Hogeschool van Amsterdam

Van sobere stijl tot bonte folklore

4 apr 2014 11:33 | Afdeling Communicatie

Wat is typisch Nederlands als het om mode gaat? AMFI-onderzoeker Maaike Feitsma bestudeert voor haar promotieonderzoek de Nederlandse mode-identiteit van de laatste vijftig jaar. Dé Nederlandse identiteit bestaat niet, ontdekte Feitsma. Wel doen een aantal conventies hierover de ronde. Zo zien mensen de sobere, functionele stijl als typisch Nederlands. Tegelijkertijd grijpt een kleurrijke stroming juist terug op oude klederdrachten, zoals de bonte ontwerpen van Oilily.

Promotieonderzoek naar Nederlandse mode-identiteit

Feitsma onderzocht voor haar promotie de verschillende visie op de Nederlandse mode-identiteit. Ze noemt dit 'modemythes'. Hiermee bedoelt ze geen sprookjes of onwaarheden, maar doelt erop dat conventies, die specifiek zijn voor bepaalde groepen, overkomen alsof ze voor de hele maatschappij gelden. Wanneer we naar de nationale identiteiten kijken, dan zijn niet alle Schotten zuinig, Spanjaarden trots en Nederlanders sober, maar 'mythen' doen dit wel zo voorkomen.

'Dutch modernism': sober en strak

De relatie tussen mode en nationale identiteit komt heel duidelijk naar voren in 'Dutch Modernism'. Vanaf de jaren '80/ '90 verwerven Nederlandse mode-ontwerpers als Viktor & Rolf faam met deze stijl met sobere lijnen en kleuren. Dutch Modernism is geïnspireerd op de functionele, modernistische ontwerpen van de kunststroming 'De Stijl' ( bijv. Gerrit Rietveld en Mondriaan).

Nuchtere kijk

Een tweede 'modemythe' die onze mode-identiteit bepaalt, is een veronderstelde 'typisch Nederlandse' mode-mentaliteit: een nuchtere kijk op mode. Feitsma vond deze visie in bladen als Margriet en Elegance: 'Kleding moet geschikt zijn voor het Nederlandse weer en passen bij de vormen van de Nederlandse vrouw die - in tegenstelling tot de frêle Parisienne- graag een koekje bij de thee neemt.' Liever praktisch dan frivool en elegant dus.

 

 

Nieuwe folklore

Naast de sobere minimalistische stijl (Dutch Modernism), zijn juist ook merken met bonte kleuren populair, zoals Oilily. Dit merk laat zich veelvuldig inspireren door de Nederlandse streekdrachten. 'Laat het zo zijn dat rond 1800 de bonte kleuren van de streekdrachten gezien werden als dé belichaming van de Nederlandse identiteit. Zo zien we hoe de ideeën over wat typisch Nederlandse mode is door de geschiedenis heen veranderen,' legt Feitsma uit.

Links Oilily, rechts afbeelding vrouw en meisje uit West-Friesland, 1804

Denimland

De laatste jaren zet Nederland zich neer als spijkerbroekenland en Amsterdam als denimstad. 'Dit is dus een mythe in de maak,' vertelt Feitsma. 'Interessant, want het grijpt sterk terug op die mythe van sober, praktisch en functioneel. De expertise van Nederland voor denim wordt daaraan gelinkt'.

 

 

Nationale identiteit

Als dit allemaal verhalen of mythen zijn, hoe verhouden die zich dan tot onze nationale identiteit? Feitsma legt uit: 'De nationale identiteit is een concept, dat we zelf samenstellen met tradities en gebruiken door de tijd heen. Onze nationale identiteit ligt dus niet vast, maar is veranderlijk. In Nederland creëren we onze mode-identiteit met de verhalen die erachter zitten.'

Meer weten? Maaike Feitsma verdedigt 27 mei a.s. haar proefschrift aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

Foto: Niels van Veen

Maaike Feitsma studeerde kunstgeschiedenis en volgde de master Fashion, Design and Strategy. Sinds september is ze als docent en onderzoeker verbonden aan AMFI, het Amsterdam Fashion Institute van de HvA. Ze promoveert aan de Radboud Universiteit Nijmegen.