Centre of Expertise Urban Vitality

Van hoestmachine naar beademingsmachine

10 nov 2020 09:15 | Urban Vitality

Toen ze in 2018 startte met haar promotieonderzoek naar de hoestmachine, wist ze nog niet dat beademen op de IC’s zo ongelooflijk in de picture zou komen te staan. Naast haar onderzoek is Willemke Stilma docent aan de Master Critical Care (MCC) en de opleiding Verpleegkunde (HBO-V) aan de Hogeschool van Amsterdam (HvA). Tijdens de eerst coronagolf stond Willemke zij-aan-zij met haar eigen voltijd- en masterstudenten ‘aan bed’ op de IC.

Kennis maakt haar blij

Tot 2015 werkte Willemke als IC-verpleegkundige in het OLVG in Amsterdam. Ze maakte de overstap naar het onderwijs omdat ze ontzettend nieuwsgierig is en kennisoverdracht ongelooflijk belangrijk vindt. “Ik heb heel veel affiniteit met het doen van onderzoek, in het bijzonder met evidence based practice; ik houd ervan om redenaties met wetenschappelijk bewijs te onderbouwen. Ik geef daarom ook vakken als Klinisch Redeneren en Onderzoeksmethodiek, zowel aan onze master- als de bachelorstudenten. Ik word gewoon echt heel blij van kennis genereren en verder ontwikkelen.”

Hoestmachine

In 2018 startte ze dus ook opgewekt met haar eigen promotieonderzoek naar de hoestmachine; ontwikkeld tussen 1960-1965 door een familielid van iemand met taaislijmziekte. De patiënt kon geen slijm ophoesten en met behulp van de machine, een soort stofzuiger, ging dat wel. Het apparaat blaast, met behulp van een kapje over de mond, lucht in de longen en zuigt dit er daarna weer uit. Het idee is dat de hoestmachine het slijm uit de kleinere luchtwegen omhoog brengt om daar weg te halen. Met de machine kun je zelf precies de instellingen bepalen, afgesteld op de patiënt. Willemke onderzoekt het gebruik van de hoestmachine op Nederlandse IC-afdelingen. Ze documenteert de bevindingen nauwkeurig en werkt samen met een collega-promovendus in Engeland. Momenteel is ze bezig met het opzetten van een pilot voor patiënten die beademd worden op de IC.

Terug aan het bed

Haar IC-verleden en kennis van beademen bracht haar weer als verpleegkundige aan bed. Naast eigen onderzoek, het geven van onderwijs en nieuwe COVID-studies, heeft ze tijdens de heftige eerste maanden van Covid weer op de IC gewerkt. “Het was spannend om de stap te maken. Er was veel onzekerheid over de risico’s, besmetting (vooral ook van mijn dierbaren), ik was onzeker of ik het nog wel kon. Maar ik ben heel blij dat ik voor twee dagen per week een bijdrage aan bed kon leveren in het Amsterdam UMC, locatie AMC. De kennis bleek toch nog in mijn ruggenmerg te zitten.”

Het virus zorgde voor chaos

Het was wel heftig: “We kenden Covid niet, er was veel onzekerheid. Hoe konden we het beste beademen? Er was ook veel onduidelijkheid over de klinische interpretatie van waarden die je meet. Waar anders mensen met een zuurstofgehalte van onder 90% echt wel benauwd leken, zagen we nu mensen met maar 80% die nog praatten?! Wat was dit voor virus? Onze manier van redeneren klopte niet meer, de richtingaanwijzers moesten anders.

Tijdens deze periode heb ik niet gehuild, daarna wel. In de eerste golf onderzochten we ook de beademing van deze patiënten. Met een team van 10 promovendi en 20 studenten hebben we in 23 ziekenhuizen data over beademen opgehaald: hoeveel druk, hoeveel zuurstof, wel of niet op de buik liggen, welke uitkomsten, welke effecten zien we bij patiënten. Mijn hart ging hier echt sneller van kloppen. Dit waren echt data waar mensen behoefte aan hadden. Zo mooi om bij te dragen aan de wetenschap!

De kanjers van Critical Care

“Binnen de master Critical Care moesten we ook ontzettend schakelen. Al onze studenten stonden natuurlijk ook aan bed, ik herkende (oud-)studenten soms niet eens onder de beschermende kleding en masker. Goh, want ben ik trots op onze studenten die een ongelooflijke prestatie hebben geleverd. Levens redden en balanceren tussen ‘wat kan ik al, wat beheers ik, wat kan ik toepassen vanuit mijn studie’. We hebben vanuit onze master ook een digitale intervisie opgezet om de studenten te ondersteunen, zodat ze hun verhaal kwijt konden.”

Verder met de hoestmachine

Willemke werkt tijdens de tweede coronagolf voorlopig niet aan bed op de IC. “Mijn onderzoek heeft flink vertraging opgelopen en veel meer tijd kan ik mij niet veroorloven als ik kijk naar de subsidieduur van de promotie.” Dus nu weer terug naar de hoestmachine. Kan die trouwens nog een bijdrage leveren in de strijd tegen corona? “Nou, in deze groep zit het risico vooral in de aerosolen. Het mondkapje zuigt natuurlijk ook lucht uit een patiënt, dus voorlopig niet. We hebben nu wel nieuwe projecten opgestart zoals het gebruik van buikligging bij COVID-patiënten.” Een diepe buiging voor deze gedreven en enthousiaste HvA-docente, onderzoekster en verpleegkundige. Wat een kennis en positieve energie. Veel succes, Willemke!