Gezond wonen, gedeelde verantwoordelijkheid: participatief bouwen aan een rechtvaardige klimaataanpak

Aanleiding

In stedelijke wijken komen signalen over vocht, schimmel, hitte, stress en gezondheidsklachten steeds vaker samen. Deze vraagstukken raken niet aan één domein, maar aan wonen, gezondheid, klimaatadaptatie, welzijn, zorg en sociale rechtvaardigheid tegelijk. Juist bewoners in kwetsbare wijken worden vaak het hardst geraakt door ongezonde woonomstandigheden en klimaatrisico’s, terwijl zij niet altijd dezelfde middelen, positie of toegang tot ondersteuning hebben om daar iets aan te veranderen. Gezond wonen is daarmee niet alleen een technisch, medisch of ruimtelijk vraagstuk, maar ook een rechtvaardigheidsvraagstuk: wie draagt de lasten, wie heeft zeggenschap over oplossingen, en wie wordt daadwerkelijk bereikt?

Daarom is samenwerking nodig tussen onderzoekers, bewoners, wijkpartners, woningpartijen, gemeente en zorg- en welzijnsorganisaties. Binnen de Hogeschool van Amsterdam (HvA) en bij externe partners bestaan al verschillende initiatieven en onderzoekslijnen die aan deze opgave raken. Zo maakt het HvA-programma HARTstikke Gezond via wijkgerichte gezondheidsactiviteiten zichtbaar hoe gezondheid, leefomgeving, bestaanszekerheid en toegang tot ondersteuning met elkaar verbonden zijn. Daarnaast is er relevante expertise op het gebied van klimaatbestendige wijken, participatief onderzoek, bewonerservaringen, woningkwaliteit en medische effecten van ongezond wonen.

Met deze subsidie willen we deze perspectieven zorgvuldig bij elkaar brengen, met nadruk op bewonerservaringen, ongelijk verdeelde gezondheidsrisico’s en rechtvaardige handelingsperspectieven. Daarbij gebruiken we de bestaande wijkgerichte infrastructuur van HARTstikke Gezond om signalen rond vocht, schimmel, hitte, stress en gezondheidsklachten in verschillende stadsdelen beter in kaart te brengen en te verbinden aan lokale kennis, bewonerservaringen en handelingsmogelijkheden. We gaan samenwerkingen aan met onder meer het Athena Instituut, Amsterdam UMC, bewonersinitiatieven, woningpartijen, gemeente en zorg- en welzijnspartners. Zo leggen we de basis voor een interdisciplinair consortium en een grotere vervolgaanvraag rond gezond wonen als rechtvaardigheidsvraagstuk.

Doel

Het doel is om een interdisciplinair consortium te vormen rond gezond wonen, bewonerservaringen en gezondheid. HARTstikke Gezond vormt daarbij een belangrijke praktijkinfrastructuur vanuit de wijk, terwijl aansluiting wordt gezocht bij bestaande kennis, onderzoek en netwerken.

Deze subsidie maakt het mogelijk om bestaande contacten te verdiepen, gezamenlijke onderzoeksvragen te formuleren, rollen te verkennen en de basis te leggen voor een grotere vervolgaanvraag.
 

Methode

We organiseren verkennende gesprekken, werksessies en consortiumbijeenkomsten met HvA-lectoraten, HARTstikke Gezond, het Athena Instituut, Amsterdam UMC, bewonersinitiatieven, woningpartijen, gemeente en zorg- en welzijnspartners.

We brengen bestaande kennis, praktijkervaringen, bewonerssignalen en lopende initiatieven samen. De nadruk ligt op het formuleren van gezamenlijke onderzoeksvragen, het bepalen van rollen en het voorbereiden van een kansrijke vervolgsubsidie, waaronder Horizon Europe.

