Hogeschool van Amsterdam

Centre of Expertise Applied Artificial Intelligence

AI Technology for People maakt eigen magazine

‘Bij ons staat altijd de mens centraal’

Het fonkelnieuwe Centre of Expertise Applied AI van de HvA - tevens onderdeel van de Amsterdamse coalitie AI Technology for People - geeft in het magazine aan wat zijn kernprincipe is: toegepaste AI voor de mens. Voor zijn speciale uitgave over AI bracht wetenschappelijk tijdschrift New Scientist alle initiatieven van AI Technology for People samen. Lees hier de bijdrage van het CoE Applied AI.

Tientallen gedaantes bewegen door het beeld. Kriskras kruisen mensen, duiven en voertuigen elkaars paden. Een kunstmatig intelligent algoritme analyseert de video-opnames van het tafereel, met één doel: tellen hoeveel mensen hier bij Amsterdam Centraal in en uit taxi’s stappen. De kunde van de AI staat buiten kijf. Aan de hand van miljoenen voorbeelden heeft het zichzelf, onder supervisie, geleerd om bewegende mensen en auto's feilloos te herkennen. Maar geconfronteerd met de chaos van Amsterdam Centraal, inclusief langsrijdende fietsers en beeldvullende trams, begint de AI te stotteren. Er zijn zojuist tien mensen tegelijk uit één taxi gestapt, rapporteert het algoritme.

Nanda Piersma haalt de anekdote met een glimlach aan. Voor de wetenschappelijk directeur van het Centre of Expertise Applied AI (ECAAI) is het geen nieuws meer dat algoritmes die in een ‘schone’ en gecontroleerde setting goed genoeg werken om academische promoties af te dwingen, in onvoorspelbare stedelijke omgevingen soms struikelen. ‘Dat is op zich begrijpelijk,’ stipt ze aan, ‘maar als we de vruchten van de AI-revolutie willen delen met de gehele samenleving, dan is het cruciaal om ook die laatste vertaalslag te maken. Naar concrete toepassingen van AI waar lokale bedrijven, overheden en burgers daadwerkelijk mee kunnen werken.’

Het ECAAI van de Hogeschool van Amsterdam (HvA) heeft in die vitale taak een streepje voor, dankzij zijn diepe wortels in de praktijkwereld. Piersma: ‘De academische instellingen verrichten baanbrekend onderzoek, wij bouwen bruikbare toepassingen. Daarom is de samenwerking in Amsterdam zo belangrijk. Als we een AI creëren om de bruggen en kademuren van Amsterdam te analyseren op hun structuurkracht, dan hoeft dat echt geen PhD’s op te leveren. Het moet vooral voorkomen dat die bouwwerken instorten. Revolutionaire AI en toepasbare AI zijn twee totaal verschillende dingen maar ze hebben elkaar wel nodig.’

Co-creatie in labs

Wat essentieel is voor het bouwen van praktische AI, blijkt uit de werkwijze van de zeven verschillende AI-labs van het ECAAI. Bedrijven of andere partijen kunnen in elk lab in co-creatie met experts, programmeurs en studenten oplossingen ontwikkelen voor de kwesties waar zij mee worstelen. Zo werkt het Legal Tech Lab nauw samen met juridisch hulpverlener ARAG om algoritmes te trainen die kunnen beoordelen of een strijd om hogere ontslagvergoeding zinvol is. Het Responsible AI Lab probeert samen met werknemers van ZiggoVodafone de AI te verbeteren die op basis van een foto van de meterkast kan zien of er een monteur langs moet komen om de decoder van Ziggo te installeren.

‘Dat kan een heleboel frustrerende telefoontjes met de klantenservice schelen. Onderzoek wijst uit dat klanten dat bestempelen als belangrijkste irritatiefactor’, vertelt Katrien de Witte, operationeel directeur van het ECAAI. Co-creatie is het absolute kernprincipe binnen elk AI lab, benadrukt Piersma. ‘We gaan niet uit de losse pols algoritmes schrijven die ons toevallig briljant lijken. We luisteren nauw naar de mensen uit het werkveld. Zij zijn de experts op de grond en begrijpen het beste waar de praktische problemen zitten. Bij zorgkwesties werken we dus samen met verplegers. Bij de afvalvoorziening staan we naast de vuilnisman. Dat is wat we met co-creatie bedoelen.’

Katrien de Witte en Nanda Piersma van het Centre of Expertise Applied AI in de New Scientist-special. Foto: Bram Belloni

De wetenschappelijk directeur kent genoeg voorbeelden van geniale oplossingen die door gebrekkige co-creatie niet in de praktijk werken. Zoals de slimme beademingsmachines. Deze hoogstaande apparaten beschikken over sensoren en algoritmen waarmee ze nauwkeurig kunnen meten hoeveel ademsteun een patiënt op de ic nodig heeft. Een voortreffelijke innovatie, want volledige overname van de ademhalingsfunctie kan een patiënt na verloop van tijd ernstig verzwakt achterlaten.

