Creativiteit als credit
Project
Hoe kan participatory design helpen om te ontdekken wat er nodig is het onderzoekend vermogen binnen de accountancy te versterken?
Onderzoekend vermogen is een belangrijke competentie voor accountants. Het helpt hen om risico’s te herkennen, kritisch te reflecteren en goed onderbouwde professionele oordelen te vormen. Sinds 2022 is de ‘onderzoekende geest’ formeel opgenomen in de Verordening Gedrags- en Beroepsregels Accountants (VGBA) en vanaf 2025 krijgt deze een centrale plaats in het vernieuwde beroepsprofiel.
Achtergrond project
Toch blijkt uit kwaliteitsbeoordelingen, tuchtrechtzaken en signalen van toezichthouders dat een kritische en onderzoekende houding in de praktijk nog niet vanzelfsprekend is. Hoewel er in het onderwijs en binnen de beroepspraktijk al initiatieven bestaan om onderzoekend vermogen te stimuleren, blijft het een uitdaging om deze houding duurzaam te verankeren in het dagelijks werk van accountants. Dat roept de vraag op wat er in de praktijk – op de werkvloer en in het onderwijs – nodig is om onderzoekend vermogen structureel te versterken.
Methode
In dit verkennende onderzoek werken accountants, opleiders, studenten, beroepsorganisaties en onderzoekers samen aan deze vraag. We maken daarbij gebruik van participatory design, een methode waarbij oplossingen samen met betrokkenen worden ontwikkeld en getest. Het doel van het project is om interventies te ontwerpen die het onderzoekend vermogen van accountants versterken en toepasbaar zijn in zowel de beroepspraktijk als het onderwijs. De onderzoeksvraag is: hoe kan participatory design helpen om te ontdekken wat er nodig is het onderzoekend vermogen binnen de accountancy te versterken?
Verwachte resultaten
Het project bestaat uit 4 werkpakketten:
Werkpakket 1: Relatievorming en gedeelde vraagverkenning
In het eerste werkpakket bouwen we een netwerk van deelnemers uit verschillende delen van het vakgebied, zoals accountantskantoren, onderwijs en toezicht. Tijdens co-creatiebijeenkomsten brengen we ervaringen, dilemma’s en leerbehoeften rondom onderzoekend vermogen in kaart. Samen formuleren we de belangrijkste vragen die richting geven aan het verdere onderzoek.
Werkpakket 2: Gezamenlijk ontwerpen en testen van interventies
In het tweede werkpakket werken deelnemers in kleine ontwerpteams samen aan interventies die het onderzoekend vermogen kunnen versterken. Professionals en studenten ontwikkelen bijvoorbeeld reflectietools, gespreksformats of werkvormen voor reviews en klantgesprekken. Deze interventies worden in de praktijk getest, geëvalueerd en waar nodig aangepast.
Werkpakket 3: Reflectie, verdieping en documentatie
In dit werkpakket onderzoeken we wat deelnemers en onderzoekers leren van het ontwerpproces. We analyseren wat werkt, welke uitdagingen er zijn en welke factoren bijdragen aan het versterken van onderzoekend vermogen. De inzichten worden vastgelegd in praktijkverhalen, ontwerpprincipes en aanbevelingen.
Werkpakket 4: Disseminatie en duurzame verankering
In het laatste werkpakket delen we de resultaten met de beroepspraktijk, het onderwijs en beleidsmakers. Ook verkennen we hoe de ontwikkelde inzichten en interventies breder toegepast kunnen worden, bijvoorbeeld in accountancyopleidingen en organisaties.
Het project levert concrete resultaten op voor zowel de accountancypraktijk als het onderwijs.
- Een handreiking met praktijkvoorbeelden, ontwerpprincipes en werkvormen voor het versterken van onderzoekend vermogen.
- Een set van geteste interventies, zoals reflectietools, intervisiemodellen en gespreksformats die in organisaties en opleidingen gebruikt kunnen worden.
- Presentaties en kennisdeling op bijeenkomsten en conferenties binnen de beroepsgroep en het onderwijs.
- Een eindbijeenkomst waarin deelnemers, partners en beleidsmakers de resultaten bespreken en vervolgstappen verkennen.
- Een voorstel voor vervolgonderzoek gericht op verdere toepassing en opschaling binnen accountancyopleidingen en de beroepspraktijk.
Daarnaast levert het project nieuwe inzichten op in hoe participatory design kan bijdragen aan het ontwikkelen van professionele vaardigheden in complexe beroepscontexten.
Team
- Pauline Koeleman | Expert Soft skills in Finance
- Frank Jan de Graaf | Lector Corporate Governance & Leadership
Partners
Londen & Van Holland (opent in nieuw venster)
Dit accountantskantoor levert belangrijke praktijkinzichten. Hun ervaring met persoonlijke advisering en data-gedreven werken helpt bij het identificeren van knelpunten in de accountancypraktijk en bij het ontwikkelen van interventies die aansluiten bij het dagelijks werk van accountants.
Report Right (opent in nieuw venster)
Report Right ontwikkelt software voor geautomatiseerde rapportages en brengt technische expertise in. Hun kennis draagt bij aan het versterken van het analytisch en onderzoekend vermogen van accountants.
MKB Krediet Coach (opent in nieuw venster)
Deze organisatie begeleidt mkb-ondernemers bij financieringsvraagstukken. Hun praktijkervaring biedt waardevol inzicht in klantvragen en helpt bij het ontwikkelen van interventies voor accountants in hun adviserende rol.
Esther Willemse (HKU) (opent in nieuw venster)
Esther Willemse is docent en onderwijsontwikkelaar aan de HKU en heeft expertise in ontwerpgericht onderzoek en participatory design. Zij ondersteunt de co-creatieve aanpak van het project en draagt bij aan het ontwikkelen van interventies samen met deelnemers.