Human Values for Smarter Cities

Aanleiding

Steeds meer gemeenten zetten slimme technologie in om de stad leefbaarder, veiliger en efficiënter te maken. Denk aan camera's, sensoren en AI-systemen die helpen bij verkeersmanagement, onderhoud van de openbare ruimte of veiligheid.

De inzet van deze technologieën roept tegelijkertijd belangrijke vragen op. Hoe worden publieke waarden zoals privacy, transparantie en rechtvaardigheid meegenomen in het ontwerp? Hoe kunnen bewoners begrijpen wat een systeem doet, invloed uitoefenen op de ontwikkeling ervan en feedback geven wanneer dat nodig is?

Hoewel overheden en ontwerpers het belang hiervan erkennen, blijkt het in de praktijk lastig om abstracte waarden te vertalen naar concrete keuzes bij het ontwerpen, inkopen en toepassen van technologie in de stad.

Doel

Human Values for Smarter Cities ontwikkelt een ontwerpaanpak waarmee gemeenten, ontwerpers, ontwikkelaars en bewoners samen kunnen werken aan verantwoorde stedelijke technologie. Het project richt zich op het vertalen van publieke waarden naar praktische ontwerpmethoden en participatievormen, zodat bewoners een betekenisvolle rol kunnen spelen bij de ontwikkeling en toepassing van AI en andere smart city-technologieën.

Werkwijze

Het project combineert praktijkgericht onderzoek, ontwerp en co-creatie. Samen met gemeenten, onderzoekers, ontwerpers, bedrijven en bewoners worden nieuwe methoden ontwikkeld en getest voor het ontwerpen van technologie in de openbare ruimte.

Een belangrijk resultaat van het project is de Co-Creatie Cyclus voor de Slimme Stad. Deze methode beschouwt de ontwikkeling van stedelijke technologie niet als een eenmalig project, maar als een continu proces van definiëren, maken en evalueren. Binnen iedere fase wordt gekeken hoe bewoners kunnen worden betrokken en hoe publieke waarden steeds opnieuw kunnen worden afgewogen.

De cyclus bouwt voort op verschillende niveaus van participatie, variërend van informeren en raadplegen tot samenwerken en ruimte bieden voor burgerinitiatieven. Daarbij staat steeds centraal dat participatie tweerichtingsverkeer is: niet alleen de gemeente moet ruimte bieden voor betrokkenheid, ook bewoners moeten de mogelijkheid én motivatie hebben om daadwerkelijk mee te doen.

Naast de Co-Creatie Cyclus ontwikkelde het project een handboek met praktische methoden, voorbeelden en ontwerpprincipes die gemeenten ondersteunen bij het toepassen van participatie en publieke waarden in smart city-projecten.

Resultaten

Een van de belangrijkste resultaten van het project is de publicatie Bewoners-in-the-loop: samen beslissen over AI in de stad. Dit handboek beschrijft de Co-Creatie Cyclus voor de Slimme Stad en biedt gemeenten, ontwerpers en beleidsmakers praktische handvatten om bewoners structureel te betrekken bij de ontwikkeling van AI en andere slimme technologieën.

Daarnaast levert het project nieuwe ontwerpprincipes, participatiemethoden en praktijkvoorbeelden op die helpen om publieke waarden zoals privacy, transparantie en rechtvaardigheid beter te vertalen naar de dagelijkse praktijk van stedelijke technologie. De ontwikkelde kennis ondersteunt gemeenten bij het ontwerpen, implementeren en evalueren van slimme toepassingen waarin bewoners actief kunnen meedenken en meebeslissen.

Publicatie

Bewoners-in-the-loop: samen beslissen over AI in de stad

Deze publicatie documenteert de belangrijkste inzichten uit het onderzoeksproject en laat zien hoe gemeenten bewoners kunnen betrekken bij de ontwikkeling en toepassing van AI in de openbare ruimte. Het handboek bevat de Co-Creatie Cyclus voor de Slimme Stad, ontwerpprincipes, participatiemethoden en praktische voorbeelden die direct toepasbaar zijn in de praktijk.