Hogeschool van Amsterdam

Urban Vitality

Flink drinken, maar ook alcoholvrij: middelengebruik in A'dam

Jellinek en HvA zetten roken en drugsgebruik op een rij in Antenne 2018

20 sep 2019 09:52 | Urban Vitality

Amsterdamse cafébezoekers drinken fors, maar kiezen ook vaak voor alcoholvrije periodes. Het aantal rokers is gelijk gebleven, maar het aantal mensen dat dagelijks rookt neemt af. Het is een greep uit de resultaten van Antenne 2018, het jaarlijkse onderzoek van Jellinek en de Hogeschool van Amsterdam naar middelengebruik onder jongvolwassenen in Amsterdam.

De monitor Antenne bestaat inmiddels ruim 25 jaar, en is een initiatief van Jellinek om op de hoogte blijven van het middelengebruik onder jonge Amsterdammers, met gemiddelde leeftijd van 26 jaar, om zo gebruikers te kunnen bereiken met preventie. Onderzoekers Annemieke Benschop en Ton Nabben van de Hogeschool van Amsterdam vormen samen het brein achter het jaarlijkse rapport.

Al zo’n 20 jaar buigen zij zich over recreatief middelengebruik in Amsterdam, en dit jaar doen zij dat voor het eerst vanuit de HvA. ‘Het past hier ook goed, omdat het om toegepast onderzoek gaat’, zegt Annemieke Benschop. ‘Dit is echt een onderzoek in, met en vóór de stad.’

Wat valt de onderzoekers op aan de resultaten van Antenne 2018? Als je al zo lang dit onderzoek doet, kijk je niet zo snel meer ergens van op, zegt Benschop. ‘We zaten in een opgaande golf, waarin drugsgebruik steeds meer toenam, en die golf lijkt nu meer te stagneren.’ 

Toch signaleert Benschop een paar opvallende trends, gekeken naar de enquêtes die 540 cafébezoekers, veelal twintigers, invulden. ‘We zien aan de ene kant flink alcoholgebruik, maar daarnaast meer alcoholvrije periodes. Dat mensen zo’n periode inlassen, zagen we hiervoor minder’, aldus de onderzoeker. ‘Je zou dus kunnen stellen dat er meer bewustwording komt rond alcohol. Alcoholgebruik lijkt daarmee voorzichtig dezelfde kant op te gaan als het roken’.

 

Beeld: Antenne

Roken niet meer elke dag

Wat roken betreft, valt ook iets op aan de gegevens uit Antenne 2018: het aantal rokers onder de cafébezoekers is ongeveer gelijk gebleven, maar een grote groep rookt niet meer dagelijks. Het aantal dagelijkse rokers is sinds 2000 inmiddels meer dan gehalveerd. Benschop: ‘Niet meer elke dag roken lijkt een nieuwe norm. Dat is wel opmerkelijk, omdat de gedachte altijd was dat je met roken niet kunt ‘minderen’.’

Testuitslagen alle drugs

Het rapport Antenne 2018 is een enorm naslagwerk en bevat nog veel meer trends en conclusies. Het is dan ook een gigantische klus om jaarlijks de gegevens over het middelengebruik op een rij te krijgen. Naast de enquêtes die cafébezoekers invulden, analyseert Benschop (HvA Urban Vitality) ook nog eens alle testuitslagen van de drugs-testservices van Jellinek en de GGD (de service waar mensen hun drugs kunnen laten testen op samenstelling en sterkte).

Fanatieke stappers en glazenophalers

Onderzoeker Ton Nabben (HvA Urban Management) doet voor de monitor een kwalitatief onderzoek. Hij interviewt twee keer per jaar een panel van mensen, die goed zicht hebben op de uitgaanswereld in Amsterdam. In dit panel zitten zowel fanatieke stappers als programmeurs, barpersoneel en glazenophalers. Daarnaast is er een panel ‘kwetsbare jeugd’, waarin veldwerkers zitten die contact hebben met de Amsterdamse straatjeugd. Nabben analyseert hun verhalen voor het onderzoek.

Zo ontstaat uit de enquêtes, testuitslagen en de verhalen van insiders een heel beeld van wat jonge Amsterdammers gebruiken.

Praatje aanknopen

De onderzoekers zijn er dan ook het hele jaar druk mee bezig geweest. Alleen al de juiste cafés selecteren, waar niet vooral toeristen of oudere stamgasten komen, is iets waarover goed wordt nagedacht. En dan is het nog een klus om mensen de enquête te laten invullen. ‘Voor elke 100 ingevulde vragenlijsten, moet je 400 mensen in een café aanspreken,’ weet Benschop. Daarom worden eerst teams getraind, die luchtig een praatje leren aanknopen met de cafébezoekers, en tegelijkertijd vast relevante gegevens verzamelen. In de toekomst zouden HvA-studenten ook in deze rol kunnen deelnemen aan het onderzoek.

Antenne 2018: cafébezoekers  

Dit jaar brachten de onderzoekers het middelengebruik in kaart door zich op cafébezoekers te focussen. Dit specifieke onderzoek doen zij eens in de vier à vijf jaar; de andere jaren richten zij zich wisselend op mbo-studenten, jongeren in de jeugdzorg, coffeeshopbezoekers en club- en festivalgangers.