Hogeschool van Amsterdam

Jongeren en geld

Schulden voorkomen door jongeren te leren toekomstgericht te denken

Volgens onderzoek van het Nibud heeft 37% van de mbo-studenten van 18 jaar en ouder één of meer schulden. Het zorgelijke hieraan is dat bijna de helft hiervan dit niet als een probleem ervaart. Dat was aanleiding voor de HvA om onderzoek te doen naar de financiële geletterdheid van jongeren.

Accepteer de marketingcookies om deze video te zien

Volgens onderzoek van het Nibud heeft 37% van de mbo-studenten van 18 jaar en ouder één of meer schulden. Dat was aanleiding voor de HvA om onderzoek te doen naar de financiële geletterdheid van jongeren.

Aisa Amagir, als onderzoeker verbonden aan het lectoraat didactiek van de maatschappijvakken, onderzocht in hoeverre jongeren beschikken over de juiste kennis, vaardigheden, attitude en gedrag om alledaagse financiële beslissingen te nemen en welke factoren daarop van invloed zijn.

Daarnaast deed ze een literatuurstudie naar financiële educatie programma’s en onderzocht welke kenmerken programma’s hebben die goed blijken te werken. Op basis van deze resultaten heeft ze het programma SpaarWijs ontwikkeld en de effecten daarvan gemeten onder 713 vmbo-leerlingen.

Toekomstgericht

Leren door te doen en ingaan op beslissende momenten in het dagelijks leven van een leerling zijn cruciaal, merkte Amagir. "Je moet het niet hebben over hun pensioen, want dat is te ver weg. Maar bijvoorbeeld wel over het betalen van hun studie of over de kosten die ze kwijt zijn als ze op kamers gaan. Daarnaast is het van belang dat je hen niet alleen op korte termijn, maar ook toekomstgericht leert denken.”

Dromen

Met docenten en leerlingen ontwierp ze een onderwijsprogramma, SpaarWijs, en introduceerde dit op zestien verschillende scholen. Amagir: “SpaarWijs start met de vraag ‘Hoe kun je je dromen bereiken?’ Op die manier zijn leerlingen al bezig met toekomstgericht denken. Vervolgens stelden ze een spaardoel op voor de komende 6 maanden tot een jaar."

Dat spaardoel kwam de hele lessenreeks terug. Hierdoor leerden leerlingen door te doen. "Ze waren verrast dat ze niet alleen oefenden, maar echt ergens voor moesten sparen,” aldus Amagir.

‘Red-bull factor’

“Uit onderzoek weten we dat we niet altijd rationeel handelen als het om geld gaat. In SpaarWijs zijn daarom elementen uit de gedragseconomie verwerkt.” Zo is er aandacht voor de Latte-Factor: geld uitgeven aan kleine dingen zonder je daarvan bewust te zijn, zoals een Café Latte op het station. Op jaarbasis kan dit oplopen tot een hoog bedrag, dit geld konden ze dan juist opzij leggen. Het is niet erg als je graag koffie drinkt op het station of bij een espressobar, maar als je inkomen plotseling terugvalt en je blijft het doen, dan heeft dat natuurlijk wel consequenties, dan heb je geen grip meer op geld! Nu drinken de meeste 15-jarigen geen koffie op het station, maar ze kopen wel zo drie blikjes Red Bull op een dag.” Een van de leerlingen vond de term ‘Red-Bull Factor’  dan ook beter passen voor jongeren.”

Ouders

Amagir concludeerde uit haar vooronderzoek dat financiële educatie niet alleen op kennis gericht moet zijn, maar ook op houding en gedrag: “Er zijn al een aantal scholen die financiële educatie aanbieden en daar zien we een positief effect op de kennis van leerlingen. Alleen zien we niet dat hun houding of gedrag hierdoor ook verandert. Dit gebeurt eerder door gesprekken met ouders en peers."

Ook worden de ouders betrokken door leerlingen opdrachten mee te geven die ze met hun ouders moesten bespreken. "We weten uit onderzoek dat dat het grootste effect sorteert. Maar helaas krijgt niet iedereen een financiële opvoeding van huis mee. Daarnaast is praten over geld nog altijd taboe."

Amagir vindt dan ook dat het financieel weerbaarder maken van jongeren niet alleen een verantwoordelijkheid is voor de ouders. "Het gaat hier om een gedeelde verantwoordelijkheid, ook de school zou een rol moeten spelen."

Meer informatie

Het onderzoek naar financiële geletterdheid onder jongeren kwam tot stand binnen het lectoraat didactiek van de maatschappijvakken

Leestips:

- Wijzer in geldzaken

Schulden te lijf met financiële les op school

- SaveWise: The design of a financial education in the Netherlands

 

Gepubliceerd door  Afdeling Communicatie 29 november 2019

mw.  A. Amagir (Aisa) MEd

Promovendus, cluster Maatschappijvakken

Tel: 0621155464
a.amagir@hva.nl
Bekijk profiel