Nieuw boek van Helga van Leur en Reint Jan Renes legt ons klimaatgedrag onder de loep
Nieuws
Met het verschijnen van 'Alleen als jij het ook doet' presenteren HvA-lector Reint Jan Renes en meteoroloog en klimaatambassadeur Helga van Leur een toegankelijk boek over een ongemakkelijke waarheid: we maken ons zorgen om het klimaat, maar ons gedrag blijft vaak achter. Ze laten zien hoe we botsen op ingesleten gewoontes en verleidingen van de wereld om ons heen. Maar er zijn ook kansen: misschien doen we niet altijd het goede, maar samen met anderen kunnen we wel degelijk het verschil maken.
Mensen zijn niet gek, lui of ongeïnteresseerd – maar wél vaak onnavolgbaar. We willen een beter klimaat, maar het lukt ons lang niet altijd om daarnaar te handelen. Waarom is het zo lastig je karbonaadje over
te slaan, maar kun je wel heel tevreden zijn met twee minuten korter douchen? Van Leur en Renes laten met levendige voorbeelden in het boek zien hoe gewoontes en verleidingen om ons heen duurzaam gedrag in de weg zitten.
Vijf ‘lieve monsters’
In het boek introduceren de auteurs vijf zogenoemde 'lieve monsters': psychologische mechanismen die verklaren waarom mensen blijven steken tussen weten, willen en doen – inclusief zijzelf, zo benadrukken ze. Ze staan voor herkenbare neigingen:
- De drang om te versimpelen als het ingewikkeld wordt.
- Het verlangen vast te houden aan wat comfortabel voelt.
- De reflex om eerst te kijken wat anderen doen.
- De geruststellende gedachte dat het later wel goedkomt.
- Het stille besef dat iets niet alleen makkelijk, maar vooral goed moet voelen.
Door deze mechanismen herkenbaar en lichtvoetig te beschrijven, geven ze lezers meer begrip voor hun eigen twijfels én die van anderen, en tegelijkertijd concrete handvatten om intenties wél om te zetten in actie.
Klimaatnorm verschuiven
Met Alleen als jij het ook doet willen Van Leur en Renes ook bijdragen aan het doorbreken van een hardnekkig misverstand: het idee dat “anderen klimaat niet zo belangrijk vinden”. Volgens de auteurs kan de brede belangstelling voor het boek juist laten zien dat klimaat wél leeft, en helpen om duurzaam gedrag meer als norm te zien. Het boek is bovendien bedoeld als gespreksstarter. Echte verandering ontstaat vaak in gesprekken, stellen de auteurs. Daarom besteden ze aandacht aan hoe je op een open, niet-veroordelende manier over klimaat en gedrag in gesprek kunt gaan – thuis, op het werk of met vrienden.
Opbrengst naar onderzoek
De opbrengsten van Reint Jan Renes zijn aandeel aan het boek gaan rechtstreeks naar de onderzoeksgroep Psychologie voor een Duurzame Stad van de Hogeschool van Amsterdam. Daarmee draagt elke aankoop bij aan nieuw gedragswetenschappelijk onderzoek naar de klimaattransitie. Daarnaast hopen Van Leur en Renes dat het boek helpt om de aandacht te verschuiven van problemen naar oplossingen. Door constructieve voorbeelden en verhalen te delen, maken ze “het goede” letterlijk luider en laten ze zien dat mensen die wél willen, veel invloed kunnen hebben.
Over de auteurs
Helga van Leur is meteoroloog, auteur en spreker. Ruim twintig jaar presenteerde zij het weerbericht bij RTL 4. Tegenwoordig zet zij zich in als ambassadeur voor de planeet en spreekt zij veelvuldig over klimaat, duurzaamheid en gedrag.
Reint Jan Renes is gedragswetenschapper en lector Psychologie voor een Duurzame Stad aan de Hogeschool van Amsterdam. Zijn onderzoek richt zich op de gedragspsychologie achter duurzaamheid en sociale verandering. In 2023 won Renes de Deltapremie, een prijs die eens in de twee jaar wordt uitgereikt aan lectoren die met hun onderzoeksgroep een bijzondere bijdrage leveren aan de samenleving.
Foto's: Fjodor Buis & Atlas Uitgeverij
