Hitte in de Stad symposium 2026: Koele oplossingen voor de gezonde stad

Locatie 

Tolhuistuin, IJpromenade 2, 1031 KT, in Amsterdam-Noord. (opent in nieuw venster) 

(als je naar het gebouw kijkt en met je rug naar het IJ staat: volg de rode loper op de grond naar de ingang beneden. Ga niet rechtsom het park in)

Programma

Het middagprogramma is als volgt opgebouwd:

Hitte in de zomer bij een opwarmend klimaat en een afzwakkende golfstroom 

Door: Peter Siegmund, Expert Klimaat bij het KNMI

Metingen vanuit de ruimte, in de oceanen en in de atmosfeer laten zien dat de aarde versneld opwarmt. Ook de komende decennia blijft de temperatuur waarschijnlijk toenemen, al blijft spannend hoeveel de golfstroom verzwakt. Deze presentatie gaat in op de waargenomen en verwachte klimaatverandering, met het accent op hoge temperaturen in Nederland.

Koel onderzoek voor een hittebestendige stad

Door: Jeroen Kluck, lector Klimaatbestendige Stad, de Hogeschool van Amsterdam

Hitte in de stad is het grootste klimaatprobleem en we moeten het nodig over hitte in de woningen hebben.

Het opzetten van Koelteplekken binnenshuis in Amsterdam: van pilot naar stedelijk netwerk 

Door: Eline Coolen, hittecoördinator bij GGD Amsterdam

Nu extreme hitte een steeds groter risico voor de volksgezondheid vormt, onderzoekt de gemeente Amsterdam hoe zogenaamde Koelteplekken binnenshuis inwoners kunnen helpen om tijdens hittegolven veilig te blijven. Tijdens deze sessie wordt de ambitieuze aanpak van de Amsterdamse pilot toegelicht: waarom deze plekken nodig zijn, hoe locaties worden geselecteerd en wat er voor nodig is om Koelteplekken binnenshuis zowel toegankelijk als uitnodigend te maken tijdens extreme hitte.

De gemeente Amsterdam deelt lessen en inspiratie uit benaderingen van andere landen, en staat tegelijk stil bij de praktische uitdagingen van het ontwikkelen van Koelteplekken binnenshuis. Tot slot wordt in de sessie onderzocht hoe een toekomstig stedelijk netwerk van koelteplekken er in Amsterdam uit zou kunnen zien.

From heat risk to action: Planning equitable cool networks in cities

Door: Stephanie Erwin, senior researcher, Hogeschool van Amsterdam

How can cities move from heat risk analysis to practical and equitable urban heat adaptation planning? Drawing from the Interreg North Sea project Cool Cities, the session will show how spatial heat risk assessments can support the development of connected cool spaces and routes. The presentation focuses on how governance, planning, and local decision-making can help cities prioritize interventions, support vulnerable groups, and embed heat adaptation into existing urban agendas and projects.

Project 1001 Hete Nachten    

Door Anna Solcerova, docent-onderzoeker Hogeschool van Amsterdam

Door klimaatverandering krijgen steden steeds vaker te maken met langdurige hitte, waardoor gebouwen opwarmen en bewoners ’s nachts niet meer afkoelen. Dit heeft grote gevolgen voor gezondheid, productiviteit en leefbaarheid. In deze presentatie lichten we het project 1001 Hete Nachten toe: waarom dit onderzoek nodig is, hoe we samen met o.a. gemeenten, woningcorporaties en kennispartners nachthitte in kaart brengen, en welke eerste bevindingen we zien. We staan stil bij de wensen en vragen uit de praktijk en schetsen welke aanvullende kennis nodig is om tot effectief beleid, maatregelen en nieuwe hittestresstesten te komen.

Nachthittekaarten       

Door: Joep Bosdijk, consultant bij Weather Impact

In het tweede deel zoomen we in op de nieuwe nachthittekaarten en het bijbehorende kaartverhaal over nachthitte in de Klimaateffectatlas. We laten zien hoe de kaarten zijn opgebouwd, welke indicatoren worden gebruikt en hoe nachthitte ruimtelijk zichtbaar wordt gemaakt. Hierbij bespreken we ook ideeën voor doorontwikkeling van de kaarten en koppelingen met ander klimaatinformatie.

Project Hittestraat: Schaduwmakers voor koele plekken in de buitenruimte.

