Komt de menselijke robot er nu echt aan?

“AI is momenteel natuurlijk een buzzword,” zegt Merel Noorman, associate lector Responsible AI. Zij stelt dat er al heel lang over menselijke robots wordt gesproken en nagedacht, en dat daar de afgelopen jaren ook daadwerkelijk veel ontwikkelingen in zijn geweest. “In fabrieken kunnen robots nu veel meer dan ze 50 jaar geleden konden. Maar daar worden dan meteen hele grote toekomstvisies opgeplakt; die visioenen moet je met een korreltje zout nemen.”

Zo min mogelijk schade

Een huiselijke omgeving is volgens Noorman namelijk best onvoorspelbaar, en heel anders dan de afgebakende setting waarin de meeste robots opereren. “We hebben de afgelopen decennia geleerd dat robots het heel goed doen, mits de mens de omgeving erop aanpast, zodat een robot zijn taken als gewenst kan uitvoeren. Fabrieken zijn bijvoorbeeld zo ingericht, dat je als mens niet naast robotarm gaat staan. Die aanpassingen zijn doorgevoerd na dodelijke incidenten.”

Robots in de winkel

In winkels wordt inmiddels wel volop geëxperimenteerd met sociale robots, oftewel robots die zijn ontworpen om met mensen te communiceren. Dat signaleert lector Emerging Technology for Businesses Tibert Verhagen. “Klanten staan er steeds meer voor open, zeker nu deze dankzij geavanceerde taalmodellen steeds vloeiender communiceren en veel kennis genereren.”

Verhagen onderzoekt hoe sociale robots de winkelervaring kunnen verbeteren. “Uit ons onderzoek blijkt dat klanten robots vooral waarderen bij nuttige taken, zoals productadvies, het beantwoorden van vragen en het wijzen van de weg.”

Routinetaken

In de praktijk zullen sociale robots dus vooral routinetaken overnemen. “Dat is welkom in een sector met personeelstekorten en hoge werkdruk, en het zorgt ervoor dat medewerkers meer ruimte krijgen voor persoonlijke service en echt menselijk contact - precies waar zij het verschil maken voor de klant.”

Miscommunicatie

Hoewel de ontwikkelingen in sociale robotica erg snel gaan, vraagt Merel Noorman zich toch af of we op korte termijn al menselijke robots in ons huishouden gaan opnemen.

“Met bijna-menselijke robots, die heel groot en zwaar zijn, is veiligheid een cruciaal punt. De ‘echte’ wereld is heel onvoorspelbaar. In AI noemen we dat het ‘frame problem’: je kunt niet alles in de fysieke wereld nabootsen of simuleren, omdat er simpelweg te veel informatie is om bij te houden.”
 

Patroonherkenning waar AI veel gebruik van maakt, kan een deel van die onvoorspelbaarheid oplossen. Maar niet alles, waarschuwt Noorman. “Onverwachte situaties blijven zich voordoen. Ga je in zo’n geval converseren met een robot, dan kan het zijn dat deze de context of intentie niet begrijpt, met alle gevolgen van dien."

Repareren

Mensen zijn eigenlijk voortdurend met elkaar in gesprek om die miscommunicaties op te lossen. "Veel technologie werkt ook omdat mensen de hele dag aan het ‘repareren’ zijn. Maar als de computer vervolgens in reactie probeert om terug te repareren, dan kan die mismatch tot erg onhandige situaties leiden. Chat-GPT levert al schade op bij miscommunicatie, dus aan deze robots zit nog eens een extra risico. Het zal dus nog wel even duren voor een menselijke robot echt een handige toevoeging gaat zijn.”