Hogeschool van Amsterdam

Kenniscentrum Techniek

Learning Community Zero Emissie Service Logistiek

Als antwoord op de groeiende belangstelling in ons project zijn we in februari 2021 een Learning Community gestart. In deze community wisselen professionals, studenten, docenten en onderzoekers frequent kennis uit over zero emissie service logistiek.

De community:

  • Organiseert 2-wekelijks een vraag & inspireer-uur. Deze online bijeenkomst is open voor geinteresseerden uit het werkveld, onderzoek en onderwijs.
  • Verbindt bedrijven aan studenten (Logistiek, Mobiliteit, Engineering, Bedrijfskunde) en biedt studenten extra steun bij hun onderzoek.

Ook iets voor u?

Bent u werkzaam bij een (technische) servicebedrijf met een eigen wagenpark, of bij een bedrijf dat oplossingen voor zero emissie vervoer aanbiedt? Wilt u als opdrachtgever studenten laten werken aan uw vraagstuk? En kennis uitwisselen met andere professionals en onderzoekers? Mail dan voor meer informatie naar gasopelektrisch@hva.nl .

Community leden

Aanbieders: Easy Go Electric, Arval, Fiestdiensten.nl, DOCKR, Fleet Complete, Mego Mobility, BluekensEV, Cenex Group, Forty, Royal HaskoningDHV en Trens Solar Trains BV.

Gebruikers: Unica, Pantar, Breman, Eltag, ENGIE, Voskamp Groep, Technische Unie en Hemubo.

Overig: Techniek Nederland en Gemeente Amsterdam.

Bijeenkomsten

De bijeenkomsten van het 2-wekelijkse vraag & inspireeruur Zero Emissie Service Logistiek voor professionals, studenten en docent-onderzoekers vinden plaats op dinsdag van 14.00u tot 15.00u.

De agenda van de bijeenkomsten ziet er als volgt uit:

  • Kickstart en mededelingen
  • Presentatie vraagstuk gebruiker
  • Presentatie vraagstuk aanbieder
  • Ruimte voor discussie/vragen/inspiratie

Verslaglegging bijeenkomsten

Tijdens de eerste sessie hebben twee leden, Pantar en Easy go Electric een presentatie verzorgd voor de community. Leon Jurres - Consultant Wagenpark bij Pantar – ging in op de transitie naar een emissievrij wagenpark tussen nu en 2025. Bij Stichting Pantar werken 3000 mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, waarvoor de stichting inzet op elektrificatie van personenwagens, (bestel)bussen en scooters. Hij schets verschillende vraagstukken die hierbij een rol spelen:

  • Het optimaal benutten van het wagenpark, bijvoorbeeld door het anders plannen van ritten.
  • Analyseren van de behoefte per autoklasse, met name op het gebied van actieradius.
  • Uitbreiding van de huidige laadinfrastructuur. De capaciteit van het netwerk in werkgebied Amsterdam en Diemen speelt hierbij ook een rol.

Student Toegepaste Wiskunde, Qëndrim Salihu (Hogeschool van Amsterdam) gaat de komende maanden aan de slag met het analyseren van ritdata en de mogelijkheden voor het overstappen naar elektrische auto’s.

In de tweede presentatie vertelde Bob Kranenburg van Easy go Electric (aanbieder van LEVV) over het vraagstuk waarbij 2e jaars Engineering studenten (HvA) een compacte versie van een LEVV gaan ontwerpen. Het nieuw te ontwikkelen lichte elektrische vrachtvoertuig is gebaseerd op een brommobiel en heeft als voordeel dat alleen een bromfietscertificaat benodigd is. Ook mag het voertuig buiten Amsterdam op het trottoir geparkeerd worden.

De sessie werd afgesloten met een aantal aandachtspunten over de gewenste uitstraling en comfort van LEVV’s voor servicemonteurs.

Aanwezige partijen:

Arval, Breman, DOCKR, Easy go Electric, ELTAG, Fietsdiensten.nl, Fleet Complete, Gemeente Amsterdam, Mego Mobility, Pantar, Techniek Nederland, Technische Unie en Unica.

Auteur: Sander Onstein

Susanne (Projectleider HvA) start met het nieuws dat op 9 februari de Uitvoeringsagenda Stadslogistiek is ondertekent door bedrijven, branche/koepelverenigingen en gemeenten. Ook is www.opwegnaarzes.nl gelanceerd met nieuwsberichten en een kennisbank.

Tijdens de tweede sessie hebben twee leden, Breman (gebruiker) en Mego Mobility (aanbieder) een presentatie verzorgd voor de community.

