'Geen beren op de weg. Gewoon gáán'
Nieuws
Een project-idee laten uitgroeien tot een beweging: Bart Baselmans en Wiek Dirks kregen het voor elkaar met HARTstikke Gezond. Het betekende wél flink aanpoten en veel samenwerken, ook met studenten.
Laatst kwam een vrouw voor de tweede keer langs. Ze had alle adviezen opgevolgd en haar waardes waren niet meer oranje maar groen. Kijk, dáár doen we het voor,' trapt projectleider en hoofddocent Bart Baselmans af. Samen met zijn HvA-collega Wiek Dirks, die ook parttime voor de Hartstichting werkt, lanceerde hij vorig jaar HARTstikke Gezond: een programma waarin Amsterdammers gratis en laagdrempelig een gezondheidscheck kunnen doen. Denk aan BMI, cholesterol, bloeddruk en bloedsuiker. Juist op plekken waar toegang tot zorg niet vanzelfsprekend is. Vervolgens wordt hieraan een leefstijlgesprek gekoppeld, zodat ze ook met concrete tips naar huis gaan.
Bart: 'Het idee kwam voort uit een uitwisseling met de Hartstichting voor onze studenten Biomedische Technologie. Het klikte zo goed dat we werden uitgenodigd om te komen kijken bij een van hun projecten in Den Haag. Wat ze daar deden, naar de mensen toe gaan in plaats van andersom, kenden wij in Amsterdam nog niet.' Wiek zag de onderzoekskansen meteen. Toen er vanuit Urban Vitality, het Centre of Expertise van de HvA voor gezondheid in de stad, een subsidie vrijkwam, doken ze er beiden vol in. Bart: 'We zagen geen beren op de weg. We wilden gewoon gáán.
Op de fiets, de wijk in
'Buurtbewoners waren in het begin best wel huiverig. Wéér een nieuw initiatief. En voor hoe lang?' vertelt Wiek eerlijk. 'We moesten bewijzen dat we voor hén kwamen, niet voor ons onderzoek.' Een uitdaging met een subsidie voor slechts 2 jaar. Bart: 'Het hielp dat we de Hartstichting achter ons hadden staan, een landelijk erkende naam. En we hadden het geluk dat we konden samenwerken met de Buurtcampussen van de HvA. Zonder hen - ik noem de coördinatoren Rosalie Neuvel, Melanie Verhoef en Barbara Blijstra graag even bij voornaam - was dit niet gelukt.'
De Buurtcampussen zitten al jaren centraal in de wijk als vaste plek waar studenten, bewoners en wijkorganisaties elkaar vinden en samen werken aan lokale vraagstukken. Wiek vult aan: 'Wanneer je door iemand wordt geïntroduceerd, schept dat vertrouwen. En daar draait alles om. Daarom ben ik de afgelopen anderhalf jaar op de fiets door Amsterdam gecrosst, langs alle kingpin-figuren in de wijk. Om letterlijk overal mijn gezicht te laten zien.'
Groots durven dromen
Terwijl Wiek zich enthousiast ín het veld stortte, hield Bart meer het strategische overzicht. Zo voerde hij gesprekken met de gemeente en de GGD. Daarnaast haalde hij grote partners binnen - waaronder de Universiteit Utrecht, Gemeente Amsterdam, TU/Eindhoven, Amsterdam UMC, Eindhoven Engine, UvA - en een overheidssubsidie die maakt dat HARTstikke Gezond door kan tot minimaal 2030.
Twee verschillende mensen, twee verschillende aanpakken. En dat is precies waarom het werkt. Wiek: 'Bart kan heerlijk fantaseren over enorme toekomsten. Ik trap eerder op de realistische rem. Zo zou hij het initiatief door heel Amsterdam willen uitrollen, terwijl ik liever eerst de 3 bestaande wijken uitbouw: Oost, Zuidoost en Nieuw-West. Want er zijn genoeg uitdagingen: wat in de ene wijk werkt, werkt bijvoorbeeld niet in een andere. Alleen al door de enorme diversiteit aan culturen. Maar juist door die verschillen tussen Bart en mij gaan we als een trein.'
Geen project, maar een beweging
HARTstikke Gezond is uitgegroeid tot een organisatie die steeds meer partijen meetrekt: bewoners, studenten, zorgprofessionals en stichtingen. Een project is het al lang niet meer; het is een gezondheidsbeweging die organisch groeit en verspreidt. 'Dat we dít in 1,5 jaar hebben neergezet… wauw!' blikt Bart trots terug. 'Er zit zoveel energie in Amsterdam op dit initiatief, van partners, buurtbewoners, maar ook zeker van studenten. Ik hoor vaak terug dat ze hier in 1 week meer leren dan in een jaar in de collegebanken.'
De studenten verrichten de metingen waarna de professionals de leefstijlgesprekken voeren, soms ook samen met de studenten. In totaal zijn er 10 opleidingen bij betrokken, van Biomedische Technologie, verschillende zorgopleidingen tot Toegepaste Pyschologie (zie kader, red). Wat ze dan precies leren? Wiek: 'Studenten werken hier met échte mensen en dat vraagt iets anders dan een theorieboek.' Zo ontwikkelde een groepje studenten de cholesteroltafel: een bloedvat van papier-maché met watten als verstopping. Wiek: 'Zo help je mensen begrijpen wat er in het lichaam gebeurt en wat die lichaamswaardes betekenen.
De gezondheidscheck is een middel, een window of opportunity. Zodra mensen hun waardes zien; groen, oranje of rood, gaan ze nadenken. Dán kun je inhaken.' Per augustus maakt Wiek de volledige overstap naar de Hartstichting, waar ze zich landelijk gaat richten op leefstijlopvolging. Wiek: 'Alles wat ik hier leer, neem ik mee naar de rest van Nederland. En andersom. Het versterkt elkaar.' Bart: 'Ik ben blij dat we blijven samenwerken. Eigenlijk zijn we pas net begonnen!'
Lees ook:
Betrokken opleidingen
De 10 betrokken opleidingen: Biomedische Technologie, Geneeskunde, Fysiotherapie, HBO-Verpleegkunde, Voeding en Diëtetiek, Toegepaste Psychologie, Master Applied AI, Ergotherapie, Social Work en IPZ (Interprofessionele Paramedische Zorg).