Hogeschool van Amsterdam

Urban Vitality

Nieuwe rol voor verpleegkundigen met masteropleiding

'Wij zijn de pioniers op de werkvloer'

14 nov 2019 12:53 | Urban Vitality

Als verpleegkundigen hun kennis willen verdiepen, stoppen zij meestal met zorg verlenen aan het bed. De nieuwe master Critical Care brengt daar verandering in. Verpleegkundigen in de acute en intensieve zorg kunnen een wetenschappelijke opleiding voortaan combineren met hun werk ‘aan het bed’. Maar is de werkvloer wel klaar voor verpleegkundigen met wetenschappelijke bagage? We vragen het drie masterstudenten.

In de collegebanken van de Vrije Universiteit zitten verpleegkundigen Floor Esvelt, Nathan Worms  (beiden Amsterdam UMC, locatie VUmc) en Lotte Sorber (Amsterdam UMC, locatie AMC) te wachten op het volgende college over patiënten met een delier van gastdocent Mark van den Boogaard (Radboud MC).

De verpleegkundigen leren de komende maanden in de master om wetenschappelijk onderzoek te doen, terwijl zij daarnaast blijven werken op hun afdeling in het ziekenhuis. Met die vaardigheden kunnen zij straks signaleren of de verpleegkundige zorg effectief verloopt, en waar die beter kan. Later dit jaar gaan de masterstudenten een onderzoek uitvoeren binnen hun eigen afdeling, waarvoor zij ook patiëntgegevens gebruiken.

Lotte Sorber (l) aan het werk in Amsterdam UMC, locatie AMC

Hoe is het voor jullie als verpleegkundigen om weer te studeren?

“Nou, deze week had ik even een nervous breakdown”, zegt Floor Esvelt openhartig. “Mijn onderzoeksvraag belandde namelijk drie keer in de prullenbak. Het is voor mij nog zoeken, want ik heb niet eerder op deze manier onderzoek gedaan.”

Gelukkig helpen de studenten elkaar. Floor: “De diversiteit van onze groep is heel leuk. Er zitten zij-instromers bij; ieder heeft zijn eigen inbreng. Mijn kracht is bijvoorbeeld dat ik tien jaar ic-ervaring heb, terwijl een studiegenoot die net aan hbo-v is afgestudeerd meer in de statistiek zit, en mij kan helpen om een tabel te lezen."

“Het is pionieren”, vult medestudent Lotte Sorber aan. “Tijdens de master is het bij wijze van spreken tien keer proberen, voordat iets lukt. En dat is straks ook op de werkvloer zo. We horen namelijk tot de eersten die op een nieuwe manier in ons vak gaan staan.”

Floor: “We worden opgeleid voor een beroep dat nog niet bestaat. Het is aan ons om dat aan te gaan; om zelf een nieuw functieprofiel te ontwikkelen."

Dat het vak langzaamaan verandert, noemt Floor een goede zaak: “Voorheen zag je vooral twee stereotype beelden: sexy verpleegkundigen, of billenwassers. Of beiden tegelijk”, lacht ze. “Dat verpleegkunde een wetenschappelijk vakgebied is, waarin je kunt groeien, wordt nu gelukkig steeds duidelijker."

Lotte Sorber (l) en Floor Esvelt (r): "Het is een nieuwe manier van kijken naar ons vak, waarin we onszelf serieus, professioneel en hoogopgeleid profileren."


Jullie leren te onderzoeken waar de zorg voor patiënten beter kan. Is de werkvloer klaar voor jullie nieuwe rol? Staat de hiërarchie dit niet in de weg?

Nathan: “Sinds ik in de zorg ben gaan werken, zie ik wel een verschuiving van het beroep. Er zijn nu ook verpleegkundigen die echo’s maken, en er zijn honoursprogramma’s als acute-intensieve zorg voor hbo-v’ers. We voeren gelijkwaardige gesprekken met artsen, waarbij ze echt wel luisteren naar de visie van verpleegkundigen, zéker."

Lotte: “Onze intensivisten stimuleren ook heel erg dat wij ons verder ontwikkelen. Wij krijgen veel vrijheid op onze afdeling. En hoe vaak wij niet complimenten krijgen van artsen en intensivisten, naast de support van naaste collega's..Zij zijn blij dat ik extra kennis opdoe, want straks kan ik werkgroepen meer ondersteunen. "

Voor Nathan ligt het iets anders; hij werkt nog niet zo lang op de ic. “Ik zal me na de master eerst nog moeten profileren. Het lijkt me niet handig als ik meteen een grote mond opzet en van alles wil veranderen. Eerst moet ik nog ic-ervaring opdoen.”

