Hogeschool van Amsterdam

Urban Vitality

'Refeedingsyndroom' thuis voorkomen vraagt om landelijke aanpak

3 dec 2019 12:30 | Urban Vitality

Patiënten die na een periode van ondervoeding weer gaan eten of sondevoeding krijgen, kunnen het ‘refeeding syndroom’ krijgen. Nu steeds meer patiënten thuis verblijven, bestaat het risico dat zorgverleners dit syndroom over het hoofd zien. Dat schrijven onderzoekers van de HvA/Amsterdam UMC en thuiszorgorganisatie Careyn in het Nederlands Tijdschrift voor Voeding & Diëtetiek (NTVD).

Als mensen lange tijd ernstig ondervoed zijn en dan opnieuw voeding binnenkrijgen, kunnen hun bloedwaarden ernstig verstoord raken. Dat kan ernstige gevolgen hebben: de patiënt kan in coma raken, hartfalen krijgen of zelfs overlijden.

Het refeeding-syndroom is zeldzaam, en daarom vrij onbekend, zegt Miriam van der Werf, docent Voeding bij de HvA en diëtist bij Amsterdam UMC (locatie AMC), die meeschreef aan het artikel. “Het gebeurt niet vaak dat iemand dit krijgt, maar we zíen het wel. Bijvoorbeeld bij ondervoede ouderen, kankerpatiënten en anorexiapatiënten.”

Risico bij patiënten thuis

In het ziekenhuis houden diëtisten de bloedwaarden van patiënten bij ondervoeding daarom nauwlettend in de gaten. Maar nu steeds meer patiënten zorg aan huis krijgen, onder wie veel ouderen, is de vraag of het syndroom bij hen tijdig wordt opgemerkt. Thuiszorgorganisatie Careyn in Utrecht vroeg twee HvA-studenten Voeding en Diëtetiek om te onderzoeken hoe het refeeding-syndroom wordt aangepakt in de ‘eerstelijnszorg’.

 

De studenten ontdekten dat er vrijwel geen literatuur bestaat over hoe het syndroom wordt herkend of behandeld in de ‘eerstelijn’. Ook is nergens vastgelegd hoe de rolverdeling verloopt- de interprofessionele samenwerking- tussen huisartsen, wijkverpleegkundigen en andere zorgverleners.

Docent-onderzoeker Voeding en Diëtetiek Miriam van der Werf

Landelijke actie nodig

Docent en diëtist Miriam van der Werf en collega Herma ten Have van Careyn publiceerden een artikel in NTVD in navolging van deze scriptie. Zij doen hierin een oproep: zij willen komen tot een landelijk protocol en scholingsprogramma.

Miriam van der Werf: “Hoe vaak het syndroom voorkomt bij mensen thuis weten we nog niet eens. Maar nu steeds meer ondervoede ouderen en kankerpatiënten thuis verblijven, is er een reëele kans dat het ook daar voorkomt. Het is dus belangrijk dat zorgverleners weten waarop zij moeten letten, vooral de eerste twee weken nadat de voeding wordt opgestart, en wie zij wanneer moeten inschakelen.”

Eerste aanzet tot richtlijn

De onderzoekers hebben vast een eerste richtlijn opgesteld voor de aanpak van refeeding in de eerstelijnszorg, vanuit de aanzet die de studenten eerder maakten. Hun overzicht laat alle stappen zien, van screening tot behandeling, en de bijbehorende acties die wijkverpleegkundige, huisarts en diëtist moeten ondernemen.


Bekijk deze richtlijn en het volledige artikel op de website van NTVD.