Terugblik: en/counter ai
Nieuws
Op 11 mei organiseerde het lectoraat Creative Media for Social Change een dag om onze relatie met AI te onderzoeken. Kunstenaars, ontwerpers, docenten en onderzoekers kwamen samen om op speelse wijze te verkennen waar we staan en waar we naartoe willen met AI. In dit artikel blikken we terug op deze dag.
Waar sta jij ten opzichte van AI? Dat was de hoofdvraag van de dag die de onderzoeksgroep Creative Media for Social Change stelde aan partners uit de praktijk, onderzoek en onderwijs. Om stil te staan bij een technologie die alomtegenwoordig is en onzichtbaar, lieten onderzoekers Frank Kloos en Maaike van Cruchten ons kennismaken met methodieken die zij in zetten in hun onderzoek naar AI en die zij speciaal ontwikkelden voor deze dag.
Hoe dat eruitzag?
Counter AI
We rouwden om wat we verliezen met de komst van AI door een brief te schrijven naar datgene dat met AI in de verdrukking raakt. Van spontaniteit, verbinding, tot niet-weten: de deelnemers verrasten zichzelf en elkaar met persoonlijke brieven waarin ze even stil stonden bij de impact van AI in hun leven. (Benieuwd naar de inzet van de brief als methode, zie hier hoe het lectoraat dit verder doet.)
We maakten onze handen vuil bij het datacentrum bij Sloterdijk dat momenteel in aanbouw is. Met het planten van zaadjes in de grond aan de rand van een nieuw datacentrum (in aanbouw) en met zonnebloemen in het hek dat het omheint, markeerden we dat wij daar geweest waren en getuige waren. Getuige van de hoeveelheid energie dat dit datacentrum gaat gebruiken (zoveel als alle huishoudens in Amsterdam samen! Bron > (opent in nieuw venster)), getuige van de onzichtbare data die dit datacentrum met drie grote torens gaat hosten. Of zoals deelnemer Jessy de Cooker, docentonderzoeker Journalistiek en Innovatie, het verwoordt: ''De guerrilla gardening activiteit laat zien hoe je vanuit een positieve vorm van burgerlijke ongehoorzaamheid tegen de komst van een datacenter op een plek buiten het zicht van veel Amsterdammers."
Encounter AI
We deden ‘AI-verbeeldingsbingo’: hoe ‘zie’ jij AI voor je? We kwamen tijdens dit spel erachter dat de manieren waarop AI wordt gerepresenteerd heel weinig divers is: vooral koud, klinisch, blauw, robots, en beelden van AI als etherisch. Wat zegt het dat AI op deze manier verbeeld wordt? En kunnen we andere beelden tegenover dit beeld zetten?
We speelden vervolgens daadwerkelijk met beelden en kwamen hiervoor terug bij het datacentrum: hoe zal dat datacentrum erover 10 jaar uitzien? We kennen allemaal de prachtige voorstelling van toekomsten van gebouwen: zonnig, gezellig en altijd nieuw. Maar hoe zien de torens er over 10 jaar met meer waarschijnlijkheid uit? Met de site https://antirender.com/ (opent in nieuw venster) brachten we dat beeld dichterbij. Dit, om ook op deze manier de daadwerkelijke kosten van AI en data in beeld te brengen. Sommigen van ons gingen helemaal los en maakten dystopische versies. Maar wel met lokale modellen (specifiek Flux Klein 4B en 9B), die volledig op je eigen laptop draaien. Want wat zijn de kosten van AI-gegenereerde beelden, teksten en apps?
Dit was de vraag waar we het laatste uur over spraken. Bij de opdracht om een app te “vibe-coden”, kwam er een gesprek op gang over de kosten van het gebruik van AI en wanneer we dat gelegitimeerd vinden. En zo verkozen we gesprek boven de opdracht, en spraken we over de (onzichtbare) kosten en onze wensen voor de rol en het gebruik van AI in onze samenleving. Laat dat nou precies zijn waar Frank en Maaike met Tamara onderzoek naar doen.
Benieuwd welke gespreks- en reflectiemethoden zij verder binnen hun project nog meer ontwikkeld hebben?