Familiescholen helpen bij signalering van armoede en doorverwijzing bij geldzorgen
In Amsterdam werken scholen onder de naam Amsterdamse Familieschool aan het bevorderen van kansengelijkheid voor kinderen en gezinnen. De kern van deze aanpak is dat scholen niet alleen kijken naar wat er in de klas gebeurt, maar ook naar de thuissituatie, de buurt en de ondersteuning die gezinnen nodig hebben. Uit een tussentijdse evaluatie van het lectoraat Armoede Interventies (HvA) en Kohnstamm Instituut blijkt de Familieschool te zorgen voor meer positieve aandacht van docenten voor de thuisomgeving van hun leerlingen, en meer aandacht voor signalering van armoede en doorverwijzing bij (geld)zorgen.
Negenendertig scholen in het primair en voortgezet onderwijs zijn nu een Amsterdamse familieschool (AFS). Het lectoraat Armoede Interventies van de HvA en het Kohnstamm Instituut onderzoeken hoe de AFS-aanpak zich ontwikkelt en wat deze betekent voor scholen, leerlingen en gezinnen. Het onderzoek bestaat uit drie onderdelen: een jaarlijkse vragenlijst onder schoolprofessionals, een inventarisatie van het aanbod op scholen, en focusgroepen met professionals, ouders en leerlingen. De tussenrapportage beschrijft de bevindingen over de jaren 2024 en 2025 op alle deelnemende scholen.
Positieve aandacht docenten
Leraren in het voortgezet onderwijs hebben na een jaar AFS-aanpak hogere verwachtingen van leerlingen en besteden meer aandacht aan wat leerlingen vanuit hun thuissituatie meebrengen. In het primair onderwijs geldt ook dat leraren een jaar later hogere verwachtingen hebben van hun leerlingen, mits er vertrouwen is in de aanpak. Professionals weten ook beter hoe zij geldzorgen kunnen signaleren en waar zij ouders en leerlingen naartoe kunnen doorverwijzen.
Ondersteuning bij geldzorgen is een belangrijk onderdeel van de AFS-aanpak. Er wordt op verschillende niveaus gewerkt aan armoedeondersteuning, waardoor er sneller wordt gesignaleerd én gehandeld
Anna Custers
Lector Armoede Interventies
Verschillende ontwikkelfasen
De evaluatie laat tegelijkertijd zien dat scholen zich in verschillende ontwikkelfasen bevinden. Ze werken allemaal met dezelfde bouwstenen, maar verschillen in tempo en invulling. Ondersteuning op het gebied van randvoorwaarden is en blijft daarom hard nodig voor de scholen. Geld, tijd, capaciteit en draagvlak vanuit het schoolbestuur zijn belangrijk om de aanpak duurzaam te realiseren. Ook vraagt het werken aan een Familieschool extra inzet op relatieopbouw met gezinnen en afstemming met partners in de wijk.
Handelingsverlegenheid
Nog niet iedereen wordt goed bereikt met de aanpak, zo laat het onderzoek zien. Het lukt de familiescholen minder goed om werkende ouders en in het bijzonder vaders bij te staan, wanneer zij ondersteuning nodig hebben. Ook zien de onderzoekers vanuit de scholen handelingsverlegenheid naar ouders die net boven het minimuminkomen verdienen.
Een aandachtspunt vanuit het onderzoek zijn ouders met geldzorgen die net boven het minimuminkomen verdienen. Ons advies is om voor deze groep beter inzichtelijk te maken op welke regelingen zij aanspraak kunnen maken.
Jodi Mak
Senior onderzoeker Armoede Interventies
Geleerde lessen meenemen
Het onderzoek naar de Familiescholen wordt nog twee jaar voortgezet om een nog beter beeld te krijgen van de opbrengsten. Voortdurend wordt gekeken of de geleerde lessen bij de Familiescholen structureel en breder ingezet kunnen worden voor meer kansengelijkheid op scholen.