Hogeschool van Amsterdam

LO in Beweging

Leren vallen en weer opstaan

De pedagogische benadering bij turnen werkt goed

25 mrt 2021 14:46 | LO in Beweging

De turnsport ondergaat een grote verandering; de trainingsaanpak moet anders, het pedagogische perspectief moet voorop. De Amsterdamse turnvereniging Turnz liet zich inspireren door de Amerikaanse turncoach Aimee Boorman. Stephanie Hermans, docent Turnen aan de Academie voor Lichamelijke Opvoeding (ALO) én Turnz-trainer, was erbij aanwezig: “We gaan een aantal taboes doorbreken.”

Stephanie Hermans, docent ALO HvA

Stephanie Hermans

Pedagogische aanpak

Stephanie Hermans (40) deed zelf de ALO en werkt er nu als turndocent in het docententeam van het tweede studiejaar: “Door mijn opleiding ben ik didactisch goed onderlegd en weet ik welk effect verschillende didactische methodes op studenten, leerlingen en sporters heeft.” Haar kennis en ervaring neemt ze ook mee naar Turnz, waar ze trainster is van pubermeiden en jongvolwassenen die 1e en 2e divisie turnen, vlak onder de Nederlandse top: “Het is heel leuk en belangrijk om meiden in deze levensfase enthousiast te houden voor de sport. In de jongere jaren is turnen al snel leuk omdat er een grote motorische ontwikkeling plaatsvindt en kinderen rap vooruitgaan. Op oudere leeftijd is - ondanks het individuele karakter van de sport - de sociale groep heel belangrijk en de wijze waarop ze worden gestimuleerd.”

Grensoverschrijdend

Wereldwijd blijkt dat er in de turnwereld aan de top sprake is van grensoverschrijdend gedrag van trainers. Turnsters worden onder druk gezet om te presteren, uitgescholden of vernederd als het niet lukt. In sommige gevallen is er sprake van fysieke mishandeling en zelfs seksueel misbruik. Ook Nederlandse trainers hanteerden van oudsher schadelijke trainingsmethoden en zijn op non-actief of onder toezicht van de turnbond (KNGU) gesteld.

Nu de turnwereld is wakker geschud en men hopelijk openstaat voor verandering, neemt Turnz graag de voortrekkersrol. “Het management wil graag de verandering stimuleren en dat doen ze in de eerste plaats ook door kritisch naar het eigen handelen te kijken en te leren van het verleden. Veel van mijn collega’s bij Turnz zijn ook afgestudeerd aan de ALO, dus er is volop pedagogische kennis in huis die we gezamenlijk willen inzetten.”

Concurrenten uitnodigen

Op initiatief van Turnz kwam de Amerikaanse turncoach Aimee Boorman naar Nederland, omdat de club zich graag laat inspireren door deze ervaringsdeskundige (vroeger was ze turnster en daarna een succesvolle trainster). Stephanie: “Voor de workshop van Boorman nodigden we ook trainers uit van andere turnverenigingen in de omgeving, omdat het tijd wordt dat we het turnsysteem met z’n allen van binnenuit veranderen.” Binnen de huidige Nederlandse turncultuur is er sprake van stevige onderlinge concurrentie. Het ging lange tijd vooral om de resultaten. “De tijd is rijp om naar het trainen als een proces te kijken.”

Against the odds

Boorman maakt zich in Amerika ‘against the odds’ hard voor een menselijke trainingsaanpak waarin communicatie centraal staat. Ze trainde jarenlang Olympisch kampioene Simone Biles en sinds diens successen op de Spelen in Rio (2016) wijdt zij zich aan haar missie om de turnwereld te veranderen. “Ik vond het heel inspirerend om Boorman te horen spreken. Zij laat heel goed zien wat positive coaching in de turnzaal inhoudt. Ze is veel met de turnsters in gesprek, stelt vragen waardoor het echt een tweegesprek wordt. Voor mij was het - vanwege mijn pedagogische achtergrond, niet nieuw, maar wat vooral heel belangrijk is, is dat we dit gelijktijdig én met meer verenigingen omarmen en vormgeven. We willen de turncultuur echt veranderen.”

Leren vallen

“Als je didactisch goed wilt lesgeven, dan moet je methodisch goed zijn,” legt Stephanie uit. “We beginnen met spelenderwijs leren, vaak vanuit de grondvormen van bewegen. Je moet dus heel goed weten waar je naar toe werkt en welk brede scala aan oefeningen de student en turnster daar gaat brengen. 'Belangrijk bijvoorbeeld bij turnen is leren vallen, hierdoor kan je echt focus leggen op de techniek zonder dat angst in de weg staat."

Ze vertelt dat het bij het lesgeven en bij het turnen vooral gaat om uitproberen en grenzen verleggen. Als docent/trainer helpt Stephanie daar graag bij. “Feedback geven we op de oefening en niet op de persoon. Ik ben me zeer bewust van het onderliggende leerproces. Op de ALO leg ik studenten uit waarom we een bepaald proces zo doen, zodat zij het vervolgens weer kunnen toepassen in hun lessen. Dat neem ik ook mee de turnhal in en merk dat ‘mijn meiden’ daardoor ook veel zelfstandiger aan de slag kunnen.”

Samen op zoek naar motivatie

Natuurlijk is het ook soms nodig om te sturen, zowel bij studenten als bij turnsters: “Voor sommige studenten is het turnen op de ALO een ‘moetje’. Soms is een turnster even niet gemotiveerd.” De basis ligt voor Stephanie in het overlegmodel, in het motiverend lesgeven en trainen. “Je moet samen op zoek gaan naar de mogelijkheden. Met de pedagogische aanpak houden we het lesgeven voor iedereen leuk en uitdagend en zo maken we van de turntraining ook een fijn leerproces.”