Niet iedereen reageert trouwens enthousiast als je als verpleegkundige doorleert, signaleert Nathan: “Toen ik de AIZ (honoursprogramma) volgde stuitte ik wel op wat argwaan. Sommige collega’s leken wel wat reserves te hebben, en vroegen ‘waarom denk je dat je dit moet doen?’”

Floor herkent dit: "Veel collega's begrijpen dat we niet ineens elitair gaan doen als we de master hebben gedaan; zij vinden het juist handig dat we extra kennis hebben. Maar er is weleens onbegrip, en dat begrijp ik best, want onbekend maakt onbemind. Wij willen daarom een goede basis leggen en de weg vrijmaken voor toekomstige masterstudenten."

Nathan Worms, ic-verpleegkundige bij Amsterdam UMC, locatie VUmc

Er is veel discussie over ‘functiedifferentiatie’, of er een onderscheid moet komen tussen de taken van mbo- en hbo-verpleegkundigen. Hoe kijken jullie hier tegenaan?

“Je werk is als verpleegkundige vooral aan het bed”, zegt Lotte. “Mbo’ers en hbo’ers doen daar vrijwel hetzelfde werk. Want onderzoek doen en je kennis inzetten is natuurlijk welkom, maar zie daar maar eens tijd voor te krijgen in het ziekenhuis.”

“Je hebt goede mbo’ers en slechte hbo’ers”, gaat Nathan verder. “Het gaat er vooral om dat de mensen die dat willen, een kans moeten krijgen om zich verder te ontwikkelen.  Ik heb tijdens mijn studie hbo-v veel onderzoek gedaan, maar kwam er daarna achter dat er weinig tijd voor is op de werkvloer. Dat is jammer, want er is tegelijk wel behoefte aan wetenschappelijke kennis en evidence-based practice op afdelingen van een ziekenhuis."

Lotte: “Rond de nieuwe wet big is veel discussie losgekomen; er is veel gaande over de nieuwe richting van het verpleegkundig beroep. Dat kunnen we aangrijpen en ons vak zelf een bepaalde kant opsturen."

Jullie werken al op de ic. Waarom volgen jullie daarbovenop nog een master?

Nathan: "Ik wilde ic-verpleegkundige worden, en vond onderzoek doen altijd erg interessant. Deze master is een mooie combinatie van beide. Ik vind het fantastisch werken op de ic, maar zie nog wel extra uitdagingen in het werk. Tijdens deze master leer je die te signaleren, en de kwaliteit van de zorg verder te verbeteren.”

Floor: “Ik doe dit omdat ik mijn vak serieus neem, en me zo kan blijven ontwikkelen. Als verpleegkundige op de intensive care kon je je specialiseren met een opleiding voor spoedeisende hulp, óf je kunt leidinggevende worden. Maar je echt verder verdiepen in je eigen vakgebied kan nu pas. Dat biedt deze master, terwijl je aan het bed blijft.”

De master Critical Care geeft hbo-verpleegkundigen die werkzaam zijn in de acute en intensieve zorg de mogelijkheid om hun kennis op het gebied van verpleegkundige zorg verder verdiepen, en daarnaast onderzoeksvaardigheden op te doen. Vanaf komend studiejaar krijgt de master de extra afstudeerrichting Acute Cardiologie erbij.

“We willen géén onderzoekers opleiden”, benadrukt HvA-opleidingsmanager Marjolein Snaterse. “Deze master leidt echt op aan het bed. Maar functiedifferentiatie is wel nodig. Daar biedt deze opleiding een antwoord op. Het wil niet zeggen dat studenten meteen grote veranderingen op hun afdeling doorvoeren: na de master gaan zij eerst een tijd verkennen. En na verloop van tijd vallen de puzzelstukjes op hun plaats.”

De zorg is een relatief conservatief werkveld, maar het vakgebied is wel in beweging, zegt Snaterse. “Het werkveld is soms kritisch, maar tegelijk zijn er nieuwe innovaties die onderzocht moeten worden. En dit zijn leuke, slimme mensen. Die wil je een kans geven op de werkvloer.”

Floor Esvelt werkt sinds tien jaar op de intensive care van Amsterdam UMC, locatie VUmc. Studiegenoot Lotte Sorber werkt sinds vier jaar in het Amsterdam UMC, locatie AMC. Nathan Worms begon onlangs als ic-verpleegkundige bij Amsterdam UMC, locatie VUmc. Hij studeerde twee jaar terug af aan de opleiding hbo-v van de HvA. Tijdens zijn studie won hij de Anna Reyvaan studentenprijs en de Anna Reyvaan schrijfwedstrijd.