Hogeschool van Amsterdam

Urban Vitality

Wijkzorg: juist in tijden van corona

Maar hoe dan?

6 mei 2020 19:14 | Urban Vitality

‘Blijf gebruik maken van de wijkzorg!’ De oproep op 14 april van minister de Jonge van Volksgezondheid is duidelijk, maar in hoeverre gebeurt dat in de praktijk? Hoe verlenen wijkverpleegkundigen zorg in deze tijd? En kunnen stages eigenlijk nog wel doorgaan? Lisa Hernaamt, wijkverpleegkundige en Pressilia Lachmipersad, vierdejaarsstudent HBO-Verpleegkunde, delen hun ervaringen.

“Sinds de uitbraak heb ik nog maar een handvol collega’s live gezien,” vertelt Lisa Hernaamt. Als wijkverpleegkundige draagt ze samen met haar team de zorg voor 85 cliënten in ontwikkelbuurt Bijlmermeer. Concreet varieert dat van wondzorg tot psychische hulp. Lisa’s voornaamste taak is het indiceren van de zorg, al trekt ze er zelf ook regelmatig op uit om cliënten te bezoeken.

Sinds de coronacrisis werkt ze nog maar met maximaal drie mensen tegelijk op kantoor, waardoor niet alleen het dagelijkse koffie-kletsmomentje met haar collega’s is komen te vervallen. Lisa: “Op het werk tik je elkaar toch net even wat makkelijker aan. Dat mis ik wel. In het begin werkten we trouwens allemaal vanuit huis, maar vooral onze studenten bleken het lastig te vinden daar de focus vast te houden. Persoonlijk kwam het mij ook goed uit om terug naar kantoor te gaan, omdat ik hier niet in de buurt woon.”

Gedeelde zorgen

Het wekelijkse teamoverleg vindt tegenwoordig digitaal plaats, net als de meetings met de twee andere wijkteams met wie ze sinds vorig jaar een collectief vormen – de EG-buurt (Bijlmermeer) en DFH-Vensterpolder (Bijlmer Centrum). Lisa: “We maken veel gebruik van Microsoft Teams en dat werkt verrassend goed. Het is fijn om op die manier met elkaar contact te hebben, want ons werk is al behoorlijk solistisch. Los van onze werkzaamheden delen we tijdens die belmomenten ook onze zorgen, want natuurlijk zijn die er. De regel om 1,5 meter afstand te houden kunnen we bijvoorbeeld lang niet altijd hanteren. Verzorg maar eens een cliënt die thuis wordt gedialyseerd op 1,5 meter afstand. Hetzelfde geldt voor een diabeticus die zijn dagelijkse shot insuline moet krijgen. En dat terwijl we – geheel in lijn met het RIVM – niet preventief met mondkapjes op pad gaan. Ik ben ieder dag dankbaar voor het feit dat we nog geen enkele besmetting hebben gehad.”

Corona Noodplan

Bij een mogelijk verdacht persoon luidt het protocol: schakel de speciale unit in, het zogenaamde Covid-team. Super, maar ideaal is het niet, aldus Lisa: “Cliënten krijgen ineens een wildvreemd ‘marsmannetje’ over de vloer. Dat is nogal wat, zeker voor oudere, kwetsbare patiënten, maar het is kiezen of delen.” Het Covid-team werd gelijktijdig gelanceerd met hun eigen noodplan, want: wat te doen bij het uitvallen van een deel van het team? Welke (medische) zorg was dan urgent? Daarbij werd tevens gekeken welke zorg tijdelijk kon worden overgenomen door mantelzorgers of familieleden en welke zorg op verzoek verantwoord on hold kon worden gezet.

Ineens leken de extra handjes van stagiaires harder nodig dan ooit en toch werden alle stages van de 1e en 2e-jaarsstudenten per direct afgebroken. Lisa: “Zij waren (nog) niet zelfstandig genoeg om alleen op pad te gaan, waardoor we de kwaliteit en de veiligheid niet voldoende konden waarborgen. Hoe hoog de nood ook, het breekt nu eenmaal niet alle wetten.”