Verschillende Nederlandse ziekenhuizen hebben de slimme beademingsmachines daarom aangeschaft. Piersma: ‘Maar wat zien we in de praktijk? Artsen en verpleegkundigen op de ic zetten die slimme functie uit. Ze vertrouwen het niet als er plots nauwelijks zuurstof meer wordt geleverd. Want heeft de patiënt echt geen zuurstof meer nodig, of is het apparaat defect en ligt de patiënt op sterven?’ Omdat tijdens de ontwikkeling te weinig rekening is gehouden met het perspectief van de mensen op de werkvloer, ontbreekt het vertrouwen in de AI en blijven haar indrukwekkende capaciteiten onbenut.

Sociale robot

Dat het ook anders kan bewijst het Centre for Market Insights, een van de zeven AI-labs. Het CMI heeft zich op een bekend probleem gestort. De verschraling van winkelcentra. Fysieke winkels verliezen de strijd van online shoppen en dus neemt door heel het land de leegstand toe. ‘Idealiter veranderen winkelcentra meer richting belevingsgebieden’, stelt De Witte, ‘waar je niet alleen heen gaat voor een T-shirt en een pak havermout, maar om een bijzondere dag te beleven.’ Klinkt goed natuurlijk, maar wat is er precies nodig voor die transformatie?

Eén mogelijke oplossing woont in het Wibauthuis, het hoofdgebouw van de HvA. Soms kom je haar tegen in de gangen: een witte, gladde, 120 centimeter lange entiteit. Wie dat wil kan een conversatie met haar aanknopen, want Pepper geldt als ‘s werelds meest geavanceerde programmeerbare sociale robot. Dankzij een arsenaal aan sensoren kan ze menselijke emoties herkennen en daarop reageren.

De HvA heeft Pepper aangekocht om samen met winkeliers te experimenteren met mogelijke rollen die robots in de toekomst in winkels kunnen vervullen. Als bewegelijke helpdesk bijvoorbeeld, of als corona-immune host, of kindvriendelijke attractie. ‘De winkeliers worden bij elke stap in de projectketen betrokken’, vertelt De Witte. ‘Ze krijgen dus niet straks een praatgrage robot in hun winkel gezet waar ze met argwaan naar kijken.’

Argwaan en scepsis vormen sowieso een struikelblok naar soepele implementatie van kunstmatige intelligentie, weet het directionele duo van ECAAI. In gesprekken met partijen uit de bouwsector, zorg en onderwijs merken ze soms sterke weerstand en vrees op. Algoritmen en robots zouden banen afpakken en werk ontmenselijken. Co-creatie kan aan die vrees een einde maken, oordeelt Piersma. ‘Bij ons staat altijd de mens centraal. Samen zoeken we ijvoorbeeld uit hoe AI of Data Science werknemers op de vloer kan helpen minder tijd kwijt te zijn aan ‘robotische’ taken, zoals de administratie, waardoor er mee tijd vrijkomt voor individuele aandacht voor leerlingen en patiënten. Kunstmatige intelligentie kan onze samenleving dus juist vermenselijken. Dat besef helpt organisaties om AI-ready te worden.’

Slimme vloerkleden

Nanda Piersma zelf is al decennialang AI-ready. Ze is opgegroeid met een dieet van sciencefictionboeken en -series. ‘Wie enige tijd met Nanda werkt gaat vanzelf met een optimistische AI-bril naar de wereld kijken. Al snel besef je: er zijn nog zoveel onbenutte mogelijkheden. Al denkt zij soms wel een paar stappen verder dan ik’, geeft De Witte toe. Waar de een slimme stofzuigers interessant vindt, denkt Piersma al na over slimme vloerkleden, die stof en kruimels automatisch afvoeren. ‘Geloof mij, wij staan nog maar aan het begin van de AI-revolutie’, zegt Piersma.

Zij wijst naar een tafel in de Leeuwenburg waar een Lego-robotje rondrijdt. Geprogrammeerd door HvA-studenten. ‘De tijd dat alleen studenten van technische opleidingen met AI te maken krijgen is voorbij. Vanuit de ervaringen in de labs willen we alle opleidingen upgraden. Zodat straks alle 55.000 studenten hier qua kennis en mindset AI-ready de deur uit gaan. Alle beroepen waar we hen voor opleiden, zullen onder invloed van AI namelijk veranderen. Er valt nog een wereld te winnen. En als we AI in dienst blijven stellen van de mens, in plaats van andersom, wordt dat een heel leuke en interessante wereld.’

Gepubliceerd door  Applied Artificial Intelligence 5 februari 2021