CoE Rechtvaardige Stad × minor Migratievraagstukken: een samenwerking die studenten transformeert
Nieuws
In een lokaal in het Wibauthuis staan stoelen in een kring. Studenten schuiven er wat ongemakkelijk heen en weer. Vandaag zijn ze geen onderzoeker of beleidsmaker in opleiding, maar "nieuwkomer" in Nederland. Tijdens de workshop Integration Journey doorlopen ze stap voor stap hun persoonlijke integratiereis. Dat roept verschillende emoties op: weerstand en ongemak, maar ook verbazing en empathie.
Deze workshop is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen het Centre of Expertise (CoE) Rechtvaardige Stad en de minor Migratievraagstukken. "Voor mij was dit een logische stap," vertelt docent Houda Nabih (opent in nieuw venster). "De minor en het CoE raken elkaar op thema's als migratie, macht en rechtvaardigheid. Via het netwerk van het CoE konden we extra expertise en andere perspectieven de klas in halen."
Een minor over de kern van een actueel debat
In de minor Migratievraagstukken onderzoeken studenten wat dit in de praktijk betekent: wie komen er naar Nederland, waarom, hoe wordt beleid gemaakt en wat betekent dat? Ze duiken in de geschiedenis van migratie, in de betekenis van grenzen en verblijfsrecht en in het integratiebeleid zoals dat in Nederland is vormgegeven.
Tegelijkertijd werken studenten aan een zelfgekozen migratiethema. Ze verdiepen zich in theorie, spreken met ervaringsdeskundigen en presenteren hun beroepsproduct op een gezamenlijk symposium. "Zo ontwikkelen studenten niet alleen kennis, maar ook een scherp, onderbouwd perspectief op de migratiesamenleving en hun eigen rol daarin als toekomstige professional," legt Houda uit.
Bewustwording van je eigen positie
"Met deze samenwerking willen we meer ruimte maken voor bewustwording. Met name over de wederkerige aard van integratie" zegt Houda. "We hebben het veel over integratie, maar minstens zo belangrijk is dat studenten naar hun eigen rol en positie kijken: welke vooroordelen neem ik mee, welke machtspositie heb ik, hoe verhoud ik me tot mensen over wie ik straks misschien beleid maak en vooral wat is mijn rol en bijdrage in het (maatschappelijke) integratieproces?"
Carin Rustema (opent in nieuw venster) (CoE) verzorgde een gastles over het rechtvaardigheidsperspectief op migratie en integratie. “Vanuit de insteek dat ieder mens het recht heeft om zichzelf te kunnen zijn, sprak ik met de studenten over het belang om nieuwe bewoners zelf mee te laten denken over beleid. Representatie doet ertoe. Het gesprek over wat rechtvaardig integratiebeleid is, werd steeds scherper. Het ging over hoe ‘ik- en zij-denken’ een ‘wij-denken’ kan worden. Dan praat je al snel over nieuwsgierigheid naar elkaar.”
De workshop ‘Integration Journey: An Experiential Exploration of Integration, Identity, and Belonging’ van artist-educator Karolina Wargin (opent in nieuw venster) sloot daar naadloos op aan. Studenten stappen in de rol van migranten die hun weg moeten vinden in de Nederlandse integratiesystemen. Zo ervaren ze hoe ogenschijnlijk neutrale regels en procedures kunnen voelen als grote barrières.
Houda ziet hoe juist die ervaring iets losmaakt bij studenten. "Ze waarderen de creatieve vorm en dat leidt tot een andere manier van leren. Ze doorvoelen het proces en krijgen een andere bewustwording van migratie, de rol van de ontvangende samenleving en van de beperkingen van het huidig inburgeringstraject.”
Een verschuiving in perspectief
De impact van de samenwerking is duidelijk terug te zien in de reflectieverslagen en eindpresentaties. Studenten noemden de gastles en workshop expliciet als keerpunten in hun denken.
“Na de gastles zie ik integratie minder als een traject met vaste voorwaarden en meer als een gezamenlijk proces.” - Tania, student
“Wat mij tijdens de workshop vooral opviel, is dat motivatie en wilskracht alleen niet voldoende zijn om succesvol te integreren. Je bent altijd afhankelijk van externe factoren.” - Roos, student
Het kritische denkvermogen van studenten ontwikkelde zich zichtbaar. Houda: “Aan het begin van de minor waren sommige studenten stellig in hun oordeel over integratie-eisen. Integratie werd onbewust omschreven als de taak van de “nieuwkomer” en neigde meer naar assimilatie. Aan het eind was die blik vaak genuanceerder. Met meer empathie en begrip voor de positie van nieuwkomers. Maar vooral meer begrip voor de wederkerige en gezamenlijke inspanning die integratie van de samenleving, en indirect van de studenten vraagt.”
Door studenten te laten reflecteren op hun eigen positie en macht, verschuift hun perspectief op migratie, integratie en rechtvaardigheid. Houda hoopt dat studenten vooral meenemen hoeveel invloed zij straks als professional hebben. "Dat ze het dominante narratief over migratie kunnen nuanceren en beslissingen vanuit een geïnformeerde, rechtvaardige blik kunnen nemen. Integratie is immers een taak voor ons allemaal."
Een samenwerking die smaakt naar meer
De komende periode loopt de minor in een internationale vorm, met nog meer ruimte voor grensoverschrijdende migratievraagstukken. Houda ziet daar veel kansen om de samenwerking met het CoE voort te zetten. De ervaring met Migratievraagstukken smaakt in ieder geval naar meer: naar onderwijs waarin studenten niet alleen over rechtvaardigheid leren, maar het ook oefenen en bevragen in relatie tot hun eigen rol.
Aan collega-docenten die twijfelen over samenwerking met het Centre of Expertise heeft Houda een duidelijke boodschap: "Pak de kans, ga een kop koffie drinken en bespreek de mogelijkheden. Juist in tijden van schaarste is het belangrijk om elkaar op te zoeken. Zo kun je samen bijdragen aan kwalitatief, betrokken onderwijs."
Meer weten?
Wil je meer weten over deze samenwerking of heb je een andere vraag? Neem dan contact op met het Centre of Expertise Rechtvaardige Stad via [email protected]
Foto credits: Karolina Wargin (opent in nieuw venster)