Verwachte resultaten en producten

• Een gevormd consortium met duidelijke rollen, gedeelde onderzoeksvragen en afspraken over samenwerking
• Een inhoudelijke positionering rond gezond wonen, bewonerservaringen, gezondheidsverschillen en rechtvaardige wijktransformatie
• Een versterking van HARTstikke Gezond als wijkgerichte infrastructuur om signalen over wonen, leefomgeving en gezondheid in verschillende stadsdelen beter op te halen, te duiden en te verbinden aan vervolgacties
• Een verbinding tussen HARTstikke Gezond, Amsterdam UMC, bewonersinitiatieven, woningpartijen, gemeente, zorg- en welzijnspartners en relevante kennispartners
• Een consortiumplan en inhoudelijke bouwstenen voor een grotere vervolgaanvraag, waaronder een Horizon Europe-aanvraag
• Mogelijke kleinere vervolgactiviteiten binnen onderwijs, praktijkgericht onderzoek en wijkgerichte gezondheidsactiviteiten

Maatschappelijke impact

Door bestaande initiatieven te verbinden, ontstaat een sterkere basis om bewonerssignalen over wonen en gezondheid serieus te nemen en te vertalen naar onderzoek, beleid en praktijk. Het project vergroot de kans op duurzame samenwerking rond gezonde, inclusieve en klimaatbestendige wijken.

Bijdrage aan onderwijs en onderzoek

Het project verbindt lopende onderwijs- en onderzoeksactiviteiten aan een groter maatschappelijk vraagstuk. HARTstikke Gezond biedt een bestaande wijkgerichte infrastructuur waarin studenten, onderzoekers en wijkpartners al samenwerken rond gezondheid, preventie en toegang tot ondersteuning. Binnen deze infrastructuur kunnen signalen over wonen, leefomgeving en gezondheid systematischer worden opgehaald en vertaald naar nieuwe casussen, studentopdrachten en praktijkgericht onderzoek.

Door samenwerking met bewonersinitiatieven, zorg- en welzijnspartners, woningpartijen, gemeente, Amsterdam UMC en relevante kennispartners wordt de inhoudelijke basis verbreed. Zo ontstaan nieuwe onderwijs- en onderzoekslijnen rond gezond wonen, gezondheidsverschillen, rechtvaardigheid, participatie en systeemverandering.

Betrokken lectoraten en Centres of Expertise

• Centre of Expertise Rechtvaardige Stad
• Centre of Expertise Urban Vitality
• Centre of Expertise City Net Zero
• HARTstikke Gezond
• Lectoraat Klimaatbestendige Stad
• Lectoraat Psychologie voor een Duurzame Stad
• Lectoraat Participatief Onderzoek voor Gezondheid en Welzijn

Betrokken onderwijs

HARTstikke Gezond is op dit moment al opdrachtgever voor onderwijs binnen acht opleidingen en twee minoren. Daarmee vormt het programma een bestaande onderwijs- en praktijkinfrastructuur waarin studenten vanuit verschillende disciplines samenwerken rond gezondheid, preventie, technologie, leefomgeving en sociale rechtvaardigheid. In samenwerking met de Buurtcampussen worden de onderwijsopdrachten de komende periode verder uitgebreid naar deze bredere thematiek, zodat studenten kunnen bijdragen aan vraagstukken rond gezond wonen, bewonerservaringen, klimaatadaptatie en rechtvaardige wijkontwikkeling.

Betrokken opleidingen zijn onder andere:

• Biomedische Technologie
• Verpleegkunde
• Fysiotherapie
• Ergotherapie
• Toegepaste Psychologie
• Social Work
• Wiskunde
• Master Applied AI

Daarnaast is HARTstikke gezond opdrachtgever van de minoren Global Health en Gezonde Leefstijl & Leefomgeving.
 

Betrokken collega's

Bart Baselmans, Jeroen Kluck, Reint-Jan Renes, Saskia Welschen, Raisa GrotenHuis, Irene Stellingwerf, Ed Melet, en collega's vanuit HARTstikke Gezond en Centres of Expertise Rechtvaardige Stad, Urban Vitality en City Net Zero.

Externe partners en stakeholders

• Athena Instituut 
• Amsterdam UMC
• GGD
• Stichting !WOON

Locatie

Amsterdam, met focus op kwetsbare stedelijke wijken waar HARTstikke Gezond actief is en waar vraagstukken rond wonen, gezondheid en leefomgeving samenkomen.

Subsidieverstrekker

In 2026: Centre of Expertise Rechtvaardige Stad (HvA)
In 2027: Centre of Expertise City Net Zero (HvA) en Gemeente Amsterdam

Type onderzoek

Subsidie voor consortiumvorming, verbinding van bestaande initiatieven en voorbereiding van vervolgonderzoek.

Contact

Wil je meer weten over dit project? Neem dan contact op via [email protected]