Mindfulness voor ‘urban’ studenten
Nieuws
Een groot deel van de studenten zit minder goed in hun vel en ervaren psychische klachten blijkt uit onderzoek van het RIVM, GGD en Trimbos Instituut; gelukkig al wat minder dan een paar jaar geleden. Hoe kun je studenten ondersteunen of misschien zelfs leren hoe je je duurzaam beter kan gaan voelen? “Zolang je de mobiele telefoon gebruikt als ‘ontspanning’ blijf je je hersenen prikkels geven.”, zegt Hanneke Velthuijsen, docent bij de opleiding Pedagogiek. “Mentale gezondheid krijg je door te leren over je eigen mentale processen.”
Hanneke is de docent mindfulness van de minor ‘Coachen en begeleiden in het pedagogisch werkveld’. Door het trainingsachtige en sterk op reflectie gerichte karakter van de minor krijgen de studenten inzicht in hun kwaliteiten en valkuilen. “Deze minor draait al jaren succesvol en zit bijna altijd vol. Niet alleen met pedagogiekstudenten trouwens. Je leert in de minor anderen te begeleiden bij hun ontwikkeling en eigen verantwoordelijkheid te nemen.” De deelnemers krijgen kennis van de Transactionele Analyse (TA), Neuro Linguïstisch Programmeren (NLP), mindfulness en ze leren verschillende coachingstechnieken en – methodieken om de ander te inspireren, te motiveren en tot actie te laten komen. “We trappen de minor af met mindfulnessoefeningen en laten de studenten ervaren hoe ze door middel van ademhalingsoefeningen kunnen ontspannen.“
Journallen vervangt de toets
Eerder deed Hanneke – die onder andere mindfulnesstrainer en wandelcoach is - onderzoek naar mindfulness voor kinderen. Vervolgens ontwikkelde ze Happy Minds, een toegankelijke tool voor docenten en ouders om kennis te maken met stressreducerende activiteiten in het primair ‘urban’ onderwijs’. “Ik houd erg van pionieren maar je ziet ook dat het nodig is. Op steeds jongere leeftijd raken mensen burned-out. Mensen van alle leeftijden ervaren meer stress.”, licht ze toe.
De deelnemers van de minor gaan tijdens en na de les actief experimenteren en reflecteren met mindfulness. “Hun leerproces beschrijven ze in een journal. Het is de bedoeling dat de studenten hun eigen stijl ontwikkelen om vervolgens te kunnen toepassen in zowel hun eigen leven of eventueel in een coachpraktijk.” De studenten krijgen voor dit onderdeel geen tentamen. “Het gaat om het individuele leer- en bewustwordingsproces.”
Maud deed mee aan de minor. Ze had vaak last van overdenken en vermeed ingewikkelde situaties omdat het haar stress zou opleveren. “Na de minor merk ik dat deze neigingen er nog steeds zijn, maar het lukt mij steeds vaker om eruit te stappen en meer in het moment aanwezig te zijn. Ik houd nog steeds mijn journal bij, wandel, mediteer en zit vooral minder op mijn telefoon.” Door de combinatie van NLP, mindfulness en transactionele analyse krijgen de deelnemers meer inzicht in hun achtergrond. Maud: “Ik begrijp nu beter hoe mijn opvoeding en omgeving mij hebben gevormd en hoe ik daardoor al vroeg bepaalde overtuigingen over mezelf heb ontwikkeld. Door mindfulness heb ik geleerd met meer compassie naar situaties te kijken, terwijl transactionele analyse mij heeft laten zien dat niets vast hoeft te liggen: ik kan zelf de regie nemen en bepalen hoe ik mijn leven wil vormgeven.”
Effect op de studie
Helaas zijn er geen cijfers of de ongeveer 50 studenten die jaarlijks aan de minor deelnemen de studie beter doorlopen. Of dat ze meer of minder uitvallen dan studenten die deze minor niet hebben gevolgd. Maar Hanneke heeft er wel een positief beeld bij: “We krijgen veel persoonlijke berichten van studenten dat het hun leven diepgaand heeft veranderd of minstens met meer aandacht door het leven gaan. Je ziet dat deelnemers die mindfulness beoefenen meer compassie hebben. Voor anderen en voor zichzelf. Ze gaan anders met stress om en leggen bewuster hun telefoon weg.
Ook hoor ik dat ze gewoon eens op een bankje in het park gaan zitten in plaats van er gehaast doorheen te fietsen. Dat betekent ook dat – als je regelmatig even een adempauze neemt - studenten met meer zelfzorg de studie doorlopen. Sommige studenten beginnen daarna een eigen coachpraktijk.” Een van de deelnemers had net haar schoonvader verloren en deelde op Linkedin (opent in nieuw venster) dat juist in die periode mindfulness haar had geholpen ruimte te maken voor rouw, emoties en verwerking. “Een waardevolle ervaring die ik meeneem in mijn verdere ontwikkeling als professional.”, zegt ze daar over.
Maud merkte daarnaast dat de persoonlijke gesprekken in haar coaching groepje ook heel prettig waren. “We spraken open over moeilijke en pijnlijke onderwerpen en ik merk dat ik sindsdien makkelijker mezelf durf open te stellen. Me kwetsbaar opstellen heeft mij veel gebracht. Het besef dat iedereen zijn eigen verhaal heeft en dit ook durft te delen heeft veel betekent voor mij.” En daarmee reist misschien ook wel de vraag of studenten standaard lessen mindfulness zouden moeten kunnen volgen aan de hogeschool. Of dat mindfulness een vak op de basisschool zou moeten zijn.
Extra stress in de stad
Hanneke: ”Kinderen die in de grote stad wonen ervaren extra stress. Er is meer huiselijk geweld, meer omgevingsstress en daarmee een toename van fysieke klachten en het ontwikkelen van ziekte. Uit mijn onderzoek blijkt dat kinderen die mindfulness beoefenen zich gelukkiger voelen en beter hun emoties kunnen reguleren. Bovendien ervaren zij minder angst en depressie. Dan geef je kinderen toch al een basis mee voor de rest van hun leven.”
Ook uit het onderzoek van RIVM, Trimbos en GGD (MMMS-2025) blijkt dat de mentale gezondheid van studenten niet alleen samenhangt met hun persoonlijke kenmerken of achtergrond, want daarnaast zijn hun sociale omgeving, onderwijscontext en de maatschappelijke omstandigheden van invloed. “Mentale gezondheid krijg je door te leren over je eigen mentale processen. Je kwetsbaar opstellen in een veilige omgeving. En je bewust te zijn van wat je doet. Meer te zijn.”, benadrukt Hanneke nog maar eens.
Nederlandse Week van de Mentale Gezondheid
Van 1 tot en met 7 juni 2026 vindt de Nederlandse Week van de Mentale Gezondheid plaats. Tijdens deze week organiseren Missie Mentaal en vele partners door het hele land activiteiten rondom mentale gezondheid, ontmoeting en samenwerking. Het thema van dit jaar is ‘Overbruggen’.
Fotograaf: Christa Romp