Circulaire Waarden van Architectuur: gebouwen die de tijd doorstaan

Gebouwen met een lange levensduur

In de bouw wordt circulariteit vaak gezien als het hergebruik van losse materialen. Maar door steeds strengere eisen aan bijvoorbeeld isolatie of veiligheid is het moeilijk om de materialen uit gesloopte of verbouwde gebouwen één-op-één te hergebruiken. Daarom worden ze meestal gerecycled, zodat de grondstoffen toch binnen de kringloop blijven.

Maar wat als we gebouwen ontwerpen die zó goed zijn, dat ze helemaal niet gesloopt hoeven worden? Die geliefd zijn bij gebruikers, relatief eenvoudig aanpasbaar zijn naar nieuwe functies en technisch toekomstbestendig? In Circulaire Waarden van Architectuur onderzocht de HvA met partners hoe gebouwen een langere levensduur kunnen krijgen, van bijvoorbeeld 100 jaar of langer. En in hoeverre dat financieel en technisch haalbaar is.

Gestapelde sociale woningbouw

Het project richtte zich op gestapelde sociale woningbouw, een groot deel van de toekomstige nieuwbouwopgave. Tijdens het onderzoek zijn samen met projectpartners randvoorwaarden geschetst voor woningplattegronden die het welzijn zouden kunnen verhogen, verkeersruimtes die ontmoeten gemakkelijker maken en waardoor een gemeenschap gevormd zou kunnen worden. Ook zijn biobased bouwsystemen geadopteerd om de milieulast van het bouwen te verminderen. 

Onderzoek naar financiële haalbaarheid

Tegelijkertijd was het uitgangspunt van het onderzoek dat deze rijkere woongebouwen financieel haalbaar moeten zijn. De wooncrisis draait immers om het aantal beschikbare betaalbare woningen. De betaalbaarheid van deze wooncomplexen is aannemelijk gemaakt door niet alleen de financiële, maar ook de ecologische en sociale waarden ervan te berekenen. De onderzoekers hebben zich hierbij laten inspireren door de ideeën van de economen Dirk Schoenmaker en Willem Schramade. 

Studenten werken mee aan onerzoek

Studenten van de HvA en de Academie van Bouwkunst hebben actief meegewerkt aan het project. Ze hebben gewerkt aan het ontwerpen en (deels) testen van gevelsystemen in een klimaatkamer en hebben de milieu-impact geanalyseerd. Zo hebben zij een andere blik op circulariteit opgedaan. De kennis uit het onderzoek wordt ook opgenomen in de verschillende curricula van de HvA-opleiding Built Environment.

Ontwerpen aan waardenrijke woongebouwen

Woningbouw draait nu vaak om rendement, met kleinere woningen en sobere materialen. Het boek Ontwerpen aan waardenrijke woongebouwen van Ed Melet, Rashid Rashidi en Kees Versluis laat zien dat het anders kan: ruimtelijker, socialer en slimmer. Zo ontstaan woongebouwen die mooier oud worden en langer meegaan. Het boek is te bestellen bij uitgeverij nai010.  (opent in nieuw venster)

Team

• Jolanda Tetteroo (projectleider)
• Ed Melet
• Kees Versluis
• Rashid Rashidi

Partners en financiering

Het project Circulaire Waarden van Architectuur is gefinancierd met de RAAK-mkb-subsidie van Regieorgaan SIA. Voor het project werkte de HvA samen met architectenbureaus, ingenieurs, een aannemer, ontwikkelaar, de gemeente Amsterdam en kennispartners als NEVAP. Alle partners op een rij:

• Mkb-partners: cepezed, MVRDV, Cie, LEVS, M3H, Prosman de Wit Architecten, Ronald Janssen architecten, VanWageningen architecten, Winhov, Bedaux De Brouwer, LIAG, Paul de Ruiter Architecten, Team V, SLA, RU PA.
• Overige partners: Hogeschool van Amsterdam, ARUP, Quake, Lingotto, NEVAP, Vink Bouw, Academie van Bouwkunst, Gemeente Amsterdam.