Hogeschool van Amsterdam

Urban Vitality

Extra beweging en aandacht voor voeding bij ouderen is nodig

7 dec 2020 14:18 | Urban Vitality

Bewegingswetenschapper Jantine van den Helder behaalde de eerste grote publicatie in haar promotieonderzoek VITAMINE in de gezaghebbende Journal of Cachexia, Sarcopenia and Muscle. Journal of… wat? Maar als je weet dat Sarcopenia ‘verlies van spiermassa en spierkracht’ betekent én dat VITAMINE een onderzoek is onder ouderen, dan kun je al een beetje inschatten dat dit een resultaat is om trots op te zijn!

VITAMINE onderzoekt hoe thuiswonende ouderen zo lang mogelijk gezond en zelfstandig kunnen blijven functioneren. Een gecombineerd onderzoek van de faculteit Bewegen, Sport en Voeding (FBSV), de faculteit Gezondheid (FG) en de faculteit Digitale Media en Creatieve Industrie (FDMCI). Zowel Jantine als Sumit Mehra promoveren op dit onderzoek: Jantine met haar expertise in bewegen en voeding en Sumit met zijn expertise in psychologie en ICT.

Groepen vergelijken

“Het is een vernieuwend onderzoek omdat we in de eigen woonomgeving, met toegankelijke producten en materialen, op zoek zijn gegaan naar persoonlijke verbetering in het beweeg- en voedingsgedrag bij ouderen. Dat onderzoeken we met drie groepen, waarvan de deelnemers allemaal al één uur in de week bewegen.

Bij de eerste groep (controlegroep) doen we verder geen speciale interventies. Bij de tweede groep bieden we via een tablet een extra thuistrainingsprogramma aan. Bij het gebruik van de tablet worden de ouderen begeleid. Ze doen hun oefeningen vanuit huis: op een trap lopen, opstaan uit de stoel, iets hoog uit de kast pakken, een tas optillen, etc. In het eerste half jaar begeleidt een coach de deelnemers, deels op afstand. Het tweede half jaar valt deze coaching weg. De derde groep gaat ook aan de slag met het trainingsprogramma én krijgt extra coaching bij het verhogen van hun eiwitinname door het eten van eiwitrijke producten uit de supermarkt.”

Stilstand is achteruitgang

“Wat blijkt? De fysieke functie van de groepen laat weinig verbetering zien, hierin vonden we geen effect. Dat lijkt heel jammer, maar … wat we ook achterhaalden is dat de controlegroep - die dus in de basis één uur in de week beweegt - 2,5% aan spiermassa verliest in een jaar. Dat betekent dat deze hoeveelheid beweging onvoldoende is om fit en vitaal te blijven. Stel dat dit vijf of tien jaar achter elkaar gebeurt, dan gaat het verlies van spiermassa heel hard. En spiermassa heb je nodig om je fysieke functie te behouden.

We ontdekten dat juist bij de groep die extra heeft getraind én die een verhoging in de eiwitinname behaalde, de loopsnelheid, spiermassa en spierkracht verbeterde ten opzichte van de controlegroep. Die combinatie werkt dus preventief. Daarnaast verwachten we dat door het thuistrainingsprogramma, inclusief het gebruik van een tablet, de executieve functie van de hersenen vooruit is gegaan. Door deze vormen van stimulering, bewegen en voeding blijven ouderen langer fit, gezond en zelfstandig.”

Prachtig onderzoek

“Ik vind dit onderzoek geweldig en de deelnemers ook! Zij nemen de regie, bepalen hun eigen doelen, delen zelf hun tijd in, kopen hun eiwitrijke voeding in hun vertrouwde winkel, en wij begeleiden hen op maat bij de oefeningen en helpen hen met de techniek. En zelf vind ik het heel leuk dat het onderzoek faculteit-overstijgend is. We hebben goede interprofessionele samenwerking, leuke gesprekken, veel enthousiaste studenten die ik mag begeleiden (en warm maken voor de oudere doelgroep!).” In de nabije toekomst publiceert Jantine nog twee artikelen over het VITAMINE-project en start ze met het begeleiden van een nieuwe promovendus die onderzoek gaat doen naar trainingsbelasting van ouderen. Jantine zit voorlopig goed op haar plek.