DIY-stage

Vierdejaarsstudent HBO-V Pressilia had het geluk dat haar stage in september 2019 startte, waardoor ze al helemaal wegwijs was in DFH-Vensterpolder vóórdat de crisis uitbrak. Toch is het meer dan alleen een kwestie van timing. Pressilia: “Ik ben heel erg gebrand op zelfredzaamheid: hoe sneller ik me dingen eigen maak, hoe beter. Daarbij houd ik van complexe vraagstukken. Om die reden wilde ik destijds ook per se stage lopen in de thuiszorg. In tegenstelling tot in een ziekenhuis zijn hier niet alle disciplines en materialen binnen handbereik: dat vraagt om creatief denkwerk.” Iets wat in tijden van corona meer dan ooit wordt gewaardeerd, net als initiatief durven nemen. Dat vraagt om een dosis lef (en soms een bak overtuigingskracht), maar geeft wel een kick, weet Pressilia: “We hadden een diabetespatiënt van wie niemand geloofde dat ze zichzelf wilde gaan prikken. Na één telefoongesprek was ze echter om. Toen ik dat aan mijn collega’s vertelde was iedereen in shock, inclusief ikzelf!”

Verantwoordelijkheid nemen

Inmiddels heeft Pressilia haar stage met succes afgerond en daarmee is ze naar eigen zeggen beslist niet de laatste. Oók de volgende lichting stagiaires kan een volwaardige stage lopen – een angst die toch onder studenten speelt, zo weet ze. Pressilia: “Tijdens de meetings van de interprofessionele academische leerwerkplek – onderdeel van het project Wijk-Up Call!* waar professionals en studenten van verschillende zorgopleidingen zich inzetten om ouderen in Amsterdam Zuid-Oost langer beter thuis te laten wonen – krijg ik regelmatig de vraag hoe ze hun leerdoelen kunnen realiseren. ‘Durf in het diepe te springen en laat jezelf zien!’ is steevast mijn antwoord. Plaats een bericht in het ONS-systeem, het medewerkersportaal, en schroom niet om zelf de telefoon te pakken als nodig.” Lisa knikt, al plaatst ze gelijktijdig een kanttekening: “Wij moeten er op onze beurt voor waken dat de uitgebreide voor- en nagesprekken niet naar de achtergrond verdwijnen – iets wat nu soms door de waan van de dag toch gebeurt. Tegelijkertijd moeten we op zoek gaan naar alternatieven, zoals een manier om op afstand te kunnen meekijken tijdens een intakegesprek.”

Samen de handen ineen

“Het enige wat ik jammer vind is dat ik van geen enkele cliënt persoonlijk afscheid heb kunnen nemen,” blikt Pressilia terug. “Precies dat maakt dit werk zo mooi: je bouwt echt een band met elkaar op.” Toch is ze zeer tevreden over haar stageperiode, misschien wel juist door corona. Zo heeft ze niet alleen heel intensief met haar collega’s mogen samenwerken, maar ook met de families en de mantelzorgers die zeer bereidwillig bleken om in te springen. Lisa deelt die ervaring: “Het zijn rare, onzekere tijden waarin niemand precies weet wat er precies gaat gebeuren, zelfs de richtlijnen van de RIVM veranderen razendsnel. Maar ondanks de onrust die dat met zich meebrengt, zetten we allemaal de schouders eronder en dat is waanzinnig mooi om te zien. We doen dit echt met elkaar. En dat is nu extra belangrijk, want de zorgvraag neemt langzaam weer toe. Wat dat betreft is het tijd om samen vooruit te kijken.”

*Het project Wijk-Up Call! Een onderzoeksproject in de wijkkliniek waar professionals en studenten van verschillende zorgopleidingen zich inzetten om ouderen in Amsterdam Zuid-Oost langer beter thuis te laten wonen.