Hogeschool van Amsterdam

Centre of Expertise Applied Artificial Intelligence

'HvA-student moet kritische houding hebben rond digitalisering'

Interview met Marleen Stikker, nieuwe Professor of Practice aan de HvA

19 jan 2021 15:29 | Faculteit Digitale Media en Creatieve Industrie

Marleen Stikker is bekend van Zomergasten, stond aan de wieg van Waag, en houdt ons steeds voor: we hebben de keuze voor een ander internet. Een eerlijker internet, waarin onze rechten gewaarborgd zijn. Het recht om niet gemanipuleerd en genudged te worden. Het recht om je niet continu bekeken te voelen. De HvA benoemt haar 28 januari tot Professor of Practice. Wat kunnen we verwachten?

Een boze menigte bestormde onlangs het Capitool. Media links en rechts zijn het er over eens dat de tweets van president Trump een belangrijke rol speelden tijdens en voor de opstand. Het is een actueel en heftig voorbeeld van hoe internet een democratische maatschappij kan ondermijnen.

Internetpionier Marleen Stikker is er al langer duidelijk over: we kunnen ons niet de luxe permitteren om af te wachten, als het om digitale technologie gaat. Internet en alle aanverwante technologieën, zoals A.I. (artificiële intelligentie) zijn te belangrijk om aan een handjevol grote bedrijven over te laten, want onze waarden als persoon en samenleving staan op het spel. Het is daarom tijd om dit te veranderen, en de macht terug te grijpen.

Wat ga jij veranderen aan de HvA?

“Mijn rol als Professor of Practice gaat over drie gebieden: onderwijs, onderzoek en de organisatie. Voor het onderwijs geldt dat we een kritische houding rond digitalisering willen ontwikkelen in álle opleidingen. Want dit bewustzijn is te belangrijk om alleen bij de opleiding ICT neer te leggen. Ook als je een opleiding volgt tot leraar op de middelbare school, of controller wordt, moet je hier voor je vakgebied vanaf weten.

Ik ga onder meer gastcolleges geven; aangezien ik een halve dag per week ben aangesteld, doe ik dat samen met collega Sander van der Waal van De Waag en anderen. Daarnaast kunnen studenten meedoen aan projecten zoals het ontwikkelen van een veilig digitaal Amsterdam voor 2025, onderdeel van de viering van Amsterdam 750 jaar. En Public Spaces, waarin we veilige alternatieven voor sociale media ontwikkelen.

Ik zie ook uit naar de praktische vertaling in de bedrijfsprocessen en organisatie van de HvA. Wat voor systemen gebruiken we op de hogeschool? Hebben studenten regie op eigen data? Hier willen we studenten ook zeggenschap in geven. Maar denk ook aan criteria voor inkoop: uiteindelijk moet dit leiden tot heel simpele, duidelijke keuzes; zoals nu op het gebied van duurzaamheid gebeurt met het recyclen van coffeecups.”

Wat betreft onderzoek ga ik lectoren betrekken bij de Public Stack, een framework voor een alternatief internet, dat Waag met partners heeft ontwikkeld. Ook zal ik bijdragen aan lopende onderzoeksprogramma’s, zoals het HvA-brede Responsible A.I."

Hoe sta je tegenover niet-kritische internetgebruikers? Sommige studenten willen juist voor Silicon Valley werken, of geld verdienen met een app.

“Technologie is niet neutraal, daarom is een kritische houding belangrijk. Technologie is een verlengstuk van macht; daar moet je je van bewust zijn. Júist als je er enthousiast over bent en een actieve rol wilt spelen.

Het is goed als je jezelf vragen kunt stellen. Hoeveel macht mogen technologiebedrijven over het leven hebben? Is het te verantwoorden dat ik data van mensen gebruik, om hun gedrag te beïnvloeden? Wat is de ecologische footprint van al die datacenters en digitale infrastructuur, en weegt dat op tegen de voordelen? Is kunstmatige intelligentie werkelijk ‘intelligenter’ dan sociale of emotionele intelligentie?

Je kunt, ook als student, bewuste keuzes maken voor wie je wilt werken: voor bedrijven die misbruik maken van hun machtspositie, of voor bedrijven die zich inzetten voor publieke waarden. En wil je als ondernemer aan de slag, zorg dan dat je niet met het verkeerde soort kapitaal in zee gaat. Veel startups raken verstrikt in dezelfde verdienmodellen als de big tech-bedrijven, en dat is op lange termijn niet houdbaar. Neem, kortom, mede je verantwoordelijkheid om te zorgen dat technologie democratisch blijft.”

Staat de HvA nog in de kinderschoenen, als het gaat om kritisch omgaan met digitale technologie?

“Het bewustzijn is er in ieder geval; dat blijkt wel uit mijn aanstelling. Digitalisering is een belangrijk thema voor de HvA, daarom word ik hier ook Professor of Practice. Eerder is Kate Raworth aangesteld als Professor of Practice voor Duurzaamheid, en er komt nog een derde PoP voor Diversiteit.

Dat de hogeschool hiervoor openstaat, betekent dat zij ook veranderingen inzet op de grote thema’s die de maatschappij hoe dan ook raken. We kunnen er niet omheen. Inclusieve en veilige digitalisering moet net zoiets worden als voedselveiligheid; je moet ervan uit kunnen gaan dat het goed geregeld is.”