Door Dante Föllmi, onderzoeker bij de Hogeschool van Amsterdam, en Loeki den Uyl, projectleider innovatie bij de gemeente Amsterdam.

Een onderzoek naar de effectiviteit van verschillende type mobiele schaduwmakers gemeten op de Oosterdokskade in Amsterdam

In de sessie worden de resultaten van verplaatsbare schaduwmakers zoals pergola's, constructies voor klimplanten of boomeilanden om hitte-stress tegen te gaan in de openbare ruimte besproken. In dichtbebouwde gebieden zijn traditionele oplossingen, zoals het aanplanten van bomen of brede groenzones niet altijd mogelijk. Bijvoorbeeld door een complexe ondergrond van kabels & leidingen, (ondergrondse) parkeergarages, hoge grondwaterstand of omdat de openbare ruimte multi-inzetbaar moet zijn en daarom tijdelijke of verplaatsbare maatregelen meer gewenst zijn. 

Er wordt gekeken naar de effectiviteit op koeling, gebruikerservaring en beleving (Dante Föllmi) en de inpasbaarheid en verdere uitrol van dit soort maatregelen in het beleid (Loeki den Uyl).

Planten, de prettigste schaduwmakers in de stad!

Door: Heidi Kamerling, practor bij Yuverta

Planten zorgen niet alleen voor schaduw maar ook voor verkoeling in de stad. Hoe meer blad, des te meer huidmondjes, hoe groter dit effect. Maar hoe werkt dit nu precies? Bomen zijn vaak een logische keuze maar helaas kan dat niet overal in het hoog stedelijk gebied. Vanuit het KIEM project 'PERGOLA' hebben we ervaringen opgedaan in de verkoelende werking van klimplanten op pergola constructies. In het vervolgproject RAAK 'Schaduwmakers' gaan we dit verder uitbouwen. Daarin zal meer focus komen te liggen op slim design, waterberging van de constructies, sortiment maar ook ‘meekoppelkansen’ zoals biodiversiteit en welzijn. Een mooie samenwerking tussen Gemeente Amsterdam, Utrecht, HvA, Yuverta en diverse MKB-partners. Graag kijk ik met jullie naar de toekomst van steden met veel groene schaduwmakers.

Zomercomfort vanuit ontwerptechnisch perspectief

Door: Saskia Hegeman, Business developer bij Nieman Groep

Zomercomfort wint aan belang in zowel de nieuwbouw- als renovatieopgave. Over de hele keten - van gebiedsontwikkelaar tot verhuurder - groeit de aandacht voor dit multidimensionale vraagstuk: de bouwregelgeving biedt beperkt houvast, bewonersbeleving speelt een grote rol en er zijn oplossingen denkbaar in gebied, gebouw en gedrag. In deze sessie zetten we voor u op een rijtje hoe de warmere zomers van de toekomst zich verhouden tot ontwerpberekeningen die we maken en gebouwen die we (ver)bouwen.

Hitte in Amsterdamse woningen

Door: Britt Bourguignon, Adviseur energietransitie, bij Ingenieursbureau Gemeente Amsterdam

Veel Amsterdammers hebben nu al last van hitte in hun woning, en dit zal in de toekomst toenemen. Met behulp van simulaties hebben we onderzocht waar in de stad dit risico het grootst is en met welke maatregelen oververhitting kan worden voorkomen. Uit het onderzoek blijkt dat veel woningen nu al te maken hebben met oververhitting, en dat dit door klimaatverandering verder zal toenemen. Passieve maatregelen, zoals zonwering en ventilatie, kunnen hitte in woningen in Amsterdam sterk verminderen. In sommige buurten zijn echter aanvullende oplossingen nodig vanwege beperkte mogelijkheden.

Warmtestress en zomercomfort         

Door: Jan Kees Gijsbers, Senior Adviseur Kennis, de Alliantie

In mijn presentatie wil ik de deelnemers meenemen in onze praktijkervaringen achter de voordeur van onze bewoners met warmtestress. Uit deze ervaringen willen wij kansen genereren voor het verbeteren van het zomercomfort in bestaande bouw en lessen om mee te geven bij het ontwikkelen van nieuwbouw. Dit geeft richting aan de vervolgacties voor de periode 2026-2030.

Hoe organiseren wij het proces en nemen wij onze collega’s mee met trainingen om deze werkwijze om hittestress aan te pakken te implementeren? 

