Symposium Smart Education

Symposium

Op vrijdag 7 juni 2024 organiseert het Smart Education Lab een symposium dat in het teken staat van digitale middelen voor het onderwijs.

Het Smart Education programma van de Hogeschool van Amsterdam wordt aangestuurd vanuit het Lectoraat Didactiek van de Bètavakken. Smart Education is tevens één van de labs van het Centre of Expertise Applied AI.

Digitalisering in het onderwijs ontwikkelt en vernieuwt zich in rap tempo. Denk bijvoorbeeld aan de nieuwe (concept) kerndoelen voor digitale geletterdheid en de snelle opkomst van generatieve AI.

Vijf jaar geleden is binnen de Faculteit Onderwijs en Opvoeding, het Smart Education programma opgezet. Dit programma onderzoekt hoe AI en andere digitale technologieën het onderwijs kunnen verbeteren, door verschillende projecten en netwerkactiviteiten, zowel binnen het eigen onderwijs als samenwerkingen met partners. Tijdens dit symposium delen we de onderzoekresultaten en kun je kennismaken met de mensen die er aan werken.

Voor de keynote hebben we een intrigerende gastspreker in huis gehaald. Prof. dr. Frank van Harmelen is een internationaal toonaangevende wetenschapper op het gebied van AI. Met zijn jarenlange ervaring neemt hij ons mee in de brede wereld van deze technologie.

Algemeen programma

  • 14:30 | Inloop
  • 14:45 | Welkom door Sander Nieuwland - decaan Faculteit Onderwijs en Opvoeding
  • 15:15 | Parallelsessies ronde 1 (4 sessies om uit te kiezen)
  • 16:15 | Keynote door Frank van Harmelen
  • 17:15 | Parallelsessies ronde 2 (4 sessies om uit te kiezen)
  • 18:00 | Afsluiting & borrel

Het symposium vindt plaats in de Kohnstammzaal van het Kohnstammhuis. Deze zaal bevindt zich op de 9e verdieping.

Adres: Hogeschool van Amsterdam | Wibautstraat 2-4 | 1091 GM Amsterdam

Tijdens het symposium is een fotograaf aanwezig. Mocht je liever niet op beeld willen, geef dit dan tijdig bij de fotograaf aan.

Inhoudelijk programma

  • Paralelsessies – Ronde 1
    1. Computational thinking
    2. Maakonderwijs
    3. Interactieve concept cartoons
    4. AI in het onderwijs
  • Keynote
  • Paralelsessies – Ronde 2
    1. Interactieve representaties
    2. Game-based learning
    3. Minds-On
    4. Onderwijsdata

Je kunt per ronde 1 sessie volgen. Hierboven in het aanmeldformulier kun je je voorkeuren vast doorgeven.

Keynote

Spreker: Prof. dr. Frank van Harmelen (Vrije Universiteit Amsterdam)

Titel: Kunstmatige Intelligentie: computers die samenwerken met mensen in plaats van ze te vervangen

Kunstmatige Intelligentie staat volop in de belangstelling: ChatGPT, gezichtsherkenning en zelfrijdende auto’s vullen regelmatig de krantenpagina’s. Maar er zijn ook zorgen over zulke intelligente computers: zullen ze al ons werk overbodig maken? Of zelfs: zullen ze ons uiteindelijk bedreigen in ons voortbestaan, zoals in zoveel sciencefictionfilms? In deze lezing zal Frank de zin en onzin over Kunstmatige Intelligentie van elkaar proberen te scheiden door te schetsen wat de basisprincipes zijn, wat al mogelijk is, wat nog lang niet, en hoe we de ontwikkeling van Kunstmatige Intelligentie in een wenselijke richting kunnen sturen.

Frank van Harmelen is hoogleraar Kunstmatige Intelligentie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Hij is wetenschappelijk leider van het Hybrid Intelligence Centre, een 10-jarig onderzoeksprogramma naar AI-systemen die met mensen samenwerken in plaats van ze te vervangen. Hij is verkozen tot lid van de Nederlandse en Europese Academie voor Wetenschappen, en is erelid van de Europese vereniging van AI-onderzoekers.