Breman (1800 medewerkers) is een van de grootste installateurs van energiebesparende woningoplossingen in Nederland. Daniël van der Vegt (inkoopspecialist) ging in zijn presentatie in op een zo groot mogelijk emissievrij wagenpark bestaande uit ruim 1000 voertuigen (personenauto’s en bestelauto’s). Centraal in de presentatie stond de vraag: Hoe kan Breman haar klanten in autoluwe (binnen)steden vanaf 2025 bedienen? Daniël ging in op de oplossing om met een vrachtfiets de binnenstad in te gaan. Voordeel van de vrachtfiets is dat de monteur zoektijd naar een parkeerplaats bespaart + zich flexibel kan bewegen door de stad. Uitdagingen hebben te maken met de materiaalvoorziening en de bereidheid van monteurs om over te stappen op de vrachtfiets. Breman wil hiervoor een pilot opstarten nadat een afstudeerder dit vraagstuk, in opdracht van Royal HaskoningDHV verder heeft verkend.

In de tweede presentatie vertelde Terence Carter, oprichter van Mego Mobility , over hun initiatief om meerdere locaties in de stad aan te bieden waar klussers kunnen overstappen op klein elektrisch vervoer (vrachtfiets, scooter of Biro). Het voordeel: parkeerzoektijd en -kosten besparen. De eerste pilot overstaplocatie is gevestigd bij bouwmarkt Hornbach Amsterdam. De oplossing is bedoeld voor zowel ZZP’ers, als voor grote bouwbedrijven. Mego Mobility laadt de voertuigen op, zorgt voor het onderhoud, en biedt bij pech in de stad vervangend vervoer. Het bedrijf is op zoek naar nieuwe hub-locaties en gebruikers.

Belangrijkste ‘take aways’ uit de discussie:

  • Jos Sluijsmans van Fietsdiensten.nl meldt dat donderdag 18 februari van 15.30 – 17.30 de finale is van de Cargobikathon in Groningen, waarin 11 studenten teams van MBO/HBO/WO werken aan werken aan vijf stadslogistieke casussen, waaronder twee met betrekking tot servicelogistiek. Terug te kijken via https://cargobikathon.nl.
  • Er zijn meerdere BIZ (Bedrijven Investerings Zones) in Amsterdam waarin bedrijven in een bepaald gebied gezamenlijk werken aan duurzame inkoop en zero emissie belevering. Mogelijk hebben zij ruimte voor ‘klushubs'.
  • De community leden vragen zich af hoe zij grote groepen medewerkers en onderaannemers enthousiast krijgen voor nieuwe servicelogistieke oplossingen.

Aanwezige partijen:

Arval, BluekensEV, Breman, Cenex Group, DOCKR, Easy go Electric, Engie, Fietsdiensten.nl, Fleet Complete, Gemeente Amsterdam, Mego Mobility, Royal HaskoningDHV.

Auteur: Sander Onstein

Tijdens de derde sessie hebben twee leden, Gemeente Amsterdam en Cenex Nederland een presentatie verzorgd voor de community.

In de eerste presentatie vertelde Arjen de Feijter (Adviseur Bouwlogistiek bij de Gemeente Amsterdam) over de uitdagingen en kansen voor bouwlogistiek in de gemeente Amsterdam. Steeds meer mensen gaan wonen en werken in Amsterdam. Om de stad leefbaar en bereikbaar te houden, zal de logistiek slimmer (minder vervoersbewegingen, volle vrachten, efficiënt gebruik van de openbare ruimte) schoner (luchtkwaliteit) en lichter (bruggen en kademuren) uitgevoerd moeten worden. Arjen schetst verschillende uitdagingen die hierbij een rol spelen:

  • De doelstellingen van schoner, slimmer (minder) en lichter verkeer kunnen met elkaar conflicteren. Zo kunnen bijv. gewichtsbeperkingen resulteren in meer transporten.
  • Bouwmaterialen vertegenwoordigen een lage waardedichtheid en worden veelal over relatief grote afstanden vervoerd. Hiertoe rijden de transporteurs met grote vrachtwagens. Echter, deze komen straks de stad niet meer in i.v.m. overschrijden maximaal toelaatbaar gewicht en lengte.
  • Bouwlogistiek is een complexe keten met aannemers en onderaannemers. Al deze partijen moeten meedoen om zero emissie transport succesvol te realiseren
  • Vernieuwende logistieke oplossingen gaan veelal gepaard met extra kosten, wie gaan deze betalen en waar in de bouwketen vallen de baten?

