Leerlingen tekenen over de toekomst
Nieuws
Hoe help je vmbo-leerlingen nadenken over hun toekomst in een snel veranderende wereld? In het HvA-project Tussen probleembesef en toekomstperspectief ontwikkelen docent-onderzoekers Tessa de Leur en Ingeborg Tiemessen met een aantal vmbo-docenten en leerlingen vakonafhankelijke lessen toekomstgericht onderwijs.
Verbeelding brengt gesprek op gang
Dit project bouwt voort op onderzoek naar hoe een verbeeldingsopdracht kan helpen om te zien wat er in het hoofd van leerlingen omgaat als ze nadenken over de toekomst. Uit dit onderzoek van Tessa is gebleken dat eenvoudige, creatieve verbeeldingsopdrachten leerlingen aan het denken én aan het praten krijgen over hoe zij de toekomst zien. Welke ideeën hebben zij daarover, wat vinden ze belangrijk en waar maken ze zich zorgen over? In de praktijk blijkt deze aanpak effectiever dan schrijfopdrachten over hun toekomst.
Samen met docenten en leerlingen ontwerpen
Samen met docenten van scholen uit de regio Amsterdam, Almere, Utrecht en Rotterdam - allen alumni van de HvA - vertalen zij de inzichten uit het onderzoek naar lesontwerpen voor toekomstgericht onderwijs. Leerlingen uit klas 2 en 3 vmbo helpen mee in het ontwerpproces. Zij geven vooraf aan waar ze behoefte aan hebben en reageren op conceptopdrachten. Een belangrijk principe daarbij is: bij toekomst verbeelden zijn ‘alle antwoorden goed’. De docent helpt leerlingen hun ideeën te ordenen en te verdiepen, in plaats van te corrigeren. Zo ontstaat onderwijs waarin:
- leerlingen zich gezien en gehoord voelen;
- expliciet aandacht is voor hun stem in de wereld;
- toekomst als onderdeel van duurzaamheidscompetenties wordt behandeld: wie ben ik in een veranderende wereld, waar wil ik naartoe en hoe kan ik daar invloed op uitoefenen?
De docenten aardrijkskunde, geschiedenis, wiskunde, Nederlands en economie die betrokken zijn bij dit experiment, geven aan dat ze meer van hun leerlingen zien en begrijpen. Dat nodigt hen uit tot een andere manier van lesgeven en klassengesprekken voeren.
Het project loopt nog tot en met december 2026. In januari 2027 verschijnt een publicatie met:
- 7 uitgewerkte, vakonafhankelijke lessen voor (onderbouw) vmbo;
- een theoretische inleiding op toekomstgericht en duurzaamheidsgericht onderwijs;
- praktische werkvormen rond verbeelden, tekenen en in gesprek gaan over de toekomst.
De lessen zijn primair ontwikkeld voor klas 2 en 3 vmbo, maar kunnen ook worden aangepast voor andere leerjaren en schooltypen. Begin 2027 organiseren de docent-onderzoekers een bijeenkomst waar docenten de materialen kunnen leren kennen en ervaringen kunnen uitwisselen.
Wil je op de hoogte blijven of heb je interesse om in een volgende ronde mee te ontwerpen?
Neem dan contact op met Tessa de Leur ([email protected]) of met Ingeborg Tiemessen ([email protected])