PlaySafe onderzoekt oorzaken knieblessures in voetbaltop vrouwen

‘Een afgescheurde kruisband. Het komt relatief veel voor in vrouwenvoetbal’, start Niek Bolte. ‘Wanneer een vrouw haar kruisband afscheurt, wacht haar meestal een operatie én een langdurig revalidatietraject: zo’n 9 tot 12 maanden. Door een dergelijke blessure staat je voetbalcarrière een jaar op pauze. Dat geeft een enorme onzekerheid. Daarnaast is de kans op herhaling aanzienlijk. Heel belangrijkrijk dus dat er onderzoek gedaan wordt naar het ontstaan van een dergelijke blessure bij voetballende vrouwen. Dat is dan ook de reden dat PEC Zwolle meedoet met het PlaySafe-onderzoek: het maatschappelijk belang. We willen er immers met elkaar voor zorgen dat iedereen zo veilig mogelijk kan voetballen, ook vrouwen. Daarnaast heeft de uitval van speelsters een sportieve en financiële impact op de club.’

Leven voor voetbal

Niek Bolte studeerde in 2023 af aan de opleiding Fysiotherapie van de Hogeschool Utrecht (HU). Hij is vanuit Fysiotherapie Zwolle als fysiotherapeut betrokken bij de vrouwenvoetbalelftallen van PEC Zwolle. Voor het zogenaamde belofte-elftal (vrouwen van 16 tot en met 19 jaar) van de voetbalclub is hij de vaste fysiotherapeut én assistent-trainer. Daarnaast voetbalt hij zelf bij een lokale amateurvereniging.

Als assistent-trainer traint Bolte de vrouwen van het belofteteam op de dinsdag- en donderdagmorgen. Op de maandag- en vrijdagmorgen is hij er voor veldrevalidatie. ‘Op mijn trainingsdagen komen de vrouwen ’s morgens voor de training bij mij met pijnklachten en blessures en/of medische vragen. Soms tape ik een enkel in. Bij ons vrouwenelftal zie ik voornamelijk knie- en enkelblessures. Maar er komen ook speelsters langs met een pijnlijke ellenboog, een zere teen of een hersenschudding. Het meeste zie ik enkelblessures, maar knieblessures hebben de grootste impact op een speelster.

Met een kruisbandblessure ben je zo 9 tot 12 maanden uit de roulatie. Dat heeft niet alleen een fysieke, maar ook een persoonlijke impact. Voor de vrouwen die bij PEC voetballen, is voetbal hun leven. Alles is erop afgestemd. Van hun vriendengroep tot hun opleiding. Hun hele ritme draait om het behalen van een plek in de eredivisie. Wanneer speelsters geblesseerd raken, kunnen ze niet meer mee trainen en moeten ze alleen revalideren. Dat kan heel eenzaam voelen. Zeker als je dat wat je het allerleukste vindt opeens niet meer kan en mag.’

Goed monitoren

PEC Zwolle heeft een uitgebreide medische staf en professionele trainers. Bolte: ‘Het is dus geen voorwaarde dat je als trainer ook fysiotherapeut bent, maar ik zie het wel een enorme meerwaarde. Tijdens trainingen kan ik door mijn achtergrond sneller aanpassingen doen op het veld en inschatten of het handig is om een bepaalde oefening wel of niet uit te voeren. Zo kunnen we een deel van de blessures voorkomen. De vrouwen van het eerste elftal dragen daarnaast een GPS-tracker waarop we bijvoorbeeld kunnen zien hoe snel en hoeveel ze rennen en sprinten. Zo wordt iedereen dus goed gemonitord. Ook is er altijd medische staf aanwezig op de achtergrond.’

Bolte ziet bij PEC Zwolle meerdere kruisbandblessures per jaar. ‘Waardoor zo’n blessure ontstaat? Er zijn veel verschillende factoren die hier in een rol in spelen zoals verschil in anatomische bouw en bijvoorbeeld de menstruatiecyclus bij vrouwen.’

Gezond genieten van voetbal

Om meer grip te krijgen op de oorzaken van een gescheurde kruisband komen de onderzoekers van PlaySafe gedurende voetbalseizoen 2025-2026 in totaal 8 keer langs bij de vrouwenteams van PEC Zwolle. ‘Ze analyseren het beweeggedrag bij de vrouwen van MO 17 (van 15 tot 17), het Belofte-elftal (van 16 tot en met 19) én bij het eerste team.

Om 6.00 uur ’s morgens installeren ze hun apparatuur op ons veld. Ze zetten bijvoorbeeld een tent neer met allerlei meetinstrumenten en computers. Daarnaast creëren ze 2 vakken op het veld met camera’s eromheen, waarin de vrouwen gedurende 5 minuten een rondo spelen. Dat betekent dat de vrouwen in kring staan en de bal overspelen. Eén voor één staan de speelsters in het midden en proberen de bal te onderscheppen. De bewegingen die zij hierbij maken zijn hetzelfde als de bewegingen die ze maken tijdens wedstrijden. Deze bewegingen worden per speelster gefilmd en geanalyseerd. Zo wordt bekeken hoe een speelster beweegt. Op één moment, maar ook gedurende een seizoen.

Het kost ons relatief weinig tijd en ik merk dat de vrouwen enorm betrokken zijn. Zij vinden het echt fijn dat ze iets kunnen doen om blessures in de toekomst zoveel mogelijk te voorkomen. En dat is natuurlijk waar we allemaal op hopen: dat er straks verbanden gelegd kunnen worden tussen bepaald beweeggedrag en een verhoogd risico op knieblessures. Zodat we vrouwen kunnen helpen om op een gezondere manier te bewegen én te genieten van voetbal.’