard door.

Drie aanpakken

De deelnemers aan ‘Het Experiment’, zoals Portielje het inmiddels noemt, worden in drie groepen opgedeeld. Ze ontvangen allemaal het bedrag uit deeltijdwerk, maar onder elke groep wordt een andere aanpak getest.

De eerste groep krijgt zelfregie: zij mogen zelf bepalen welke acties zij ondernemen om een baan te vinden, en hoe vaak ze contact hebben met hun klantmanager. De tweede groep deelnemers krijgt meer begeleiding. De klantmanager zal hen zoveel mogelijk positieve aandacht geven en op weg helpen met bijvoorbeeld meer gesprekken, beroepskeuzetesten en begeleidingstrajecten. Voor de derde groep blijft alles hetzelfde als nu, behalve dat ook zij de extra vergoeding krijgen.

Vooroordelen

De HvA-studenten en –onderzoekers gaan jaarlijks 750 deelnemers uitgebreid interviewen; een steekproef uit de drie groepen. Ze gaan kijken hoe vaak er de komende vier jaar duurzame arbeidsrelaties ontstaan - onder meer vanuit deeltijdwerk-, of er significante verschillen tussen de groepen te zien zijn, en andere effecten onderzoeken.

De 25 studenten die aan het onderzoek meewerken komen van uiteenlopende HvA-opleidingen: Human Resources Management, Bestuurskunde, Toegepaste Psychologie, Sociaal-Juridische Dienstverlening, Maatschappelijk Werk en Dienstverlening en Bedrijfskunde MER. Ook twee VU-studenten van de master Beleid, communicatie en organisatie doen mee.

Portielje is blij met de ‘ontzettend gemotiveerde’ studenten, en verwacht dat het onderzoek voor hen ook heel leerzaam wordt. ‘De meeste mensen kennen zelf weinig bijstandsgerechtigden van nabij; dat geldt ook voor onze studenten. Het is een groep waarover veel vooroordelen bestaan. In studies als Bedrijfskunde of HRM leer je wel over de arbeidsmarkt en hoe organisaties functioneren, maar weinig over hoe het voor werkzoekenden is. Ik verwacht daarom dat studenten er veel van opsteken hoe deze groep op de arbeidsmarkt probeert te overleven.”

We moeten tegelijk het idee loslaten dat er één werkende oplossing is, zegt Portielje: geen werkloosheid meer is helaas een utopie. “Er zitten nu eenmaal mensen in de bijstand voor wie op de arbeidsmarkt geen plek is. Dat is heel oneerlijk, maar zo werkt het. Werkgevers nemen mensen die langdurig werkloos zijn of mensen met een arbeidshandicap nu eenmaal minder snel aan. En zelfs als de arbeidsmarkt sterk aantrekt, vliegen deze mensen er bij een nieuwe crisis waarschijnlijk als eerste uit, omdat ze - als ze al werk vinden- vaak in flexibele en kwetsbare banen terechtkomen. Voor deze mensen kan het de uitzichtloosheid doorbreken als zij positieve aandacht krijgen, en zelf een stem krijgen in hun zoektocht naar werk.”

Neem voor meer informatie over het onderzoek contact met docent-onderzoeker Mathieu Portielje, via: m.l.portielje@hva.nl, met senior-onderzoeker Hafid Ballafkih via a.h.ballafkih@hva.nl, of met lector Martha Meerman via m.g.m.meerman@hva.nl/ 06-21 15 61 32

   

Meer informatie

Meer informatie over het lectoraat: Lectoraat Gedifferentieerd HRM