Hogeschool van Amsterdam

werkplaats sociaal domein amsterdam

Werkplaats

Sociaal Domein Amsterdam en omgeving

De Werkplaats Sociaal Domein Amsterdam en omgeving wil de praktijk in het sociaal domein vooruit helpen met goed gefundeerde kennis op basis van praktijkgericht onderzoek en (nieuwe) methoden van sociaal wetenschappelijk onderzoek. Van daaruit wordt gezocht naar nieuwe vormen voor (gezamenlijk) leren en praktijkontwikkeling.

14 regionale werkplaatsen

Een werkplaats is een partnerschap van gemeenten, een hogeschool en praktijkpartners. In Nederland zijn 14 regionale Werkplaatsen Sociaal Domein actief, die allemaal verbonden zijn aan een hogeschool. De Werkplaatsen Sociaal Domein zijn opvolger van de WMO-Werkplaatsen die van 2009 -2015 actief waren.

Werkplaatsen variëren in opzet en thema’s, wat zij gemeen hebben is een basisfinanciering door het ministerie van VWS en het doel om de transities in het sociale domein te helpen versnellen. Penvoerder van de werkplaats in de metropoolregio Amsterdam is het lectoraat Stedelijk Sociaal Werken van de Hogeschool van Amsterdam.

Amsterdam: Concentratie en suburbanisatie van armoede

Kenmerkend voor de metropoolregio Amsterdam is een centrumstad met groeiende scheidslijnen tussen lager- en hogere inkomens. Aan de rand van de stad, in de minder populaire buurten, neemt de concentratie van mensen met lagere opleidingen en een minder gunstige inkomen- en gezondheidspositie toe. Een aanzienlijk deel van bewoners in deze aandachtswijken (ook wel ‘ontwikkelbuurten’ genoemd), kampt met sociale uitsluiting.

De omliggende gemeenten hebben traditioneel veel ‘overloop’ van bewoners uit Amsterdam. De laatste jaren is hierbij in toenemende mate ook sprake van een zogeheten suburbanisatie van armoede. Mensen die het niet meer kunnen betalen om in Amsterdam te wonen verhuizen naar omliggende gemeenten. In sommige wijken van Zaanstad, Purmerend en Hoorn versterkt de nieuwe instroom van Amsterdamse woningzoekenden de toename van typisch stedelijke (armoede)problemen.

2016 - 2018: Samenwerking Formeel - Informeel

In de periode 2016 -2018 heeft de focus van het onderzoek binnen de Amsterdamse werkplaats gelegen op ‘kwesties en keuzes' van professionals bij het samenwerken met informele partijen.’ Met de decentralisaties op het gebied van jeugd, participatie en maatschappelijke ondersteuning is in het sociaal domein veel veranderd.

Professionals zoeken binnen een nieuwe werkwijze (in teams) en in een nabije omgeving (wijkgericht) naar wegen om beter samen te werken met informele partijen, zoals mantelzorgers, vrijwilligers en ervaringsdeskundigen. Tot op heden is dit een van de moeizaamste onderdelen van de decentralisaties.

Pluriformiteit van zienswijzen

In de praktijk blijkt pluriformiteit in zienswijzen, tussen professionals onderling en tussen professionals en informele partijen, het samenwerken in de weg te staan. Er lijkt - zeker in de complexe omgeving van de stad - vaak sprake van een 'toren van Babel'. Het wijkteamonderzoek brengt in kaart welke verwachtingen stakeholders, professionals en informele partijen over de samenwerking formeel-informeel hadden en waar zij in de praktijk tegen aan lopen en hoe verschillen in zienswijzen overbrugd kunnen worden.

Doorontwikkeling van de werkplaats: 2019 - 2022

Vanuit de door VWS geformuleerde ambitie om onderzoek, praktijk en onderwijs ook in de komende periode via de werkplaatsen te blijven verbinden op regionaal niveau vindt in de komende periode een doorontwikkeling plaats. In samenspraak met deelnemende partners zal de onderzoeks- en ontwikkelagenda van de werkplaats voor de periode 2019 - 2022 worden opgesteld. Daarbij zullen bij de Werkplaats Sociaal Domein Amsterdam (en omgeving) nieuwe accenten worden gelegd. De lectorale rede (zie kader rechtsboven) van het Lectoraat Stedelijk Sociaal Werken biedt hiervoor relevante aanknopingspunten.

Samenwerken in aandachtswijken

In de rede wordt er voor gepleit onderzoek en ontwikkelingen sterker te richten op de moeilijkste gebieden: de wijken waar veel kwetsbare huishoudens zich concentreren of de wijken waar sprake is van suburbanisatie van Amsterdamse arme huishoudens. Daar dienen zich pregnante vraagstukken aan zoals de concentratie van multiproblematiek, het lage bereik onder groepen niet-westerse allochtonen, de moeizame verbindingen tussen groepen in stadswijken, de complexiteit van samenwerken met veel partijen, de ‘landing’ van vermaatschappelijking en in enkele wijken ook verdringing van oorspronkelijke bewoners ten gevolge van gentrification. Maar de problemen houden niet op bij de grens van Amsterdam: ook in bepaalde wijken van overloopgemeenten zien we op een kleinere schaal verzwaring van armoedegerelateerde vraagstukken – zoals obesitas of verward gedrag. 

Gepubliceerd door  AKMI 25 februari 2019