Hogeschool van Amsterdam

Urban Vitality

Maatwerk door fysiotherapeutisch onderzoek

18 feb 2021 08:59 | Urban Vitality

Door zijn honger naar kennis over het menselijk lichaam startte fitnessinstructeur André (29) in 2016 met de opleiding Fysiotherapie aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Zijn afstudeeronderzoek, vanuit het lectoraat Revalidatie in de acute zorg, voerde hij uit in het Amsterdam UMC, locatie AMC. Andre testte de haalbaarheid van coachen met behulp van beweegmonitors bij geriatrische hartpatiënten.

Tijdens zijn opleiding liep André stage bij diverse fysiotherapiepraktijken. “In mijn laatste jaar wilde ik graag meelopen in een ziekenhuis en mijn blikveld verbreden. Ik vertelde dit aan mijn studiebegeleidster en kreeg de unieke kans om – vanuit een pilot tussen het Amsterdam UMC en mijn opleiding - 40 weken stage te lopen én aan mijn scriptie te werken in het Amsterdam UMC. De enige voorwaarde was dat ik onderzoek uitvoerde. In een academisch ziekenhuis werk je met hele zieke mensen, je maakt sterfgevallen mee en ziet mensen hun eerste stappen zetten na een ingrijpende operatie.”

Beter bewegen

André’s onderzoek werd onderdeel van het ‘Beter Bewegen’-project van fysiotherapeut en promovendus Sven Geelen (Amsterdam UMC). “Binnen dit project kijken onderzoekers hoe verzorgenden patiënten meer kunnen activeren tot bewegen, zodat zij sneller herstellen. Mijn onderzoek (zie kader onderaan) draaide om de inzet van beweegmonitors bij geriatrische 70-plussers op de afdeling Cardiologie. Willen ouderen zo’n klein apparaatje aan een enkelbandje dragen? En kun je ze vervolgens coachen om meer te gaan bewegen? Op deze vragen zochten we een antwoord.” Ondertussen werkte André mee als fysiotherapeut op de polikliniek van de afdeling Cardiologie.

Groen licht

Na een ethische keuring startte hij in januari 2020 met zijn onderzoek. “Ik benaderde en informeerde zelf alle patiënten die deelnamen. Dat vond ik best spannend. Wanneer ze hun goedkeuring gaven, plaatste ik een beweegmonitor om hun enkel. Iedere paar dagen kwam ik langs om de resultaten uit te lezen. De meeste ouderen waren zeer enthousiast over de monitor. Het kostte hen geen enkele moeite om het apparaatje te dragen. De bijbehorende coachingstrategie, onder meer met een te downloaden app, vonden de deelnemers vaak te ingewikkeld. Natuurlijk waren er ook ouderen die de coaching snel oppakten, maar voor het gros bleek een andere nog te ontwikkelen strategie nodig.”

Coronapandemie

Door de coronapandemie moest André zijn onderzoek 2 weken eerder afbreken. “Gelukkig had ik bijna al mijn data binnen. Ik moest deze alleen nog analyseren en mijn scriptie schrijven.” Met zijn resultaten won hij de 2e prijs bij de landelijke scriptieprijs van het Koninklijk Genootschap voor Fysiotherapie (KNGF).

Of hij anderen zou aanraden om een onderzoeksstage te doen in een academisch ziekenhuis? “Absoluut. Het verbreedt je blikveld. Patiënten hebben vaak diverse aandoeningen, dat maakt je werk behoorlijk complex. Ik kwam eens in aanraking met een patiënt die onder meer leed aan Tako Tsubo, een hartspierziekte die zich kan ontwikkelen na een traumatische ervaring. Door veel speur- en puzzelwerk kon ik hem maatwerk bieden.”

Toegevoegde waarde

“Voor André was deze pilot een bijzondere kans”, aldus zijn docent-begeleider en promovendus Robin Kwakman (HvA). “Het gebeurt niet vaak dat hbo-studenten deelnemen aan onderzoek in een academisch ziekenhuis.” Toch ziet begeleider Sven Geelen duidelijk de toegevoegde waarde van een hbo’er bij academisch onderzoek. “Een student als André staat met zijn voeten in de klei. Hij voert gemakkelijk praktijkonderzoek uit en vertaalt dit vervolgens naar wetenschap. Door een dergelijk afstudeeronderzoek kom je in aanraking met de zorg in het ziekenhuis en de academische cultuur.” Betekent dit een toekomst als onderzoeker voor André? “Nee, voorlopig blijf ik fitnessinstructeur. Lekker in beweging. Wel wil ik mij in de toekomst richten op personal training. Met al mijn kennis kan ik mensen nog meer op maat coachen.”

Zoals een fabrikant onderzoek doet naar de reacties van consumenten op een nieuw product, zo kijken onderzoekers in de fysiotherapie naar de manier waarop patiënten nieuwe technieken en technologieën ervaren. Dit heet haalbaarheidsonderzoek. Tijdens zijn scriptie-onderzoek testte André Schuur de haalbaarheid van coachen met behulp van beweegmonitors bij geriatrische hartpatiënten in het AMC.

Bij de start van het onderzoek kregen geriatrische patiënten (70+) op de hartafdeling, naast de huidige zorg, een beweegmonitor om hun enkel. Deze beweegmonitor hield hun activiteit bij. Met behulp van een smartphone bekeken onderzoekers het verloop van de activiteit van meerdere dagen. Aan de hand van deze gegevens coachte Andre de patiënten. Hij besprak met hen de behaalde resultaten én overlegde over het plan voor de komende dag(en). Bijvoorbeeld: “Ik zie dat u vandaag tien minuten heeft bewogen en dat u dat over twee momenten heeft verspreid. Wat zegt u ervan om morgen vijftien minuten te bewegen en dat ook te verspreiden over twee momenten?”

De patiënten droegen de beweegmonitors tot aan hun ontslag, hun overlijden of het moment waarop zij de beweegmonitor niet meer konden dragen vanwege medische redenen. Aan het einde van het onderzoek werd, indien mogelijk, gevraagd een vragenlijst in te vullen. Ook interviewde Andre de patiënten. De vragenlijst bevatte stellingen met betrekking tot het coachen, de smartphone-applicatie en het dragen van de beweegmonitor.

Uit de resultaten van vragenlijsten kwam naar voren dat de patiënten het coachen niet haalbaar vonden, maar het dragen van de beweegmonitor wél. André beschikte over onvoldoende gegevens om een uitspraak te doen over de smartphone-applicatie. Uit de interviews bleek dat patiënten de informatie vanuit de beweegmonitors vooral ter kennisgeving aannamen. Ze hadden meer behoefte aan een duidelijke(re) doelstelling. De conclusie van André's scriptie was dan ook dat onderzoekers voor een toekomstige implementatie van coaching met beweegmonitors eerst een heldere en doelgerichte coachingstrategie moeten ontwikkelen.