Kansen:

  • Bouwpersoneel kan prima emissieloos van de rand van de stad naar het bouwproject reizen. Zo kan men gebruik maken van openbaar vervoer of klein elektrisch vervoer. De gemeente stimuleert en faciliteert waar mogelijk het gebruik van parkeerlocaties aan de rand van de stad. Hierbij streeft men naar slimme combinaties zoals gebruik voor bouwpersoneel maar ook voor bijv. touringcars en taxi’s.
  • Kleine bouwmaterialen zoals ijzerwaren en overige kleine goederen, zoals printpapier en consumptiegoederen, kunnen (gebundeld) met bijv. cargobikes naar de bouwplaats gebracht worden. Met name de kleinschalige renovatieprojecten in de krappe stadswijken zijn uitermate geschikt voor dit concept. De gemeente werkt aan een aanpak waarbij wordt gezocht naar een goede balans tussen enerzijds de hinder die het uitvoeren van (ver)bouwwerkzaamheden in krappe stadswijken met zich meebrengt en anderzijds het waarborgen van de leefbaarheid, veiligheid en bereikbaarheid in de stad.
  • Gebiedsgerichte aanpak: door te verkennen welke bouwprojecten in dezelfde periode in elkaars nabijheid worden uitgevoerd, kunnen er mogelijk slimme combinaties gemaakt worden in de aanvoer van materieel, materieel en bouwpersoneel. Hiertoe stimuleert de gemeente de samenwerking tussen de uitvoerende partijen en logistiek dienstverleners.

Esther van Bergen (General Manager) van Cenex Nederland vertelt in de tweede presentatie over de verschillende logistieke vraagstukken die haar adviesbureau vanuit de praktijk krijgt. Deze gaan onder meer over de benodigde laad- en energieinfrastructuur bij bedrijven, maar ook over potentie van innovaties zoals wireless charging en over aandachtpunten bij de inkoop van zero emissie vervoer. Esther gaat vervolgens dieper in op de Fleet Assessment Tool die het bedrijf heeft ontwikkeld. Met behulp van de tool wordt op basis van data over het wagenpark (en uitstootgegevens gebaseerd op data uit de praktijk) een op maat gemaakte analyse en bijpassend transitieplan naar zero emissie voorgesteld. De tool berekend eerst welke voertuigen binnen een bedrijf de grootste emissies veroorzaken. Vervolgens wordt gekeken welke zero emissie voertuigen geschikt zijn (reeds op de markt of in komende jaren verwacht) voor een bedrijf en wordt de Total Cost of Ownership (TCO) uitgerekend voor ZE voertuigen in vergelijking met het huidige wagenpark. Het maakt hierbij niet uit of het wagenpark in eigendom is of bijvoorbeeld via een leaseconstructie in gebruik is.

Belangrijkste ‘take aways’ uit de discussie:

  • Technische Unie is sinds deze week gestart met zero emissie logistiek in Utrecht. Bij dit project is een afstudeerstudent van de HvA betrokken
  • Het een-op-een vervangen van voertuigen is onvoldoende innovatief, er zijn ook oplossingen waarbij er minder zero emissie voertuigen nodig zijn
  • De community wil graag meer inzicht in de onderhoudskosten van zero emissie voertuigen in vergelijking met conventionele voertuigen

Aanwezige partijen:

Bluekens EV, Breman, Cenex Nederland, Dockr, Easy go Electric, Eltag, Fleetcomplete, Forty, Gemeente Amsterdam, Pantar, Royal HaskoningDHV, Techniek Nederland, Technische Unie.

Auteur: Sander Onstein

Tijdens deze sessie hebben twee leden, Hemubo (gebruiker) en Forty (aanbieder) een presentatie verzorgd voor de community.

In de eerste presentatie gaat Jesse Sengers (student Logistiek, HvA) in op zijn afstudeeronderzoek bij bouwbedrijf Hemubo . Hemubo heeft een wagenpark van ongeveer 100 voertuigen (Euro 5 en Euro 6), dat over een aantal jaar emissievrij moet zijn. Vanaf respectievelijk 2027 en 2028 is het niet meer mogelijk om met Euro 5 en Euro 6 voertuigen de stad in te komen. Het onderzoek is complex omdat het bedrijf bestaat uit meerdere werkmaatschappijen (schilderbedrijf, installatiebedrijf) met eigen eisen en wensen voor ZE vervoer. Jesse gaat minstens vier mogelijke oplossingen nader onderzoeken 1) Elektrische bestelauto’s. Hierbij spelen uitdagingen rondom de actieradius en thuisladen, 2) Elektrische personenauto’s 3) Stadshubs, 4) Licht Elektrische Vrachtvoertuigen (LEVV) gecombineerd met stadshubs. Bij LEVV’s speelt acceptatie door medewerkers een belangrijke rol. Toch liggen hier kansen aangezien monteurs qua laadgewicht alleen het eigen gereedschap mee hoeven te nemen. Uitdaging is om alle belanghebbenden binnen het bedrijf (directie, uitvoerend (bouw)personeel, planners) op één lijn te krijgen. Jesse sluit zijn presentatie af met een oproep aan de community om informatie te delen over nieuwe emissievrije transportoplossingen.

