Zijn lokale burgerberaden voorbij de hype?

Het meerjarig onderzoek werd afgesloten met een afwisselende bijeenkomst waarin onderzoekers en participatieprofessionals de balans opmaakten: Worden de verwachtingen van burgerberaden waargemaakt? Of bestaat de kans dat de hype weer overwaait? Evelien Tonkens, hoogleraar Burgerschap en Humanisering van de Publieke Sector, hield een inleiding waarin ze liet zien dat het burgerberaad niet de eerste hype is in burgerparticipatie die gepaard gaat met hoge verwachtingen. 'Net als bij eerdere modes in burgerparticipatie waren de verwachtingen hoog en de doelen onverenigbaar. Waardeer het burgerberaad voor wat het is,' was haar boodschap.

De (on)mogelijkheden van burgerberaden

Christine Bleijenberg, associate lector Urban Governance (Haagse Hogeschool) en projectleider schetste dat er veel geleerd is over burgerberaden de afgelopen jaren. 'Je merkt dat het burgerberaad minder wordt gezien als oplossing voor alles wat er mis is in de democratie. Praktijkprofessionals kijken kritischer naar de (on)mogelijkheden van burgerberaden. Maar vanuit de overtuiging dat het absoluut de moeite waard is om het instrument te verbeteren en door te ontwikkelen!'

Succesfactoren voor implementatie 

Vanuit het HvA-lectoraat Coordinatie Grootstedelijke Vraagstukken presenteerden Gertjan de Groot en Rosa Koetsenruijter de resultaten over de doorwerking van adviezen van burgerberaden in de praktijk, en wat daarbij helpt. De onderzoekers onderscheiden zes factoren die de doorwerking - de volledige implementatie van de adviezen - bevorderen:

1. Het onderwerp van het burgerberaad is iets waar de gemeenteraad zelf niet uitkomt - er is sprake van een politieke impasse. 
2. Op basis van deze politieke impasse formuleert een bewonersinitiatief, de gemeenteraad of de wethouder een afgebakende vraag voor het burgerberaad.
3. Er is voorafgaand aan het burgerberaad (voldoende) budget voor de uitvoering van de adviezen van het burgerberaad gereserveerd.
4. De deelnemers aan het burgerberaad kennen het budget en houden daar rekening bij het maken van hun adviezen.
5. Het burgerberaad komt met een beperkte set van samenhangende adviezen.
6. De gemeente voert de adviezen projectmatig uit.

Wat begon als pionieren met een nieuwe vorm van inspraak, is - mede dankzij dit project - in korte tijd uitgegroeid tot een breed netwerk van gemeenten, maatschappelijke organisaties en experts. Burgerberaden zijn geen experiment meer, maar een serieuze manier om samen besluiten te nemen.

Reint Jan Renes

Lector Psychologie voor een Duurzame Stad

Betrek de bredere samenleving

Danique Bredenoort en Romi de Jong van het HvA-lectoraat Psychologie voor een Duurzame Stad keken hoe burgerberaden van de hele samenleving worden. Zij richtten zich op de vraag wat er nodig is om die verbinding tussen het mini-publiek (de deelnemers van het burgerberaad) en het maxi-publiek (de bredere samenleving) betekenisvol en zorgvuldig vorm te geven. Een vaak onderbelicht aspect, maar cruciaal voor succes, bleek uit de analyse. De vraag is niet óf, maar hóe je het maxi-publiek betrekt bepaalt het succes van een burgerberaad:

• een goede verbinding vergroot de maatschappelijke legitimiteit van het burgerberaad: mensen accepteren uitkomsten eerder wanneer zij begrijpen hoe die tot stand zijn gekomen en wie erbij betrokken waren.
• betrokkenheid van het maxi-publiek draagt bij aan acceptatie en implementatie van adviezen, juist bij gevoelige of ingrijpende thema’s (zoals klimaat).
• burgerberaden kunnen helpen om meervoudige onwetendheid te doorbreken: het zichtbaar maken van eensgezinde, geïnformeerde afwegingen laat zien dat “anderen” vaak meer betrokken zijn dan we denken en vaak ook meer willen dan gedacht.

De Burgerberadentool 

Alle inzichten en bevindingen van het onderzoek zijn verwerkt in een praktische tool 'De Burgerberadentool' die participatieprofessionals voorziet van middelen om doordachte keuzes te maken voor, tijdens en na afloop van een burgerberaad. Het onderzoeksteam ontwikkelde deze i.s.m. Bureau EMMA. De Burgerberadentool vind je op de website van Kennisknooppunt Participatie.