Parallelsessie ronde 1

Sessieleiders: Sharon Calor, Albert Logtenberg en Bryan Drost

Docenten en lerarenopleiders constateren dat het benutten van data een steeds prominentere rol speelt in hun vakgebieden en de maatschappij. Hierdoor vragen zij zich af hoe ze hun leerlingen hiervoor de juiste vaardigheden kunnen meegeven. Om (grote) datasets te benutten, moet je leren hoe je taken door een computer kunt laten uitvoeren. De hiervoor benodigde vaardigheden worden ook wel Computational Thinking genoemd. Alleen ligt er een gat in het onderwijsaanbod tussen een eerste introductie tot programmeren op de basisschool, en een verdieping met een keuzevak informatica. Bovendien ligt in het bestaande aanbod de nadruk vaak niet op het toepassen van Computational Thinking binnen de context van een vak, terwijl het leren toepassen van Computational Thinking binnen specifieke contexten van groot belang is voor later gebruik van deze vaardigheden in de maatschappij.

Het project ‘Pluk de data!’ ontwikkelt onderwijsactiviteiten en -materialen voor effectief onderwijs in Computational Thinking binnen de context van bestaande schoolvakken in het voortgezet onderwijs, te weten Biologie, Natuurkunde, Wiskunde, Geschiedenis en Nederlands. Tijdens deze sessie presenteren lerarenopleiders de lessen die zij in dat kader ontwikkelen voor Geschiedenis.

Sessieleiders: Monique Pijls en Claartje van Tongeren

Maakonderwijs staat voor alle mogelijke activiteiten waarbij leerlingen tastbare voorwerpen creëren en waarin zij gebruikmaken van digitale technologie zoals een 3D-printer, lasersnijder of robotica. Het werken met bronnen vanuit kunst en aandacht voor creatieve processen speelt hierbij een belangrijke rol. Dit vakoverstijgende onderwijs heeft diverse leerdoelen: kritisch denken, leren ontwerpen in 2D en 3D, en het vergroten van motivatie en digitale geletterdheid.

In deze workshop maak je kennis met voorbeelden van lesmaterialen: Symmetriestickers maken in de wiskundeles, Biodesign lessen waarbij leerlingen zelf materialen van huis-tuin-en-keuken-grondstoffen ontwerpen en Arts-science-lessen, waarbij vanuit kunst en technologie maatschappelijke kwesties worden onderzocht. Na een ‘proeverij’ bespreken we wat de meerwaarde is van dergelijke lessen voor het onderwijs en lerarenopleidingen, en wat dit vraagt van leraren en opleiders. Varianten van de maaklessen worden gebruikt in zowel het basis- en voortgezet onderwijs als in de eigen lerarenopleidingen.

Sessieleiders: Patricia Kruit en docenten in opleiding

De educatieve methode ‘Interactieve concept cartoons’ bestaat uit een werkblad en een online applicatie met concept cartoons en een diagram. Leerlingen verdiepen zich gedurende een lesuur in een maatschappelijke kwestie waar natuurwetenschappelijke kennis aan ten grondslag ligt. Er zijn drie onderwerpen beschikbaar: vaccinatie, opwarming van de aarde en de Nature of Science. Het doel van de les is het aanleren van inhoudelijke kennis, kennis over hoe wetenschap werkt en het bevorderen van burgerschapsvaardigheden zoals het onderzoeken van verschillende perspectieven, het uitwisselen van meningen en redeneren met wetenschappelijk onderbouwde argumenten.

De workshop bestaat uit een toelichting van het ontwerp, instructie, het oefenen met de applicatie en een uitleg op welke manier de docent de data kan gebruiken die door de applicatie wordt gegenereerd. De concept cartoons lessen worden ontwikkeld en geëvalueerd in samenwerking met docenten in de bovenbouw basisonderwijs en onderbouw voortgezet onderwijs.

Sessieleiders: Anders Bouwer, Sonia Palha en Maartje Visser

In de module “Digitale Didactiek” richten wij ons op de ontwikkeling van ICT-didactische bekwaamheid. Veel studenten die gevorderd zijn op het gebied van technologie, zijn niet per se gevorderd als het gaat om integreren van ICT op een zinvolle manier met hun vakkennis en vakdidactiek. In deze module leren studenten ontwerpmodellen te gebruiken, zoals het ADDIE-model en Design Thinking, bij het bedenken en uitvoeren van onderwijs met ICT in hun praktijk. Elke student kan hierbij werken op eigen niveau. De opkomst van AI brengt echter nieuwe didactische uitdagingen met zich mee.

In deze workshop delen wij voorbeelden van activiteiten uit de module Digitale Didactiek, waarin aandacht wordt besteed aan AI in het onderwijs. Ook worden praktijkvoorbeelden gepresenteerd die zijn gemaakt door masterstudenten van de lerarenopleiding.

