Belasting op goedkope Chinese pakketten - een goed idee?
Nieuws
Een jurkje van vijf euro, speelzand voor een tientje, of een telefoonhoesje dat minder kost dan een kop koffie. Chinese webshops overspoelen Europa met spotgoedkope producten, en dat blijft niet zonder gevolgen. De Europese Commissie gaat daarom per juli 2026 een heffing invoeren op goedkope pakketten van buiten de EU. Is deze maatregel effectief om overconsumptie, oneerlijke concurrentie en onveilige producten aan te pakken? Drie experts van de HvA wegen de maatregel.
De EU-maatregel gaat waarschijnlijk vanaf juli 2026 in. Op bestellingen van buiten de EU onder de 150 euro komt een belasting van minstens drie euro (opent in nieuw venster).
Goed idee
“Ik vind het een goed idee!”, reageert José Teunissen. De HvA-lector en directeur van AMFI kent als geen ander de schaduwzijden van fast fashion, die tegen bodemprijzen wordt geproduceerd. “Het is absoluut onduidelijk onder welke condities de kleding of andere producten gemaakt worden, die rechtstreeks geleverd worden vanuit Chinese platforms als Shein en Temu. Werkomstandigheden en druk op het milieu zijn onbekend. Vaak is de kwaliteit van het product ook om te huilen. Wat op een plaatje nog mooi lijkt, blijkt in het echt van een bedroevende kwaliteit (opent in nieuw venster)."
Oneigenlijke concurrentie
Daarnaast noemt Teunissen het een probleem dat importheffing nu wordt vermeden, doordat het om allemaal rechtstreekse zendingen aan consumenten gaat. Producten worden niet in bulk verzonden, maar afzonderlijk, en dat maakt het onmogelijk voor de douane om al deze pakketten te controleren.
Gemiddeld komen er elke minuut maar liefst 1200 individuele pakketjes van buiten de Europese Unie in Nederland aan; dit komt neer op zo’n 1,7 miljoen pakketjes per dag (opent in nieuw venster).
“Daarnaast veroorzaakt de huidige situatie veel oneigenlijke concurrentie met de producenten die zich wél aan de Europese regels houden”, vindt Teunissen.
Advies aan consument
Deze heffing is volgens Teunissen dan ook zeer welkom. Maar ze wil ook consumenten nadrukkelijk een advies meegeven. “Denk goed na, wat heb je écht nodig? En koop iets dat mooiere kwaliteit heeft en langer meegaat!"
Overconsumptie tegengaan
Krispijn Faddegon, onderzoeker bij het lectoraat Psychologie voor een Duurzame Stad, is ook voorstander van de EU-heffing. “Vanuit het oogpunt van het klimaat kan dit een goede maatregel zijn. Een hogere prijs kan ervoor zorgen dat consumenten minder snel vanuit een impuls spullen kopen, die ze niet nodig hebben.”
‘Maak dit deel van strategisch beleid’
Voor de overheid ligt er dan ook een kans om meteen een normatieve boodschap aan de taks te koppelen, zegt Faddegon. “De overheid kan dit een milieubelasting te noemen, of duidelijk maken dat dit mede is om overconsumptie tegen te gaan. Daarmee stelt de regering een norm dat ongeremd spullen kopen niet wenselijk is.”
Als je deze maatregel zo insteekt, dan kun je later bovendien verdedigen waarom je ook een heffing invoert op andere producten die tot overconsumptie leiden. Faddegon ziet graag dat de overheid dit vervolgens ook breder trekt. “Voer dit soort maatregelen bijvoorbeeld ook in voor de spotgoedkope producten die in de winkel liggen bij de Action.”
Om de negatieve gevolgen van overconsumptie op grotere schaal aan te pakken, is ook meer nodig, stelt de onderzoeker. “De overheid moet ook iets doen aan andere factoren die de kooplust aanwakkeren, zoals blootstelling aan reclame. Kortom, deze maatregel kan een mooie eerste stap zijn om overconsumptie te ontmoedigen, maar vooral als deze onderdeel wordt van een strategisch beleid hierop!”
Stuwmeer aan Chinese producten
Jesse Weltevreden is als lector Digital Commerce aan de HvA gespecialiseerd in ontwikkelingen rond webwinkels. “Het aantal pakketten in Nederland afkomstig van Chinese platforms als Shein, Ali Express en Temu is de afgelopen jaren exponentieel gegroeid. Dat er hiervoor nog géén belasting op deze bestelling van onder de 150 euro was, heeft geleid tot een groot concurrentievoordeel voor Chinese platforms. Het is onmogelijk voor Nederlandse retailers om hier tegenop te boksen.
Voor China er intussen nog eens een extra stimulans bijgekomen om producten in Europa af te zetten. Sinds de hoge invoerheffingen van de VS zitten zij met een enorme overproductie, een stuwmeer aan producten in China. Zij richten zich daarom nu vol op Europa.”
Gelijk speelveld
Webwinkels, retailers, brancheverenigingen, politici, maar ook consumentenorganisaties maakten zich al een aantal jaar zorgen over de concurrentie vanuit China, zegt Weltevreden. “Naast de oneigenlijke concurrentie, zijn er zorgen dat de goedkope producten niet voldoen aan kwaliteits-, duurzaamheids- en veiligheidseisen die in EU gelden.
Daar komt nog eens bovenop dat douanes het hartstikke druk hebben met de tsunami aan Chinese pakketten, en niet weten hoe al het werk af te handelen.”
Dit is daarom één van de maatregelen die Europa neemt om te zorgen voor een gelijk speelveld; daarnaast ziet de Europese Commissie er actiever op toe dat ook Chinese platforms voldoen aan de bestaande Europese kwaliteits- en veiligheidseisen (opent in nieuw venster).
Stroom aan pakketjes indammen
Maar gaat de maatregel werken? Weltevreden is sceptisch: “De vraag is of dit ervoor gaat zorgen dat mensen minder bij goedkope Chinese webshops kopen; ik denk dat dit tegenvalt. We gaan hiermee niet stroom aan pakketjes indammen.”
De reden: “China heeft een mega-efficiënte productiecapaciteit tegen extreem lage prijzen. De marges op producten zijn zo ongelooflijk hoog en zij mogen hun producten hier aanbieden vanwege de vrije markt. We gaan de concurrentie uit China hiermee niet tegenhouden.”
Maar de heffing is wel nuttig, vindt hij. “Want dit geld kun je bijvoorbeeld aan de douane geven, zodat zij hun werk beter kunnen te doen, om goederen beter te controleren en in te klaren.”
Overigens werden in de jaren hiervoor dezelfde Chinese producten gewoon door Europese handelaren aangeboden op platformen als bol.com, maar dan met heel hoge marge. "In die zin hebben mensen jarenlang te veel betaald voor dezelfde Chinese producten. Het is daarom niet verwonderlijk dat men nu massaal via Chinese platformen koopt."
Nederland is, naast de EU-maatregel, van plan om vanaf november 2026 ook een extra 'handling fee' voor de douane (opent in nieuw venster) in rekening te brengen voor pakketten onder de 150 euro.
