ENGAGED

Klimaatadaptatie eerlijk verdelen

Nederland is wettelijk verplicht steden klimaatbestendig te maken, maar in de praktijk profiteren niet alle bewoners evenveel mee. Beleid voor klimaatadaptatie wordt nu grotendeels gestuurd door stresstests: kaarten die in kaart brengen waar hitte, wateroverlast of droogte de infrastructuur raken, maar die zelden rekening houden met de mensen die er wonen. Factoren als sociaaleconomische kwetsbaarheid, gezondheidsstatus en bevolkingsopbouw blijven buiten beeld. Daardoor krijgen juist de meest kwetsbare wijken en bewoners structureel te weinig aandacht.

ENGAGED staat voor equity nexus of governance, adaptation planning & design for urban climate resilience. Het project wil deze situatie doorbreken door een nieuwe, praktijkgerichte aanpak te ontwikkelen waarbij rechtvaardigheid en inclusie centraal staan. De uitkomst is een set direct toepasbare instrumenten voor gemeenten: een interactief dashboard op de Klimaateffectatlas (Buurtdashboard 2.0), en een gereedschapskist en routekaart voor het ontwerpen van plannen voor eerlijke klimaatadaptatie.

Drie steden, vier onderzoekslijnen

Het onderzoek wordt uitgevoerd door een consortium van zes kennisinstellingen, met de HvA als penvoerder. Het project loopt via vier onderzoekslijnen: governance, planning, ontwerp en stakeholderparticipatie. De gemeenten Amsterdam, Utrecht en Capelle aan den IJssel fungeren als proeftuin: hier worden methoden ontwikkeld, getest en verfijnd samen met stedelijke professionals, buurtorganisaties en bewoners. Denk aan het in kaart brengen van plekken waar hittekwetsbare ouderen wonen in Amsterdam Nieuw-West, het prioriteren van klimaatmaatregelen in een kwetsbare Utrechtse wijk, of het betrekken van bewoners bij de herinrichting van een plein in Capelle. Via co-creatiesessies, interviews, ontwerpateliers en open workshops worden theorie en praktijk met elkaar gekoppeld. Ruimtelijke analyses (GIS) en multicriteria-analyses zorgen voor de cijfermatige onderbouwing.

Studenten in de proeftuin

Studenten van de HvA worden op verschillende manieren betrokken bij het onderzoek. Dat gebeurt zowel via de minor Klimaatbestendige stad als via de opleidingen Built environment, Urban technology en Urban management. Zij verrichten veldonderzoek, werken mee aan de ontwikkeling van interventies en werken samen met gemeenten en buurtorganisaties aan concrete opgaven in de drie proeftuinen. Via Communities of Practice, zoals CoP Just City en CoP Climate-Resilient Cities, kunnen studenten bijdragen aan projecten die direct raken aan vraagstukken van klimaatrechtvaardigheid. Naar verwachting nemen meer dan 600 studenten deel aan onderwijsactiviteiten verbonden aan dit project.

Team

• Stephanie Erwin (projectleider en senior onderzoeker)
• Elzemieke Brouwer (junior onderzoeker)
• Jeroen Kluck (lector)

Partners en financiering

ENGAGED is een samenwerking tussen de HvA, de Hogeschool Rotterdam (RUAS), de Universiteit Utrecht, TU Delft, Deltares en Climate Adaptation Services (CAS). De gemeenten Amsterdam, Utrecht en Capelle aan den IJssel zijn nauw betrokken als praktijkpartners, evenals GGD Gelderland-Zuid, GGD Rijnmond-Rotterdam, het PBL en het KNMI. Lerende gemeenten als Arnhem, Amersfoort en Middelburg, en netwerken als Klimaatverbond en Samen Klimaatbestendig, participeren als klankbordpartners. Het project wordt gefinancierd door Regieorgaan SIA, onderdeel van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO), via de RAAK-Pro-regeling.