Van bestelbus naar bakfiets: hoe hubs helpen bij werken in de stad

Groeiende druk op steden

Amsterdam is niet de enige stad die uit zijn voegen lijkt te barsten. In heel Europa groeit de druk op steden. ‘Op dit moment woont 70 tot 75 procent van de Europese bevolking in stedelijke gebieden’, zegt Susanne Balm, expert stadslogistiek bij de Hogeschool van Amsterdam (HvA).

‘In 2050 is dat naar verwachting al meer dan 80 procent. Dat zorgt in veel Europese steden voor meer geluidsoverlast en luchtvervuiling, verkeersopstoppingen en hoge parkeerdruk. Om steden leefbaar te houden, moeten we zoeken naar manieren om logistiek en transport anders te organiseren, met minder druk op de openbare ruimte en minder uitstoot.’

Europese pilots met mobiliteitshubs

Een van de manieren om dat te doen is via hubs voor mobiliteit en logistiek. In het Europese project MoLo Hubs(opent in nieuw venster) testen vijf steden verschillende soorten hubs: naast Amsterdam zijn dat Aalborg (Denemarken), Borås (Zweden), Hamburg (Duitsland) en Mechelen (België).

De hubs bieden nieuwe en handige logistieke diensten aan, zoals de uitgifte van pakketten, het overstappen op deelvervoer en inzameling van herbruikbare materialen. Het doel is om deelvervoer en logistieke diensten aantrekkelijker te maken, zodat er minder verkeer en uitstoot in de stad ontstaat.

Park + Switch in Amsterdam

De HvA ondersteunt de gemeente bij de pilot in Amsterdam. Daar exploiteren Mobian en Mego Mobility in de Piet Heingarage de Park + Switch-hub, aan de rand van de huidige uitstootvrije zone. Hier kunnen servicemonteurs hun bus parkeren en hun spullen overladen in een elektrische scooter, bakfiets of Birò.

‘Bij de HvA onderzoeken we onder welke voorwaarden het voor ondernemers interessant is om de hub te gebruiken. En voor welke type ondernemers’, vertelt Balm. Inmiddels zijn de eerste drie gebruikers geëvalueerd. Wat zijn hun ervaringen?

1. Loodgieter op de vrachtfiets: tijdverlies, klant profiteert

Loodgieter Caspar van Lantwaard Klus Consultancy voerde in drie weken een badkamerrenovatie uit. Hij maakte daarvoor vijf dagen per week gebruik van een vrachtfiets. Hiermee bespaarde de klant 750 euro aan parkeerkosten in het centrum. De reistijd van de loodgieter werd dagelijks wel twintig minuten langer door het overstappen via de hub. En de keren dat hij alsnog de bestelauto nodig had voor zware of grote materialen kwam daar nog eens een half uur bij. ‘De extra reistijd berekende hij niet door aan de klant’, vertelt Balm. ‘Maar als zij hem zou vergoeden voor de extra reistijd, zouden ze er beide toch op vooruitgaan.’

2. Aannemer op de scooter: te veel ritten, opslag ontbreekt

Voor aannemer AG Allround, die een grote woningrenovatie uitvoerde in de binnenstad, werkte de hub niet optimaal. Door de onvoorspelbaarheid van de klus moest hij regelmatig langs de groothandel voor extra materialen. Daarvoor moest hij eerst zijn bus ophalen bij Park + Switch.

‘Materialen op locatie bezorgen is een alternatief, maar brengt ook extra kosten met zich mee’, zegt Balm. ‘Uiteindelijk parkeerde hij daarom toch weer bij de klant voor de deur. Dat kostte de klant meer dan 5.000 euro aan parkeerkosten en ontheffingen in drie maanden tijd, tegenover 490 euro per maand voor Park + Switch. Maar de klus zou anders een week langer duren, en dat was nog duurder.’

Een andere uitdaging was het ontbreken van een opslagplek op locatie. Daardoor moest hij dagelijks materialen met zijn bestelbus aan- en afvoeren. Dat betekende extra ritten naar de hub en veel tijdverlies. Toch ziet de aannemer volgens Balm wel potentie: de hub kan werken, maar alleen met een opslagplek bij de klant. ‘In onze analyse zien we ook dat in dat geval de hub tot lagere kosten leidt dan de huidige manier van werken.’

3. BAM: veel stops en lokale opslag = veel winst

Voor BAM Energie & Water werkte de hub direct goed. Zij vervangen gas- en elektriciteitsmeters en hebben te maken met veel korte stops per dag, repetitief werk waar weinig materiaal en gereedschap voor nodig is. ‘Eerder reden monteurs met een bestelbus van adres naar adres’, zegt Balm. ‘Ze verloren veel tijd aan verkeersdrukte en parkeren. Zo kost het in het centrum gemiddeld twintig minuten om een parkeerplek te vinden en van de bestelauto heen en weer naar de klant te lopen.’

In de nieuwe situatie laden ze bij de hub hun gereedschap over in een bakfiets, scooter of Birò en werken ze vanuit een opslagcontainer met een voorraad meters in het centrum. Dat levert veel tijdswinst op, legt Balm uit. ‘Een monteur kan met een bakfiets 16 tot 18 meterwisselingen per dag doen, omdat hij overal kan parkeren en geen last heeft van files. Met een bus zijn dat er 10 of minder. Uit onze berekeningen blijkt dat de werkwijze met de Park + Switch de projectduur met 40 procent verkort en dat de kosten 40 tot 75 procent lager zijn in vergelijking met de bestelauto.’

Voor wie werkt de hub?

De conclusie: hubs werken vooral bij voorspelbaar werk met veel stops en beperkte spullen. Bij onvoorspelbare klussen, met weinig opslag, zoals renovaties, wordt het interessant als er opslag (na)bij de klant is en eventueel een bezorgdienst vanuit de groothandel. ‘De hub is zeker geen one-size-fits-all oplossing’, concludeert Balm. ‘Maar voor de juiste klussen en ondernemers en met de juiste aanvullende diensten kan het een groot verschil maken.’