Parallelsessie ronde 2

Sessieleiders: Marco Kragten, Tessa Hoogma en Nihal Fawzi

In diverse projecten (Denker, Bioclock, Synergie) wordt onderzocht hoe conceptueel modelleren effectief kan worden ingezet als een methode om leerlingen (en studenten) het gedrag van systemen te laten begrijpen. Samen met de diverse betrokken onderwijspartners (VO-docenten, lerarenopleiders en onderzoekers), zijn inmiddels meer dan 40 lesactiviteiten ontwikkeld. Een belangrijk uitgangspunt is dat de lessenseries direct aansluiten bij het huidige curriculum van het voortgezet onderwijs, o.a. biologie, natuurkunde, aardrijkskunde en economie.

Tijdens een lesactiviteit (2-3 lesuren) maken leerlingen met behulp van Dynalearn een kennisrepresentatie van een systeem (bijv. een voedselketen). Dynalearn maakt gebruik van een symbolisch (kwalitatief) vocabulaire, dat leerlingen stapsgewijs aangeleerd krijgen aan de hand van niveaus in de software. Door het maken van een kennisrepresentatie leren leerlingen over het vakinhoudelijke systeem en tegelijkertijd doen ze generieke vaardigheden op om systemen te beschrijven en hun gedrag te begrijpen. De software is gedurende de projecten verreikt met diverse functies die de leerlingen en de docent ondersteunen tijdens het maken van de representatie.

Tijdens de workshop zal kort de projecten worden besproken. Vervolgens gaan de deelnemers even aan de slag met een lesactiviteit met Dynalearn. We sluiten af met een korte discussie.

Sessieleiders: Sonia Palha, Anders Bouwer en Daan van Smaalen

In het Smart Education Lab doen we onderzoek naar Game-Based Learning en ontwikkelen we digitale games voor wiskunde en andere STEAM-disciplines. In deze workshop presenteren we de producten van een aantal lopende en recente projecten op dit gebied: TransEET, MegaGames, GAMMA, en Game-Based Pedagogy. De deelnemers verkennen tijdens de bijeenkomst een aantal prototypen van games en technologieën die zijn ontwikkeld door docenten, onderzoekers, en studenten game development.

Sessieleiders: Joanna Holt, Tom van Eijck en Ilham Bouisaghouane

In de dagelijkse praktijk van het primaire onderwijs is het zinvol inzetten van Wetenschap & Technologie onderwijs een serieuze uitdaging, met name als het gaat om de feitelijke leeropbrengst. Een onderdeel van dit onderwijs is het zelf onderzoeken van fenomenen (hands-on bezig zijn). Maar het blijft lastig om leerlingen ook echt te laten begrijpen wat de onderliggende theorieën of concepten zijn (minds-on). Vaak is in de drukke onderwijssetting van de lespraktijk hiervoor niet voldoende aandacht.

In samenwerking met scholen ontwikkelt Minds-On een nieuw digitaal instrument dat, naast het doen van praktische activiteiten, leerlingen ondersteunt bij het begrijpen en verklaren van verschijnselen en docenten helpt bij het begeleiden van dit proces. Op dit moment zijn er al vier lessen ontwikkeld voor gebruik in groep 7/8: seizoenen, geluid, indelen en de fiets. In de nieuwe projecten Minds-On Taal en Dutch Black Hole Consortium worden nóg meer lessen ontwikkeld met speciale aandacht voor het aanleren van vaktaal, de taal van natuurwetenschappelijk redeneren en het gebruik van moderne wetenschap als context voor de les.

Sessieleiders: Jan-Willem Doornenbal en Marco Marcellis

Docenten doen van alles om studenten stappen te laten zetten op hun leerpad. Maar heeft dat altijd zin? Hebben de studenten er baat bij en komen ze vooruit? Doe je als docent de juiste dingen, of moet je een stapje extra of een stapje terug doen? Het meetbaar maken van waar we als docenten en studenten gezamenlijk mee bezig zijn helpt in het denken hierover. Op verschillende manieren hebben we hier onderzoek naar gedaan: wat bieden we aan, hoe reageren de studenten, hoe kun je het gesprek hierover aangaan, wat kun je meten, wat zijn zinvolle interventies en welke Learning Analytics en visualisaties dragen bij aan het verbeteren van het onderwijs?

In deze workshop denk je na over wat je kunt meten binnen jouw vak, en wat je gaat doen met de resultaten.

Gepubliceerd door  Applied Artificial Intelligence 22 mei 2024

Datum

Startdatum 07 jun

Tijd

14:30 - 19:00 uur

Locatie

Kohnstammhuis (KSH) | Amstelcampus

Wibautstraat 2-4

1091 GM Amsterdam

020 599 5555