Urban Upcycling: drie routes naar een circulaire stad
OnderzoeksresultaatPublicatie – mei tot juli 2026
Nederland wil in 2050 volledig circulair zijn, en juist in de stad valt daarbij veel winst te halen. Alleen al aan meubels gooien we hier jaarlijks zo’n 80 miljoen kilo weg, terwijl veel daarvan nog volop waarde heeft. In het project Urban Upcycling onderzocht de Hogeschool van Amsterdam (HvA) vier jaar lang hoe steden afgedankte producten en materialen hoogwaardig kunnen hergebruiken, met meubels als belangrijkste reststroom. Het onderzoek leverde drie publicaties op, elk gericht op een andere speler in de keten: de gemeente, de ondernemer en de maker.
‘Met deze publicaties leggen we de hele keten van urban upcycling op tafel, van gemeentehuis tot werkplaats. We laten zien dat hoogwaardig hergebruik van stedelijke reststromen al volop gebeurt, en wat er nodig is om het verder op te schalen. Hoe beter gemeenten, ondernemers en ontwerpers elkaar weten te vinden, hoe sneller de circulaire stad binnen handbereik komt.’
Eva Promes
projectleider Urban Upcycling
Van beleid naar praktijk: hoe gemeentes en circulaire initiatieven elkaar kunnen vinden
Praktijkpublicatie, november 2025
Inmiddels zijn er in Nederland zo’n 70 circulaire ambachtscentra in ontwikkeling: plekken waar afgedankte producten en materialen een tweede leven krijgen. De uitdaging is om zo’n nieuw centrum goed te laten aansluiten op de initiatieven die een stad vaak al heeft. Met het ijsbergmodel laten de onderzoekers zien dat zichtbare problemen, zoals afval dat wordt verbrand, voortkomen uit dieperliggende structuren, regels en denkbeelden. Ze vertalen dat naar drie verschuivingen: die van projectmanagement naar transitiedenken, die van financiële waarde op de korte termijn naar meervoudige waarde op de lange termijn, en die van knellende regelgeving naar ambtelijk vakmanschap. De belangrijkste boodschap: een lokaal upcycling-ecosysteem heeft een ‘dirigent’ nodig die partijen verbindt en monitort, en dat hoeft niet per se de gemeente zelf te zijn. Deze publicatie is bedoeld voor gemeenten, beleidsmakers en intermediairs.
Van experiment naar haalbaar businessmodel: hoe ondernemers nieuwe waarde creëren met stedelijke reststromen
Praktijkpublicatie, maart 2026
De onderzoekers analyseerden 172 Nederlandse urban upcycling-bedrijven en brachten hun businessmodellen terug tot vijf basisvormen, van ‘urban reintegrators’ zoals circulaire ambachtscentra tot ‘incumbents’: gevestigde bedrijven die voorzichtig met upcycling experimenteren. Op basis van interviews met 24 praktijkdeskundigen brengen ze in kaart waarom ondernemers hiermee beginnen (iets goeds doen, de status quo uitdagen, leren door te doen), wat hen helpt (samen experimenteren, sterke lokale netwerken en een sociale business case) en wat hen tegenwerkt. Dat laatste is vaak een ongelijk speelveld: arbeid is duur en nieuwe, geïmporteerde producten zijn goedkoop, waardoor hergebruik al snel prijzig wordt. De publicatie biedt een keuzemodel waarmee ondernemers hun positie en kansen in het stedelijke ecosysteem kunnen bepalen, en adviseert gemeenten om circulair in te kopen en experimenteerruimte te bieden. Deze publicatie is geschreven voor ondernemers en ketenpartners.
Verkoop van geüpcyclede interieurproducten: hoe urban upcycling organisaties een breder publiek kunnen bereiken
Praktijkpublicatie, januari 2026
Via interviews met twaalf upcycling-organisaties, een enquête onder 162 consumenten en zeven diepte-interviews zochten de onderzoekers uit wat mensen wel of niet over de streep trekt. De belangrijkste les: of iemand een geüpcycled product mooi vindt, weegt het zwaarst. Het verhaal achter een product spreekt pas echt tot de verbeelding als de consument het uiterlijk al aantrekkelijk vindt en zich verbonden voelt met de herkomst, bijvoorbeeld bij een lamp gemaakt van de Rotterdamse Willemsbrug. Bij textiel spelen vaak negatieve associaties rond hygiëne mee. De publicatie beschrijft vijf doelgroepen, van de prijsbewuste tot de ecologisch bewuste consument, en reikt vier strategieën aan om een breder publiek te bereiken: geef consumenten kennis over upcycling, zet design en esthetiek voorop, speel slim in op duurzaamheid en nostalgie, en werk samen met ambassadeurs, zoals in de samenwerking tussen ONZE fabriek en IKEA. Voor ontwerpers is bovendien de Re-Valuate tool ontwikkeld, die helpt om gerichter vormgevingskeuzes te maken. Deze publicatie draait om de consument en is vooral bedoeld voor ontwerpers en makers.
Kader
Het project Urban Upcycling van de HvA-lectoraten Circulair Ontwerpen en Ondernemen en Urban Economic Innovation (faculteit Techniek) liep van september 2022 tot en met augustus 2026. Het werd medegefinancierd met een RAAK-PRO-subsidie van Regieorgaan SIA.