Ten aanzien van een gezondheidslabel voor woningen zal ik aangeven hoe een corporatie hiertegen aan kijkt.

De gezonde stad begint achter de voordeur

Door: Bart Baselmans, hoofddocent Climate, Health & Technology bij de Hogeschool van Amsterdam

Een gezonde stad is ook een klimaatbestendige stad. Juist in kwetsbare wijken komen klimaatrisico’s, slechte woonkwaliteit en gezondheidsverschillen vaak samen. In deze bijdrage staat de vraag centraal hoe communitypreventie kan helpen om die samenhang eerder zichtbaar en bespreekbaar te maken. HARTstikke Gezond laat zien hoe bewoners laagdrempelig in de wijk bereikt kunnen worden, en hoe signalen over vocht, schimmel, benauwdheid, astma en hittestress dichter bij de leefwereld van bewoners naar boven komen. Daarmee wordt duidelijk dat klimaatadaptatie niet alleen gaat over stenen, groen en water, maar ook over bewoners, woningen en gezondheid. Vanuit een breed consortium wordt verkend hoe vroegsignalering en opvolging beter georganiseerd kunnen worden, juist op plekken waar de gezondheidsimpact van klimaatverandering het grootst is.

Heat-related excess mortality at municipality and district level in the Netherlands   

Door: Aisha Ndiaye, PhD candidate in Environmental Epidemiology at the RIVM 

In this presentation, we share the results of our epidemiological analysis of heat-related excess mortality in the Netherlands at neighborhood (wijk)- and municipality (gemeente)-level. Using high-resolution temperature data, and individual-level mortality records we assessed small-area level impacts of heat on mortality. We created detailed maps of wijk- and gemeente-specific standardized excess mortality rates due to heat. These findings illustrate spatial differences in heat-related mortality within the Netherlands, offering an insight into local risk patterns.

Hittebeleving, gedrag en risicoperceptie tijdens hittegolven in Nederland            

Door: Eline van de Kamp, onderzoeker bij de Vrije Universiteit Amsterdam

In welke mate ervaren mensen hinder tijdens een hittegolf, en waarom nemen sommigen beschermende maatregelen terwijl anderen dat niet doen? In deze presentatie delen we inzichten uit een onderzoek onder 50-plussers tijdens een hittegolf in de zomer van 2023 in Limburg. We onderzochten verschillen in hittebeleving, gezondheidsklachten, risicoperceptie en beschermend gedrag tussen groepen met uiteenlopende risicofactoren. Daarnaast analyseerden we in welke mate verschillende maatregelen genomen werden, en welke factoren de adoptie van deze maatregelen beïnvloedt.

Warmtewerende oppervlakten           

Door: Anna Solcerova, docent-onderzoeker bij de Hogeschool van Amsterdam, en Joes Sjerps, junior onderzoeker bij de Hogeschool van Amsterdam

In deze presentatie wordt een onderbouwde kijk gegeven op “warmtewerende oppervlakken” in de stad. Op basis van een uitgebreide literatuurstudie naar meer dan 80 onderzoeken laten we zien hoe materiaaleigenschappen als albedo, warmteopslag, thermische traagheid en emissiviteit de energiebalans van straten, daken en gevels beïnvloeden, en welke rol water en groen daarin spelen. We laten zien waarom de vaak gebruikte richtlijn van 40–50% warmtewerende oppervlakken onvoldoende onderbouwd is, en schetsen bouwstenen voor contextafhankelijke, praktijkgerichte richtlijnen voor hittestressreductie.

Hitte op de kaart – wat brengt de Klimaateffectatlas in beeld, en wat niet?

Door: Lisette Klok, onderzoeker en adviseur bij Stichting Climate Adaptation Services

De Klimaateffectatlas biedt inmiddels diverse kaartverhalen en indicatoren die helpen om hitte in buurten en gebouwen zichtbaar te maken. In deze presentatie laten we zien welke ruimtelijke informatie landelijk beschikbaar is via de kaartverhalen en het buurtdashboard. Ook vertellen we hoe deze informatie gebruikt kan worden voor stresstesten hitte. Thema’s als gevoelstemperatuur, schaduw, hitte in gebouwen, gezondheid en sociale kwetsbaarheid komen daarbij aan bod. Tot slot kijken we vooruit: welke kennis en data ontbreken nog om betere keuzes te maken voor koele, groene en gezonde buurten?