In de tweede presentatie schets Bastiaan Terhorst (Digital Producer) van Forty een aantal uitdagingen en een mogelijke oplossing voor optimaal gebruik van laadpaal infrastructuur. Forty is een adviesbureau dat bedrijven helpt te innoveren met behulp van Design Thinking. Het gebruik van laadpalen brengt een aantal uitdagingen met zich mee. Zo neemt het aantal elektrische voertuigen per laadpaal snel toe (van 2,2 EV’s in 2019 naar 3,4 in 2020). Tegelijkertijd zorgen laadpaalklevers voor inefficiënt gebruik van de huidige infrastructuur. Een mogelijk oplossing is het Praadpaal concept. Praadpaal is een applicatie die het gebruik van laadpalen optimaliseert doordat medewerkers vooraf een (semi-openbare) laadpaal kunnen reserveren. Wanneer de auto vol is ontvangt de medewerker een bericht het voertuig weg te zetten zodat de volgende kan laden. Forty gaat het concept komende maanden verder uitwerken en is op zoek naar deelnemers voor een pilot.

Belangrijkste ‘take aways’ uit de discussie:

  • De acceptatie van ZE voertuigen kan verhoogd worden door werknemers het vertrouwen te geven dat ze de voldoende materialen meekrijgen vanuit de planningsafdeling.
  • Werknemers die niet zelf tussendoor materialen hoeven te halen kunnen volstaan met een lagere actieradius.
  • Praadpaal is een interessante oplossing, maar lijkt te vroeg te komen. Op dit moment bestaat het probleem nog niet in het semi-publieke kader van gedeelde laad pleinen. Meerdere keren is bevestigd dat dit probleem zich gaat voordoen (vraag/aanbod balanceren via een planning-/ reserverings-notificatie/ mechanisme) maar dat het nog niet zover is, aldus Forty.

Aanwezige partijen:

Arval, BluekensEV, Breedveld & Schröder, Breman, Easy go Electric, ELTAG, Engie, Fietsdiensten.nl, Fleet Complete, Forty, Gemeente Amsterdam, HAN Automotive Research, Hemubo, Mego Mobility, Pantar, Royal HaskoningDHV, Technische Unie, Unica, Voskamp Groep.

Auteur: Sander Onstein

Tijdens deze sessie hebben twee leden, RoyalHaskoningDHV en BluekensEV een presentatie verzorgd voor de community.

Susanne begint de sessie met de mededeling dat de eindpublicatie van het Gas op Elektrisch (GoE) project nu ook in het Engels beschikbaar is en dat hier enthousiast op gereageerd wordt. Er zijn wereldwijd nog maar enkele onderzoeken naar ZE servicelogistiek. Naast het GoE project loopt er een onderzoek in Noorwegen.

De eerste presentatie werd verzorgd door Casper Prinsen (opleiding Toegepaste Psychologie, HvA) die vanuit RoyalHaskoningDHV is gestart met een afstudeeronderzoek naar het gedrag van servicemonteurs. Hoofdvraag van het afstudeeronderzoek is hoe meer bereidheid en draagvlak voor de vrachtfiets gecreëerd kan worden onder servicemonteurs. Casper gaat een aantal aspecten nader onderzoeken, die samen komen in het COMB model (capaciteit, mogelijkheden, motivatie en gedrag). Denk bijvoorbeeld aan de fysieke capaciteiten van servicemonteurs - zoals uithoudingsvermogen en de vaardigheid om een vrachtfiets te besturen - maar ook aan de motivatie van monteurs voor de vrachtfiets. Een ‘automatische’ motivatie (gedachte) kan bijvoorbeeld zijn dat monteurs het gevoel hebben dat hun vrijheid in de keuze voor het voertuig afgenomen wordt. Ze zullen dan een streep in het zand trekken en deze vrijheid extra bewaken. Wanneer de bereidheid en het draagvlak in kaart zijn gebracht gaat Casper mogelijke oplossingen opstellen die voortbouwen op de oplossingen uit het GoE project, bijvoorbeeld: voorlichten, overtuigen, of belonen. Casper is nog op zoek naar vergelijkbare onderzoeken en naar bedrijven die komende maanden pilots met vrachtfietsen gaan draaien.

