MATCH helpt oefentherapeut en patiënt in communicatie en beslissen
Nieuws
Beperkte gezondheidsvaardigheden maken het vaak lastig om informatie te begrijpen en toe te passen. Onderzoeksproject MATCH wil dit vergemakkelijken voor oefentherapeuten en patiënten met chronische spier- en gewrichtspijn.
‘Ongeveer 1 op de 5 volwassenen heeft last van chronische spier- en gewrichtspijn (CMP)’, start Margreet Wortman. ‘Lang niet iedereen vraagt om hulp. Van degenen die dat wel doen, wordt 30 tot 70% onvoldoende geholpen, terwijl het gebruik van (zware) pijnmedicatie in deze groep 6 keer hoger ligt dan bij andere patiëntgroepen. Verbetering van de persoonsgerichte communicatie tussen therapeut en patiënt, inclusief samen beslissen, kan een belangrijke bijdrage leveren aan positieve veranderingen in (beweeg)gedrag, vermindering van chronische pijn en ziektelast én vermindering van de druk op de zorg(kosten) en de arbeidsmarkt.’
Beperkt door pijn
Margreet Wortman is senior onderzoeker bij het lectoraat Oefentherapie - Dagelijks Bewegen! van Hogeschool van Amsterdam (HvA). Daarnaast werkt ze bij de HvA-opleiding Oefentherapie en bij het lectoraat Bewegen, Gezondheid en Welzijn van de Hogeschool Windesheim. In eerder onderzoek –InContext - onderzocht ze hoe oefentherapeutische begeleiding van mensen met chronische musculoskeletale pijn (pijn in het bewegingsapparaat, zoals in botten, spieren en pezen, red.) geoptimaliseerd kan worden. Door oefentherapeutische strategieën, zoals motorisch leren, gedragsveranderingstechnieken en zelfmanagementondersteuning. En dan vooral in hun eigen leefomgeving, ofwel context.
Momenteel is ze projectleider bij onderzoeksproject MATCH. In dit onderzoek werkt ze onder meer samen met Janneke Noordman, senior onderzoeker communicatie in de gezondheidszorg bij het Nivel. Wortman: ‘Patiënten met CMP worden in het dagelijks leven vaak beperkt door hun pijnklachten. Ze kunnen bijvoorbeeld geen boodschappen doen, niet werken, geen hobby’s uitoefenen of niet ravotten met hun kleinkinderen. Al met al beperkt dat hun kwaliteit van leven vaak aanzienlijk. Veel mensen met chronische pijn komen terecht bij een oefentherapeut. Hij/zij kijkt niet alleen naar de fysieke klachten, maar ook naar de context rondom een persoon. Een oefentherapeut coacht mensen om bewuster te bewegen en zo weer grip te krijgen op het dagelijks leven.’
Geen gedeelde visie
‘Maar om grip te krijgen op het dagelijks leven is het heel belangrijk om de informatie van een therapeut te begrijpen, te beoordelen en toe te kunnen passen’, vervolgt Noordman (foto links). ‘En dat is voor veel patiënten lastig. Een derde van de Nederlanders heeft namelijk beperkte gezondheidsvaardigheden. Hierbij denken velen aan mensen die moeite hebben met lezen en/of schrijven. Maar het betreft ook mensen voor wie zelfmanagement lastig is of hoogopgeleiden die weinig weten van ons zorgsysteem. Ook speelt schaamte een rol.
Mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden worden daardoor regelmatig niet herkend. Ondersteunende gespreksmaterialen worden vervolgens vaak niet ingezet door zorgverleners. Therapeuten en patiënten missen daardoor geregeld eenzelfde visie over de klacht en de behandelmogelijkheden. Dat leidt bij patiënten uiteindelijk tot een gevoel van onvrede, mindere behandelresultaten en spijt achteraf over gekozen behandelmogelijkheden. Therapeuten denken veelal dat mensen met beperkte gezondheidsvaardigheden geen weloverwogen beslissingen willen of kunnen nemen. Maar dat kunnen ze wel, zoals blijkt uit eerder onderzoek van het Nivel. Ze hebben alleen vaak wat extra ondersteuning en verduidelijking nodig.’
Observatie van communicatie
Het 3-jarige onderzoeksproject MATCH wil oefentherapeuten ondersteunen in persoonsgerichte communicatie bij het inzetten van oefentherapeutische strategieën voor (beweeg)gedragsverandering bij patiënten met CMP en beperkte gezondheidsvaardigheden. Wortman: ‘Een belangrijk onderdeel hiervan is samen beslissen over behandelopties. Communicatie afgestemd op de mogelijkheden, vaardigheden en behoeften van deze patiënten is daarbij essentieel. Het lectoraat Oefentherapie – Dagelijks Bewegen! van de HvA ontving hiervoor onlangs € 275.000 euro van subsidieverstrekker ZonMw. Daarmee zullen we allereerst in kaart brengen hoe de communicatie tussen therapeut en patiënt op dit moment verloopt. Dat doen we met zo’n tien tot vijftien oefentherapeuten en hun patiënten.’
Noordman: ‘We bespreken de observatie uit de spreekkamer met de betrokkenen, filteren de belangrijkste elementen eruit (denk aan samen beslissen of het herkennen van beperkte gezondheidsvaardigheden) en focussen ons vervolgens op de (door)ontwikkeling van ondersteunende materialen, zoals trainingen en tools. Dit doen we met diverse partners (zie kader, red.).’
Kwaliteit in onderwijs en zorg
Daarna volgt een korte haalbaarheidsstudie in samenwerking met de Hogeschool Utrecht. Wortman: ‘Zijn alle materialen begrijpelijk en bruikbaar? En wat levert inzet ervan therapeuten en cliënten op? Ook wordt gedurende het hele onderzoek gewerkt aan de verbinding met het hoger onderwijs. Studenten kunnen meewerken aan diverse deelonderzoeken. Met docent-onderzoekers en curriculumontwikkelaars van de HvA, de HU en Windesheim werken we aan de verbinding van onderzoeksactiviteiten en curriculumontwikkeling. Ook willen we goede nascholing maken voor alumni. Ik hoop hiermee op een duurzaam samenwerkingsverband tussen de betrokken hogescholen. Zodat we een nog stevigere basis leggen voor de volgende generatie therapeuten.’
Noordman hoopt dat de ontwikkelde materialen en kennis straks toepasbaar zijn voor alle oefentherapeuten. ‘Of eigenlijk voor alle zorgverleners die te maken hebben met patiënten met chronische pijn en beperkte gezondheidsvaardigheden. Ik hoop ook dat de persoonsgerichte communicatie tussen patiënt en therapeut verbetert. Wanneer patiënten een goede relatie hebben met hun therapeut, zijn zij vaker tevreden en therapietrouw. Ze hebben minder vaak spijt van keuzes en komen minder vaak terug. Dit alles zorgt voor een betere kwaliteit van zorg. Voor iedereen.’
Samenwerkingspartners MATCH
- Lectoraat Oefentherapie – Dagelijks bewegen! (HvA)
- Lectoraat Innovatie van beweegzorg (HU)
- Lectoraat Bewegen, Gezondheid en Welzijn (Hogeschool Windesheim)
- Het Nivel
- Hogeschool Utrecht
- Hogeschool Windesheim
- Vereniging van Oefentherapeuten/platform netwerk chronische pijn/psychosomatiek
- Patiëntvereniging pijnpatiënten naar één stem
- Vrije Universiteit (VU)
- Patiëntvertegenwoordigers
- Pharos
- Huisartsgeneeskunde Radboudumc
- Hanze Hogeschool