Hogeschool van Amsterdam

Urban Vitality

Meer kennis nodig voor fysiotherapie bij borstkankerpatiënt

14 apr 2020 13:03 | Urban Vitality

Veel fysiotherapeuten voelen zich regelmatig onzeker bij het inschatten van hoe belastbaar een borstkankerpatiënt met uitzaaiingen is. Ze hebben hierbij behoefte aan meer kennis, maar ook aan betere informatie overdracht van andere zorgverleners.

Dit stelt Martijn Stuiver na recent onderzoek onder Nederlandse fysiotherapeuten, die uitbehandelde borstkankerpatiënten begeleiden. Stuiver is lector Functioneel herstel bij kanker bij de HvA en onderzoeker in het Antoni van Leeuwenhoek ziekenhuis. In het onderzoek, waaraan 162 fysiotherapeuten deelnamen, werd bekeken in hoeverre ze zichzelf bekwaam genoeg vonden om te bepalen welke behandeling patiënten met een ongeneeslijke vorm van kanker nodig heeft. ‘Hieruit blijkt dat meer dan de helft (58 procent) van de fysiotherapeuten zich hiervoor bekwaam genoeg vindt’, vertelt Stuiver.

Onzeker over belastbaarheid

Opvallend was dat 85 procent van de fysiotherapeuten aangaf zich regelmatig onzeker te voelen bij het inschatten in hoeverre hun patiënt belastbaar is. ‘Is het wel verantwoord om zware inspanningstesten te doen? Hoe zwaar kan ik ze belasten? En zijn alle typen oefeningen wel geschikt? Dat zijn vragen over veiligheid die spelen bij fysiotherapeuten’, legt Stuiver uit, ‘ze zijn hierbij handelingsverlegen: ze zijn geneigd inspanning langzamer op te bouwen dan misschien nodig is, of zelfs oefeningen achterwege te laten. Omdat ze het risico om de patiënt schade toe te brengen willen vermijden. Maar soms wordt er meer schade veroorzaakt door iets te láten, dan wanneer je iets dóet.’ Door trainingselementen weg te laten, of te laag intensief te belasten, kan de patiënt volgens Stuiver onnodig spierkracht verliezen, en daardoor bijvoorbeeld valgevaarlijker worden of blijven. ‘Fysiotherapeuten hebben daarom behoefte aan scholing op het gebied van trainingsmethodiek bij uitgezaaide kanker.’

Lector en onderzoeker Martijn Stuiver

Informatie beter organiseren

Maar het hierbij niet alleen om meer scholing van de fysiotherapeut. Stuiver: ‘Je moet ook kijken naar hoe je het netwerk rondom de patiënt beter kunt organiseren, zodat de juiste informatie, op het juiste moment bij de juiste persoon terechtkomt.’ Want uit zijn onderzoek blijkt ook dat veel fysiotherapeuten (61,7 procent) een groot informatietekort vanuit de verwijzers ervaren: ‘Adviezen van bijvoorbeeld de medisch specialist zijn niet concreet genoeg of te summier. Het komt ook wel voor dat fysiotherapeuten tegenstrijdige adviezen krijgen van verschillende artsen', aldus Stuiver, ‘daarnaast lijkt het zo te zijn dat de arts niet goed weet aan welke concrete info de fysiotherapeut behoefte heeft; zij laten de beoordeling bij de fysiotherapeut. Er is veel ruis, waardoor het lastiger wordt om goede zorg te leveren.’

Er zijn methodieken die fysiotherapeuten kunnen ondersteunen bij de keuze van oefeningen voor het trainen met mensen met uitgezaaide kanker. Maar deze informatie heeft nog niet voldoende zijn weg gevonden naar de klinische praktijk, stelt Stuiver: 'Het is belangrijk dat deze informatie de fysiotherapeut ook bereikt, bijvoorbeeld door hier meer aandacht aan te schenken in de opleiding.’

Emotionele druk

Tot slot valt het de lector op dat fysiotherapeuten kunnen worstelen met emotionele betrokkenheid bij de patiënt. ‘Je merkt dat in de loop van de behandeling de rol van de fysiotherapeut van trainer naar een soort coach verandert, en dat brengt een emotionele band met zich mee’, legt hij uit, ‘de patiënt heeft behoefte aan langdurige begeleiding en zoekt soms in de fysiotherapeut een coach voor het leven. Die verantwoordelijkheid kan zwaar drukken op de fysiotherapeut. Fysiotherapeuten vertelden ons dat ze het daardoor vaak moeilijk vinden om een behandelepisode te beëindigen.' Daarom mag er volgens de lector meer aandacht in de opleiding komen voor communicatieve vaardigheden en basale psychosociale zorg: ‘De fysiotherapeuten die een master hebben gedaan, voelen zich veel zekerder in dit psychosociale onderdeel, maar eigenlijk horen dit soort aspecten in de basisopleiding thuis.'

Nieuwe cursus

Patiënten met uitgezaaide kanker kunnen soms nog langdurig leven met hun ziekte, maar ze ervaren problemen in het dagelijks functioneren als gevolg van de ziekte en de behandeling. Die problemen, variërend van vermoeidheid tot pijn en afgenomen fitheid, zijn met fysiotherapeutisch begeleide oefenprogramma's te behandelen. Stuiver: ‘Mede op basis van dit onderzoek hebben we een aanvullende cursus ontwikkeld die nu als onderdeel van de oncologische leerlijn van het Nederlands Paramedisch Instituut wordt aangeboden.’

Het onderzoek werd gefinancierd door Pink Ribbon en KWF Kankerbestrijding.