Hoe een gezamenlijke aanpak van huiselijk geweld écht werkt
Nieuws
Bijna 1,3 miljoen Nederlanders worden jaarlijks slachtoffer van huiselijk geweld. De aanpak is versnipperd, concludeerden experts onlangs in een opiniestuk in de Volkskrant. Zij pleitten voor een Nationaal Coördinator die de regie neemt. Een nieuw rapport van de Hogeschool van Amsterdam beschrijft hoe een samenhangende aanpak er op wijkniveau uitziet. Met vijf concrete lessen laat het zien hoe samenwerking tussen formele en informele partijen zorgt voor vroegtijdiger en passender handelen bij huiselijk geweld.
Samen aan tafel, samen verantwoordelijk
De Netwerkgroep Huiselijk Geweld en Kindermishandeling komt elke week bij elkaar in Amsterdam Nieuw-West. Aan tafel zitten organisaties als Jeugdbescherming, Veilig Thuis en Blijf Groep, naast buurtinitiatieven als Stichting Home Empowerment en Nisa for Nisa. Samen bespreken ze complexe gevallen vanuit veiligheid, zorg én het sociaal domein, met aandacht voor het hele gezin. Ze volgen elke casus totdat veiligheid is bereikt. Niemand verwijst door en niemand haakt af.
We zijn er voor één doel allemaal. Je brengt de casus in om juist de expertise en deskundigheid van de rest te horen. Want mijn casus wordt onze casus. - deelnemer informele organisatie
Wat werkt en wat wringt
Onderzoekers Pamela Lucas en Willemijn Rinnooy Kan beschrijven in hun rapport vijf lessen uit deze samenwerking. De eerste: structureel en fysiek bijeenkomen bouwt het vertrouwen op dat nodig is om echt samen te werken. De tweede: casussen volgen en vasthouden totdat veiligheid is bereikt, voorkomt dat gezinnen tussen wal en schip vallen. De derde les gaat over innovatie: informele partijen zorgen voor vroegtijdig kunnen handelen en brengen kennis en werkwijzen mee die formele organisaties uit hun vaste patronen halen.
"Het was heel mooi dat een informele partij een out-of-the-box-idee deelde en daar hebben we mooie plannen op kunnen maken. Ik wist niet eens dat het een optie is om de school erbij te betrekken. Of dat ik niet een intake op kantoor doe, maar naar de informele partij ga, als de cliënt daar taalles heeft. Dan sluit ik gewoon aan." – deelnemer namens formele organisatie
De vierde les: een sterke netwerkregisseur is onmisbaar om de gelijkwaardigheid tussen formele en informele organisaties te bewaken. Steffie van Veen vervulde die rol vanaf de start in november 2024 tot mei 2026 en zag dat het Buurtteam als formele organisatie het anders doet:
Zij werken met ervaringsdeskundigen, staan dichtbij en kennen de wijk echt goed. Wat er leeft, wat er speelt. Het is echt een andere cultuur. – Steffie van Veen, netwerkregisseur
De vijfde les raakt aan bestuurders: zonder hun commitment komt de samenwerking niet van de grond. Maar het rapport is ook eerlijk over wat wringt. Formele organisaties hebben de neiging terug te vallen in protocollen. Informele partijen doen veel preventief werk in de wijk en aan tafel, maar zonder structurele compensatie. En de vraag blijft of deze aanpak kan uitgroeien van een eiland naar een olievlek.
"Samen aan tafel is een begin, maar niet genoeg. De Netwerkgroep laat zien wat er mogelijk is als formele en informele organisaties echt als gelijkwaardige partners samenwerken. Tegelijk vraagt dat voortdurend aandacht: voor de positie van informele partijen, voor ruimte voor formele partijen om buiten protocollen te denken en te werken, en voor bestuurders die dat mogelijk maken." – Pamela Lucas en Willemijn Rinnooy Kan, onderzoekers HvA
Amsterdam Nieuw-West als voorbeeld
Amsterdam Nieuw-West is een van de Masterplangebieden waar het Centre of Expertise Rechtvaardige Stad structureel aanwezig is. In dit stadsdeel leven relatief veel bewoners in langdurige armoede. Zij ervaren daardoor allerlei problemen. Tegelijkertijd heeft Nieuw-West veel betrokken bewoners en zijn er talloze informele organisaties actief.
Juist hier laat dit onderzoek zien waar het om gaat: erkenning van informele organisaties als gelijkwaardige partners, eerlijke verdeling van verantwoordelijkheid en middelen, en een stem voor bewoners in kwetsbare wijken.
Het onderzoek is uitgevoerd in opdracht van het Nationaal Programma Samen Nieuw-West (opent in nieuw venster).
Wil je meer weten?
Download het volledige rapport via onderstaande button. Of luister naar deze podcast (opent in nieuw venster), waarin onderzoekers Pamela en Willemijn uitgebreid vertellen over hun onderzoek.
Bron: Liem, M., Arib, K., Belleman, S. e.a. (26 mei 2026). 'Huiselijk geweld is een nationale crisis: het wordt tijd dat Den Haag dat erkent.' De Volkskrant.