Moralis Machina: In gesprek over generatieve AI met een kaartspel
OnderzoeksresultaatSerious game voor ethische reflectie in het publieke domein | 2023–2024

Wat als je ethische vragen over generatieve AI niet alleen bespreekt in beleidstukken, maar ervaart in een spel? Moralis Machina is een interactieve werkvorm, ontwikkeld door het lectoraat Responsible IT (RAAIT) van de Hogeschool van Amsterdam in samenwerking met de Provincie Noord-Holland. Het kaartspel helpt ambtenaren om op een laagdrempelige, gezamenlijke manier in gesprek te gaan over de impact van generatieve AI op hun werk.
Tussen september 2023 en april 2024 vond een pilotstudie plaats binnen de Provincie Noord-Holland. Ambtenaren uit verschillende afdelingen experimenteerden met generatieve AI-tools zoals ChatGPT en reflecteerden op vragen rond verantwoordelijkheid, privacy, transparantie en menselijke regie. Onderzoeker Sophie Horsman werkte vanuit het RAAIT-programma één dag per week mee binnen de provincie aan de opzet en begeleiding van deze sessies. Moralis Machina is een concreet resultaat van dit traject. Voor dat je verder leest eerst benieuwd naar het onderzoek wat eraan vooraf ging? Lees hier over project Moralis Machina.
Het spel bestaat uit vijftien scenariokaarten en is geschikt voor 4 tot 15 spelers. Iedere kaart schetst een herkenbare werksituatie waarin generatieve AI een rol speelt. De scenario’s maken onverwachte gevolgen zichtbaar, stimuleren discussie en helpen deelnemers om gezamenlijk handelingsperspectieven te ontwikkelen.
De pilot laat zien dat een aanpak van begeleid experimenteren – met ruimte voor uitproberen, gesprek en reflectie – het bewustzijn vergroot van zowel de mogelijkheden als de beperkingen van generatieve AI. Deelnemers ontwikkelden een gedeeld vocabulaire om over AI te spreken en verkenden samen wat verantwoord gebruik in hun organisatie betekent.
Moralis Machina wordt inmiddels door de Provincie Noord-Holland ingezet als hulpmiddel bij het ontwikkelen van AI-beleid en richtlijnen. Ook andere organisaties tonen interesse in het spel als trainings- en gespreksinstrument.
Geïnteresseerd in het fysieke kaartspel? Neem contact op via [email protected]
Ontwerp & concept
Martijn Veerman, Sophie Horsman, Jeroen Silvis
UX & Web Development
Yuri Westplat, Bahaa Salaymeh
Software Engineering
Rick van Kersbergen, Tabish Nanhekhan
Partners
- Provincie Noord-Holland
- RAAIT