Vertrouwen herwinnen in de lokale verzorgingsstaat
Project
Burgers die de verzorgingsstaat het meest nodig hebben, vertrouwen deze het minst. De steeds complexere bureaucratie vereist steeds meer kennis en vaardigheden om hulp te kunnen bereiken – iets wat niet iedereen heeft. Dit leidt tot uitsluiting en stress. In dit onderzoeksproject kijkt het lectoraat Armoede Interventies, als onderdeel van een programma van het Kenniscentrum Ongelijkheid, hoe we dit vertrouwen kunnen herwinnen.
Het stelsel van de verzorgingsstaat is uitgebreider dan ooit, waardoor het door de jaren heen ook een complex bouwwerk is geworden dat voor velen steeds moeilijker te navigeren is. Deze complexiteit betekent dat burgers steeds meer instantiekapitaal nodig hebben om met overheidsinstanties om te gaan. Daarmee wordt bedoeld dat burgers de vaardigheid en het vermogen hebben om zich te redden in de communicatie en omgang met officiële instanties
Mensen die afhankelijk zijn van meerdere overheidsinstanties, kunnen bij gebrek aan instantiekapitaal uitgesloten raken van de hulp waar ze recht op hebben. Daarnaast ervaren zij hierbij vaak systeemstress. Bovendien hebben veel mensen uit lage inkomensgroepen een gering vertrouwen in het vermogen van de politiek en de overheid om problemen op te lossen. Vertrouwen in de overheid wordt vooral gevormd door dienstverlenende instanties en persoonlijke ervaringen. Lokale instanties spelen hierin een belangrijke rol.
De aanpak
In dit onderzoeksproject kijken we enerzijds naar op welke manier instantiekapitaal en systeemstress zich voordoen onder de Amsterdamse bevolking en hoe dat relateert aan verschillende dimensies van hun vertrouwen in de overheid en in sociaal professionals. Anderzijds kijken we naar wat lokale overheidsinstanties, en de professionals werkzaam bij deze instanties, kunnen doen om het vertrouwen van burgers te herwinnen.
Het plan omvat drie deelstudies:
- Deelstudie 1 analyseert in hoeverre Amsterdamse burgers beschikken over instantiekapitaal en systeemstress ervaren binnen de verzorgingsstaat. Het onderzoekt de samenhang tussen deze concepten en hoe de mate van vertrouwen en andere factoren (zoals bureaucratische vaardigheden en sociaal kapitaal) hiermee samenhangen.
- Deelstudie 2 onderzoekt de interactie tussen professionals en burgers in de praktijk van de (lokale) verzorgingsstaat. Welke kennis en vaardigheden gebruiken sociale professionals om vertrouwen te herwinnen, tegen welke (systeem)beperkingen lopen zij aan en hoe kan dit beter? De studie richt zich op schuldhulpverleners en klantbegeleiders (bijstand).
- Deelstudie 3 richt zich op de beperkingen van de (lokale) verzorgingsstaat en onderzoekt mogelijkheden om ondergebruik te verminderen, specifiek bij de Voedselbank in Amsterdam.
Verwachte resultaten
De inzichten van dit onderzoeksprogramma moeten leiden tot gerichte interventies om de toegankelijkheid en het vertrouwen in lokale overheidsinstanties te verbeteren.
Onderzoeksteam
- Anna Custers
- Sofie Hees
- Marloes de Hoon
- Hetty van Kempen
- Monique Kremer
- Maikel Komen
- Femke Roosma
Samenwerkingspartners
- Kenniscentrum Ongelijkheid (opent in nieuw venster)
- Universiteit van Amsterdam (opent in nieuw venster)
- Onderzoek en Statistiek Gemeente Amsterdam (opent in nieuw venster)
Meer weten over het onderzoek?
Neem contact op met Sofie Hees, onderzoeker lectoraat Armoede Interventies