Living lab De Spelende Mens zet moeders in beweging
Nieuws
In wijken met een sociaaleconomische achterstand is spelen en bewegen vaak niet vanzelfsprekend. Living lab De Spelende Mens betrekt moeders bij sport, welzijn en beweging. Zodat zij thuis en in de wijk meer aandacht geven aan gezond opgroeien.
De Huizingaschool in Amsterdam Nieuw-West is vernoemd naar historicus Johan Huizinga. In 1938 schreef hij een boek over de 'spelende mens'. Daarin zegt hij dat spelen een belangrijke basis is voor gezondheid en welzijn; niet alleen van kinderen, maar ook van volwassenen én van de samenleving. Vandaag de dag is de Huizingaschool de locatie van living lab De Spelende Mens van de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Dat begon 2,5 jaar geleden klein en is inmiddels uitgegroeid tot een veel groter initiatief op 5 verschillende scholen, getiteld Samenwerken aan Gezond Opgroeien.
Bepalend
'Uit onderzoek en literatuur weten we wat helpt om kinderen gezond te laten opgroeien', zegt projectleider en labregisseur Dilène van Campen. 'Denk aan voeding, slaap en beweging. We willen meer kinderen gezond laten opgroeien. Om dat voor elkaar te krijgen, richten we ons in dit project op de ouders. Zij bepalen in grote mate hoe een kinderleven eruit ziet en zij zijn een voorbeeld voor hun kind.'
Ideeën
In het Centre of Expertise Urban Vitality ligt de focus op gezinnen, jongeren en ouderen. 'Binnen de living labs die zich richten op Samenwerken aan Gezond Opgroeien focussen we ons op de ouders van kinderen', vervolgt Van Campen. ‘In de wijken waar wij werken, zijn moeders vaak bepalend in de opvoeding en vaak aanwezig op school. Vanaf het begin van het project werken we daarom samen met ouders en bepalen we met hen samen de projecten. Dit doen we door onder andere te werken met kernmoeders met wie we alle plannen maken.
Ruim 2 jaar geleden organiseerden we een grote bijeenkomst voor moeders op school. Daarin bespraken we waar zij behoefte aan hebben en tegenaan lopen rondom buitenspelen en deelname aan sport en bewegen.’ Hieruit kwamen verschillende ideeën en initiatieven voort. Een daarvan is een wekelijkse sportles voor vrouwen op school, onder schooltijd. ‘Dit was een schot in de roos waarin we sport gebruiken als doel en als middel om een community op te bouwen.’
Sterker en stabieler
Moeder Umran was daar vanaf het begin bij. ‘Ik heb van huis uit niet meegekregen dat sporten belangrijk is. Ik was altijd heel lui, nam meestal de auto om brood te halen. Ik was ook nogal op mezelf. Door de sportlessen ben ik actiever geworden. Ik ben ook meer bewust van wat ik eet. Mijn spieren zijn sterker geworden en ik loop stabieler. Tegenwoordig ga ik veel minder vaak met de auto: boodschappen doe ik lopend, de kinderen gaan op de fiets.'
Outgoing
Na een pilot van een half jaar nodigden Van Campen en de moeders het stadsdeel Nieuw-West uit om mee te doen met de sportles. 'De projectleider van het stadsdeel deed mee en hoorde van de moeders wat dit voor hen betekende. Daarop kreeg het project groen licht om door te gaan.' Inmiddels wordt de sportles 2 keer per week gegeven. Moeders uit alle delen van de stad horen het van familie en kennissen met kinderen op de Huizingaschool en komen meedoen. 'Het is een goede manier om stress los te laten’, zegt Umran. ‘Ik voel me soms als een kind, doe dingen die ik niet verwacht, bijvoorbeeld schreeuwen, lachen, grappen maken.’ Vroeger was ze best introvert en niet zo zeker van zichzelf, maar nu is Umran veel meer outgoing en heeft ze veel vriendinnen gemaakt onder de moeders.
Praten over pesten en schermtijd
Die sociale functie is een belangrijk aspect van het project. Moeder Majdolina, van Syrische komaf, is als kartrekker en organisator betrokken bij De Spelende Mens. ‘We vormen met elkaar een netwerk van moeders rond de Huizingaschool. Door het project zijn we verbonden met organisaties in de buurt. Op de wekelijkse koffieochtend geven we aandacht aan allerlei thema’s. Bijvoorbeeld social awareness: pesten, schermtijd en zelfvertrouwen vergroten. In de zomer regelen we een picknick of een uitje naar het strand.’
Gemeente verbetert speelmogelijkheden in de buurt
Het project is bovendien een platform voor verbetering van de buurt, vertelt Van Campen. ‘We hebben in kaart gebracht hoe buitenspelen eruit ziet in de wijk. Dat was niet heel rooskleurig: afval op straat, ratten, verouderde speeltoestellen. Dat konden we niet in één keer oplossen. Naast de sportlessen zijn we toen een initiatief gestart om op het speelplein voor de school veranderingen aan te brengen. We hebben een buurtbudget aangevraagd, moeders hebben gelobbyd voor stemmen en samen met studenten uitleg gegeven aan buurtbewoners hoe ze digitaal kunnen stemmen.
Toen het buurtbudget van € 20.000 binnen was, hebben we met de partners in de wijk een volgende stap gezet en in totaal € 250.000 budget opgehaald. Samen met de ouders hebben we de belangrijkste elementen voor verbetering van het plein geïnventariseerd en aangeleverd bij de gemeente. De gemeente werkt nu aan een plan, dat zij voorleggen aan de ouders. Volgend jaar gaat hopelijk de schop in de grond.’
Handleiding voor scholen in Amsterdam
Het kleinschalige initiatief op de Huizingaschool waar Van Campen in 2023 mee begon, is inmiddels uitgegroeid tot Gezond Opgroeien, een omvangrijk project op 5 scholen, gesubsidieerd met een prestigieuze RAAK pro-subsidie. ‘Naast de Huizingaschool zitten we op Al Wafa, De Punt, de Zevende Montessorischool en Alphons Laudy. Die scholen hebben allemaal een andere populatie, met andere wensen en behoeftes en in verschillende fases van de ontwikkeling.
We kijken per school hoe we initiatieven zoals de sportles blijvend kunnen geven. Soms komt het in handen van het BioS-team van het lectoraat Bewegen in en om School. We kijken ook of we moeders kunnen opleiden zodat zij sportlessen kunnen begeleiden op andere scholen. Het stimuleert ook de samenwerking rondom andere ontwikkelingen zoals de Dynamische Schooldag en ook de participatie van studenten in de wijk via bijvoorbeeld de minor Bewegen in en om School. Hier op de Huizingaschool zijn sinds kort 2 studenten van deze minor aangesloten die het buitenspelen organiseren voor de leerlingen. Alles wat we leren in de samenwerking met moeders en instanties in de wijk verzamelen we in een handleiding voor andere scholen in Amsterdam en andere steden. En natuurlijk komt het terug in het onderwijs aan de ALO.’
Bijdrage
‘In augustus gaat mijn jongste dochter naar school’, zegt moeder Majdolina. ‘Dan ga ik ook beginnen met de sportles. De meeste moeders die meedoen, ken ik al. Veel van mijn Syrische vriendinnen in Amsterdam willen ook graag zo’n sportles. We weten dat er veel scholen zijn die hier graag mee aan de slag willen. De behoefte is aan beide kanten groot. Ik vind het mooi om hieraan een bijdrage te leveren.’ Moeder Umran: ‘Veel vrouwen zeggen: mijn man wil ook zo’n groep.'