SONETTO ondersteunt gezondheid gepensioneerden in Europa

‘Wanneer je ouder wordt, neemt je spiermassa op natuurlijke wijze af (sarcopenie, red.)’, start Josje Schoufour. ‘Vanaf de pensioenleeftijd groeit het risico op obesitas en sarcopenie. Toch steken chronische ziekten vaak pas écht de kop of vanaf een jaar of 70. Daarom is het pensioen zo’n mooi moment om mensen te ondersteunen bij het ontwikkelen en/of behouden van een gezonde leefstijl. Mensen maken dan toch al een grote verandering door.’

Europese samenwerking

Josje Schoufour is hoofddocent bij de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Ze doet onderzoek voor het lectoraat Voeding en Beweging. Binnen het 3-jarige onderzoeksproject SONETTO is ze projectleider. Het onderzoek is een samenwerkingsproject tussen verschillende Europese landen: Spanje, Oostenrijk, Frankrijk, Tsjechië, Italië en Nederland. Ons land wordt via Regieorgaan SIA met € 600.000 gefinancierd vanuit de Transforming Health and Care Systems-call, onderdeel van het Horizon-Europe-programma. De totale financiering voor het project bedraagt € 1,7 miljoen.

De Nederlandse samenwerkingspartner binnen SONETTO is de Haagse Hogeschool (HHs). Jacqueline Langius is er hoofddocent bij de opleiding Voeding en Diëtetiek en senior onderzoeker voor het lectoraatRevalidatie en Technologie(opent in nieuw venster). Ze richt zich in haar onderzoek met name op blended care (een combinatie van fysieke en online behandeling, red.) en andere technologie die door diëtisten wordt gebruikt. Langius: ‘We hebben een kleine 4 miljoen gepensioneerden in Nederland. Hun ervaren gezondheid is over het algemeen best goed. Maar als je kijkt naar cijfers, dan heeft meer dan 50% van onze ouderen overgewicht en kampt ongeveer 80% met chronische ziekten, zoals diabetes, hart- en vaatziekten en artrose.’

Grootschalig online platform

SONETTO is een vervolg op het SO-NUTS-onderzoek. Schoufour: ‘We richten ons op het voorkomen van sarcopene obesitas (te veel lichaamsvet en te weinig spiermassa en -functie) bij ouderen rond de pensioenleeftijd door middel van voeding, beweging en creatieve technologie. Sarcopene obesitas is een groot probleem dat niet altijd tijdig wordt herkend door zorgprofessionals.

Tijdens het SO-NUTS-project(opent in nieuw venster) onderzochten we hoe we mensen rond hun pensioen het beste konden begeleiden met een applicatie om hun leefstijl te verbeteren. Vervolgens ontwikkelden we een eerste prototype dat we testten bij 100 deelnemers in Europa. Deze applicatie willen we binnen SONETTO doorontwikkelen tot een grootschalig, online platform dat we breed kunnen aanbieden aan gepensioneerden én zorgprofessionals in Europa. Daarbij ontwikkelen we een training om professionals te leren omgaan met digitale techniek.’

Het verschil in levensverwachting tussen gepensioneerden in Europa is zo’n 2-3 jaar. Schoufour: ‘De pensioensystemen, pensioenleeftijd en zorgsystemen verschillen sterker. In Nederland is de pensioenleeftijd bijvoorbeeld strak bepaald; in Tsjechië zie je nog ouderen boven de 80 in betaalde functies. In Nederland mag iedereen vanuit de basisverzekering 3 uur per jaar naar een diëtist. In landen als Italië en Spanje zijn diëtisten veelal verbonden aan het ziekenhuis.

Vanwege deze verschillen wordt bij de start van SONETTO onderzocht hoe de primaire zorg (zorg zonder verwijzing, red.) en preventie is georganiseerd in de betrokken landen. Waar verschillen we? En wat kunnen we van elkaar leren? Tegelijkertijd zoeken we met elkaar naar een werkbare definitie voor sarcopene obesitas. Daarbij ontwikkelen we een online platform dat rekening houdt met de wensen van zorgverleners en gepensioneerden. Én een training in digitale techniek voor zorgverleners.’

Trainen en testen

Wanneer het online platform en de training gereed zijn, wordt de focus verlegd naar het trainen van de zorgprofessionals. Langius: ‘Paramedici werken nog weinig met blended care. Tijdens dit onderzoek ontwikkelen we een aantal e-learnings, waarin we uitleggen hoe je blended care kunt inzetten, welke voordelen het heeft binnen je behandelprogramma én hoe je sarcopene obesitas kunt voorkomen en behandelen. Uiteraard worden de e-learnings in verschillende talen vertaald en afgestemd op de betrokken landen en hun cultuur.’

Schoufour: ‘Wanneer de professionals getraind zijn, wordt het platform getest onder 500 gepensioneerden met een BMI van 27 of hoger uit de verschillende landen. Deze mensen lopen risico op het ontwikkelen van sarcopene obesitas en gaan onder begeleiding van een professional, mét gebruik van de app, proberen vetmassa te verliezen en spiermassa op te bouwen door een combinatie van gezonde voeding en voldoende beweging. Na 6 maanden meten we of mensen inderdaad vetmassa verliezen en spiermassa en fitheid ontwikkelen en/of behouden.’

Langius: ‘Tijdens het gehele proces werken studenten van de HvA en de HHs mee. Zij kunnen deelonderzoek uitvoeren en praktische tools ontwikkelen. Denk aan filmpjes, teksten en/of recepten voor het platform. Ook is er bij de HHs een leerwerkplaats – Healthpoint - waar studenten de applicatie kunnen testen.’ Schoufour: ‘Wanneer de applicatie gereed is, helpen de Europese koepelorganisaties European Federation of the Associations of Dietitians (EFAD) en de European Association for the Study of Obesity (EASO) met het breed toegankelijk maken van de e-learnings voor professionals.’

Gezonder oud worden

Gedurende het onderzoek hebben de verschillende landen en instellingen hun eigen verantwoordelijkheden. Schoufour: ‘Toch leert de ervaring dat we veel samenwerken. Met elkaar hebben we een berg aan kennis in huis en dát leidt uiteindelijk tot een mooier product.’

Waar de onderzoekers uiteindelijk op inzetten? Schoufour: ‘Ik hoop dat zorgprofessionals zich meer bewust worden van de risico’s van sarcopene obesitas. Daarnaast hoop ik natuurlijk op een online platform waar mensen enthousiast mee aan de slag willen.’ Langius: ‘Uiteindelijk hoop ik dat we stimuleren dat ouderen gezonder oud worden en dat blended care meer wordt ingezet. Zodat onze zorg betaalbaar blijft.’