In de tweede presentatie deelde Gert-Jan Jonker (General Manager) van BluekensEV een aantal ervaringen en lessen met de community. BluekensEV is kennispartner op het gebied van emissievrije stedelijke logistiek en ontwikkelt toekomstbestendige ZE-oplossingen. De focus ligt voornamelijk op bestelbussen en grotere elektrische vrachtvoertuigen. Het bedrijf werkt vanuit een 360° aanpak waarin het voertuig niet los gezien kan worden van laadinfra, energiemanagement en fleet management. De volgende lessen en ervaringen kwamen aan bod:

  1. Denk vanuit de eindoplossing, werk samen naar een toekomstgerichte oplossing. We zien nog te vaak problemen in het opschalen van toekomstige laadinfra.
  2. Voertuig en laadinfra zijn als een goed huwelijk, beiden hebben elkaar nodig. Sommige voertuigen kunnen zowel langzaam als snelladen, maar dit kan per merk verschillen. Bekijk dus het gehele wagenpark om de beste laadinfra te kunnen kiezen.
  3. Zonder vakkundige locatieschouwing… no go! Kijk altijd hoe de leidingen lopen op een locatie. Dan kun je bepalen hoe de laadinfra idealiter aangelegd kan worden. Is er bijvoorbeeld wel een transformatorhuisje (elektrische aansluiting) aanwezig? Als dit niet het geval is heb je een mobiele (circulaire) oplaadunit nodig.
  4. Value of ownership: kijk niet alleen naar de aanschaf van het voertuig, maar naar de Value of ownership (voertuig, laadinfra, subsidies, fiscale voordelen). Alles samengenomen komen de kosten voor een elektrisch voertuig heel dicht bij de kosten van een Diesel voertuig.
  5. Voertuigen die stil komen te staan, hoeven niet direct afgesleept te worden. Meestal is er snel een oplossing en kan het logistieke proces weer doorgang vinden. Samenwerken en data delen is hierbij key. Met een app kun je precies bijhouden waar voertuigen met pech staan.
  6. Neem de servicemonteur direct mee aan boord. Betrek ze bij pilots en laat ze meedenken over de beste ZE oplossing.

Belangrijkste ‘take aways’ uit de discussie:

  • Om de acceptatie onder servicemonteurs te onderzoeken kan ook gedacht worden aan andere LEVV’s dan vrachtfietsen waarbij de bestuurder droog zit en niet zelf hoeft te trappen

Aanwezige partijen:

Arval, BluekensEV, Breman, Cenex Nederland, Easy go Electric, ELTAG, Engie, Fietsdiensten.nl, Fleet Complete, Forty, Gemeente Amsterdam, HAN Automotive Research, Hemubo, Pantar, Royal HaskoningDHV, Technische Unie, Trens Solar Trains BV.

Auteur: Sander Onstein

Tijdens deze sessie wordt er door Terence Carter van Swell Electric en Stijn van de Klundert van Eltag ventilatietechniek een presentatie verzorgd voor de community.

Swell ontwikkelt een universele draadloze oplaadtegel voor Licht Elektrische Voertuigen. Swell heeft als aanname dat, in de transitie van bus naar licht elektrisch, bedrijven overgaan op een combinatie van Licht Elektrische Voertuigen in plaats van één type voertuig. Deze aanname willen ze graag valideren tijdens de bijeenkomst. Daarnaast willen ze graag het huidige laadproces beter begrijpen: wie is hier verantwoordelijk voor en hoe gebeurt dit? En welke overige functionaliteiten dient de oplader, naast het opladen, nog meer te hebben?

De hoofdvraag van het onderzoek van Stijn is: “Op welke manier kan Eltag de transitie van dieselvoertuigen naar (licht) elektrisch vervoer tussen nu en 2024 realiseren om het streefdoel van emissieloos vervoer 2025 te behalen, rekening houdend met de wet- en regelgeving en Total Cost of Ownership (TCO) omtrent elektrisch vervoer in vergelijking met het huidige wagenpark.”

Tijdens deze sessie wordt er door Qëndrim Salihu van Pantar en Freek Timmers & Rogier Hafkenscheid van Technische Unie een presentatie verzorgd voor de community.

Tijdens deze sessie verzorgen twee leden een presentatie voor de community.

Tijdens deze sessie verzorgen twee leden een presentatie voor de community.

Tijdens deze sessie verzorgen twee leden een presentatie voor de community.

Gepubliceerd door  Urban Technology 3 mei 2021