Sterk en Vitaal Ouder Worden

Obesitas en sarcopenie (verlies van spiermassa en spierfunctie) vormen een grote bedreiging voor vitaliteit. Ongeveer 50% van de volwassenen heeft overgewicht. Ongeveer 15% heeft obesitas (ernstig overgewicht). Ook neemt het aantal mensen met sarcopenie toe, vooral bij ouderen. Dit vergroot gezondheidsproblemen en vermindert zelfredzaamheid.

Bij een groeiende groep ouderen komen obesitas en sarcopenie tegelijk voor. Dit heet sarcopene obesitas. Deze combinatie vormt een extra risico voor zelfstandig functioneren en vitaal ouder worden.

Overgewicht en obesitas komen vaker voor bij mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden. Huidige interventies sluiten vaak onvoldoende aan bij hun behoeften. Daardoor bereiken professionals deze groep minder goed.

Gezond ouder worden vraagt om andere aanpak

Obesitas, sarcopenie en sarcopene obesitas hebben vaak dezelfde oorzaken. De belangrijkste zijn onvoldoende beweging en niet-optimale voeding. Deze problemen versterken elkaar en vragen om een samenhangende aanpak.

Een interventie die alleen focust op voeding of alleen op beweging is onvoldoende en kan zelfs nadelig zijn. De beste resultaten ontstaan door:

• een lagere energie-inname
• voldoende eiwitinname
• voldoende fysieke activiteit, vooral krachttraining

Zo neemt vetmassa af en blijft spiermassa behouden.

Voeding, beweging en creatieve technologie

Een effectieve aanpak vraagt om samenwerking tussen diëtisten en beweegprofessionals. Deze multidisciplinaire begeleiding is waardevol, maar kostbaar. Door de toenemende druk op de zorg is langdurige begeleiding vaak niet haalbaar.

Digitale ondersteuning kan hierbij helpen. Met eHealth werken mensen zelfstandig, in de eigen leefomgeving, aan hun gezondheid. Dit verlaagt de zorgdruk en maakt begeleiding toegankelijker en duurzamer.

Blended care combineert persoonlijk contact met digitale middelen, zoals apps en draagbare bewegingssensoren. Gegevens uit deze technologie helpen zorgprofessionals om begeleiding beter af te stemmen op de persoonlijke situatie en voortgang.

Voor wie we onderzoek doen

De onderzoeksprojecten richten zich op een persoonlijke en participatieve aanpak. Ook kwetsbare groepen, zoals mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden, worden actief betrokken. Zo blijven effecten langer behouden.

Doel van de onderzoekslijn

Binnen de onderzoekslijn Sterk en Vitaal Ouder Worden ontwikkelen onderzoekers evidence-based en praktijkgerichte kennis en interventies, waarbij:

• voeding en beweging altijd worden gecombineerd
• interventies worden afgestemd op de doelgroep en het individu
• gedragsverandering en eHealth worden ingezet
• wordt gewerkt vanuit co-creatie in een wijkgerichte aanpak

Onderwijs en onderzoek verbonden

Studenten van de HvA zijn structureel betrokken bij de onderzoekslijn. Vierdejaarsstudenten doen mee via stages en afstudeeronderzoek. Studenten met verschillende opleidingsachtergronden werken samen, zoals Voeding en Diëtetiek, Fysiotherapie, Ergotherapie, Social Work en HBO-ICT. Zo leren studenten multidisciplinair samenwerken aan complexe vraagstukken.

Nationale samenwerking

Naast samenwerking binnen de HvA, werkt de associate lector onder andere samen met:

• Haagse Hogeschool - lectoraat Revalidatie en Technologie 
• Hanze Hogeschool - lectoraat Healthy Ageing 
• Erasmus MC – Epidemiologie, Geneeskunde voor verstandelijk gehandicapten
• Radboudumc Nijmegen

Met Vivica BV is de basis gelegd voor een digitaal leefstijlplatform. Dit platform ondersteunt huidige en toekomstige projecten en is inzetbaar voor zowel de doelgroep als professionals.

Daarnaast is er een sterk lokaal netwerk in Amsterdam Nieuw-West, met onder andere diëtisten, fysiotherapeuten, huisartsen, Combiwel, TSA, gemeente Amsterdam, Sciandri en Eigenwijks. In de Wildemanbuurt is het living lab Gezond & Ontmoet in Osdorp (GOO) opgezet. Hier werken bewoners, professionals en studenten samen aan een laagdrempelig leefstijlloket voor mensen met lage gezondheidsvaardigheden.

Internationale samenwerking

De onderzoekslijn Sterk en Vitaal Ouder Worden is actief betrokken bij het Sarcopenic Obesity Global Leadership Initiative (SOGLI). Dit internationale netwerk werkt aan betere herkenning en aanpak van sarcopene obesitas.

In april 2026 start het internationale SONETTO-onderzoeksproject. Binnen dit project worden voeding, beweging en creatieve technologie gecombineerd in een internationale interventie in samenwerking met 6 EU-landen.